29/7/16

Grandes compañías fan negocio coa privatización dos servizos sociais nos concellos galegos... e a que máis, a de Florentino Pérez

"O capital achou unha nova veta de negocio, os servizos sociais das administracións públicas en xeral, e das municipais en particular.

Na Galiza grandes empresas lúcranse con concesións públicas, multinacionais que adoito incumpren os contratos de prestación de servizos e empregan man de obra o máis precaria posíbel. Sobresae entre elas o grupo que controla Florentino Pérez. Esta é unha reportaxe do Sermos206 que asina Cristian López. Eis un avanzo.

A rede privada estendeu os seus tentáculos cara a novos sectores após facerse co control das principais áreas municipais. A mesma empresa que recolle o lixo, constrúe unha estrada ou limpa edificios públicos pode obter a concesión de programas cun marcado carácter social, a través de filiais e marcas brancas, pero mantendo unha liña de negocio similar: precariedade e abusos laborais, incumprimentos e servizos de mínimos, beneficio fronte a calidade na atención.

Entre todas estas empresas destaca un nome. Clece S.A., unha división da construtora ACS, presidida por Florentino Pérez, que acumula contratos ao longo do territorio galego. Xunto a Urbaser, outra filial do grupo centrada na xestión de refugallos (agora en proceso de venda a corporación China Tianying), convertéronse nas maiores concesionarias do país, cunha facturación que supera os 60 millóns de euros anuais nos últimos cursos. 

Contratos en cidades e municipios que sitúan a multinacional, tamén entre as principais adxudicatarias de obra pública, como a “raíña das licitacións” en Galiza.

Clece é unha empresa camaleónica, “multiservizos” define a propia compañía, cuxa facturación se triplicou na última década. Mais é no terreo social onde maior crecemento rexistrou, segundo as cifras do grupo, só superada polos labores de limpeza e mantemento de edificios públicos. 

Unha situación que contrasta coa longa listaxe de denuncias e sancións que acumula no noso país. O último capítulo produciuse este febreiro pasado no concello da Coruña, onde o goberno local lle abriu expediente por incumprir o contrato do servizo de Axuda a Domicilio para persoas dependentes –asinado polo PP por 7,5 millóns durante os próximos tres anos– e por ignorar as melloras propostas pola corporación."               (Sermos Galiza, 28/07/16)

22/7/16

'Costiña': O cinema feito na Guarda hai 90 anos

 

"Joaquín García, máis coñecido por Costiña, foi un dos fotógrafos coñecidos na Guarda, onde viviu entre os anos 1894 e 1957. Hai uns meses as súas netas atoparon nun faiado, mentres facían unha mudanza, oito rolos de película e unha gran cantidade de fotografías, en papel e nas súas placas de cristal, que datan mesmo dos anos 20. De feito, as gravacións -realizadas entre 1926 e 1929- supoñen as filmacións da Guarda máis antigas que se conservan.

 O Proxecto Socheo, que dende hai anos traballa na recuperación deste tipo de arquivos audiovisuais no Baixo Miño, recibiu estes materiais, analizounos e restaurounos, conformando con eles unha exposición, Camiños da Imaxe, que se inaugura este venres na Casa dos Alonsos da vila.

Na mostra, que se acompañará dunha proxección nocturna dos filmes na Praza do Reló, pódese atopar unha escolma das fotografías tiradas por Costiña a veciños da Guarda e da súa contorna, ademais de obxectos persoais do fotógrafo. Tamén se poderán ver as películas, dun enorme valor etnográfico, pois recollen dende escenas familiares, ata romarías e festas populares, pasando pola vida das aldeas ata a protagonista actividade mariñeira na localidade.

"Ao facer unha mudanza apareceron 8 rolos, 4 filmados polo propio Costiña e outros catro distribuídos por Pathé: noticiarios, filmes cómicos de Harold Lloyd e Charles Chaplin, e filmes relixiosos", explica Xurxo González, de Proxecto Socheo. "Son as filmacións máis antigas que se conservan da Guarda. Non de Galicia, por suposto, xa que temos A botadura do acoirazado Alfonso XIII (1913) e algúns filmes de José Gil.

 Da Guarda tiñamos imaxes tiradas en 1929 para a película Un viaje por Galicia, realizada por Luis R. Alonso nun encargo da Deputación de Pontevedra co gallo da Exposición Iberoamericana de Sevilla. Alí pódese ver o monte de Santa Trega. Pero as gravacións de Costiña son anteriores, filmadas entre 1926 e 1929".

 

González destaca que "as filmacións máis espectaculares son as mariñeiras", pero detalla que "hai catro grandes bloques temáticos: as imaxes familiares, nas que se ve como era a casa, os animais que vivían ao carón, as leiras, como recollían patacas...; hai un segundo bloque da aldea, na que se ve a aldea do Castro, de onde era a esposa de Costiña; un terceiro bloque é o do pobo, no que se recollen as festas e romarías; e un cuarto bloque, mariñeiro, na que se ve o barrio da Mariña, os pescadores de cana, recollendo argazo, embarcacións tradicionais, motoras, imaxes do Berbés de Vigo...". 

"Son imaxes cun forte carácter etnográfico, unha consideración que fai destas imaxes uns documentos patrimoniais de grande magnitude", sinala González. Beli Martínez, produtora da exposición, sinala que a mostra permitirá "viaxarmos no tempo pola historia da Guarda.

 Será unha porta a través da que poderá escoitarse a chamada dos nosos antepasados. A maioría das facianas das fotografías non sabemos a quen pertencen, polo que convidamos a todos os guardeses a que entren no proceso que propomos e nos axuden a identificalas”.

O responsable de Socheo destaca tamén que "as fotografías foron outro grande achádego". Son preto de 500 placas de cristal ademais dalgunhas en papel, que son "o outro gran tesouro que se vai ver na exposición". "Evidentemente, non puidemos imprimir todas, fixemos unha pequena escolma dunhas 50.

 

 Pero o resto van poder verse tamén, a través dun ordenador. E de seguro que moita xente pode identificar nelas algún familiar", sinala. A exposición poderá verse ata o vindeiro 15 de agosto. Porén, as actividades ao redor de Costiña chegarán ata novembro, cando se presentará un libro colectivo dedicado a súa vida e a súa obra no que interveñen especialistas do mundo da fotografía e do cinema como Manuel Sendón, Luis Parés ou Fernando Redondo.

Xurxo González conclúe cun consello: "Que a xente extreme a precaución antes de tirar as cousas que ten gardadas nalgún faiado, porque as veces pode haber algún tesouro agochado, que se poña en contacto con xente que saiba, para poder recuperar estes filmes e fotografías".

O Proxecto Socheo

O Proxecto Socheo, que botou a andar en 2012, é unha iniciativa que quere localizar, estudar, inventariar e dar a coñecer as imaxes que foron gravadas na Guarda e no Baixo Miño, co obxectivo de salvagardar un patrimonio audiovisual local e proxectalo cara ao mundo. 

A maior parte este traballo está dispoñible en Internet, a través dunha canle homónima en youtube que superou as 100.000 visitas e no portal www.proxectosocheo.com. Pódense visionar máis de 350 películas desde finais da década dos anos 20 ata a actualidade. 

Da man do IES A Sangriña, acadou o Premio de Alfabetización Audiovisual do Ministerio de Educación, Cultura e Deporte no ano 2014. E mereceu a atención e sesións especiais en Cineuropa, no CGAI, na exposición Plan de Rescate na Coruña, no proxecto Grand Treasures en Estonia, en Memoria Acústica Europea, no Memorybytes de Barcelona ou no II Encontro para a creación común de cinema domésticoOs seus impulsores solicitan a colaboración de todo aquel que teña gardada algunha gravación na súa casa. 

 "Emigrantes, mariñeiros, turistas, veciños en xeral … todas teñen valor", destacan, ao tempo que lembran que "as imaxes analóxicas que se facilitan a Socheo dixitalízanse e edítanse adecuadamente sen ningún custe para o particular"."           (Marcos /Pérez Pena, Praza Pública, 20/07/16)

20/7/16

La crisis suma 30.000 casas vacías a las más de 300.000 que tiene Galicia

"El debate sobre la voraz presión urbanística que amenazaba con convertir el litoral gallego en la sucursal templada del Mediterráneo llegó al Parlamento en el 2006. El ladrillo vivía su apogeo. Municipios que apenas llegaban a los 3.000 vecinos autorizaban más de 2.000 viviendas al año y el Gobierno bipartito alertó en la Cámara de un riesgo de marbellización de la costa. 

El pinchazo de aquella burbuja, cuyas consecuencias económicas nadie acertó a anticipar entonces, conjuró aquella amenaza. Pero sus efectos todavía son visibles en un mercado inmobiliario distorsionado por un exceso de la oferta de segunda residencia que no encuentra comprador. La caída de la demanda en ese segmento explica en buena medida que 29.591 de las 112.642 viviendas construidas en Galicia desde el 2008 estén sin habitar.

Esos pisos agravan la posición de esta comunidad como la que tiene una mayor proporción de casas vacías. Según el último estudio del INE en este campo, publicado en el 2013 con datos del 2011, el 18,6 % de las viviendas en las cuatro provincias no cumplían el fin para el que fueron edificadas. Ese porcentaje se refiere a un total de 299.396 inmuebles sin habitar. 

El estudio que la consultora inmobiliaria Tinsa difundió la semana pasada revela que, desde que estalló la crisis, la proporción del excedente de viviendas respecto al total construido ha crecido en casi 8 puntos, al pasar del 18,6 % que señaló en su día el informe del INE al 26,6 en los últimos ocho años.

 Tinsa identifica el origen del problema al precisar que las mayores bolsas de viviendas ociosas se localizan entre los municipios costeros. Apunta que el índice alcanza el 40 % de lo construido en Foz y Ribeira. En cambio, Sanxenxo queda ligeramente por debajo del excedente medio en el litoral (23 %, un índice que Galicia comparte con Asturias), y A Illa y Boiro no llegan al 20 %.

Esta es, en parte, la resaca de la fiesta del ladrillo que la costa gallega vivió en los años del bum. El caso de Barreiros, donde se levantaron urbanizaciones sin servicios básicos que después fueron legalizadas por la Xunta por la puerta de atrás, es el que mejor ilustra una situación que afecta a muchos municipios.

En el 2007, ese concello de A Mariña lucense de apenas 3.200 vecinos, y cuyo alcalde ha sido acusado de prevaricación, visó 2.234 viviendas, prácticamente el doble que la edificación nueva que Vigo autorizó en aquel ejercicio (1.211).

Hoy la fotografía es otra. En el primer semestre del año tramitaron en toda Galicia 727 visados, 133 menos que en el mismo período del 2014. En A Coruña, las autorizaciones para obra nueva bajaron de 401 a 396, y en Lugo, de 284 a 73. La obra residencial repuntó en las otras dos provincias, aunque con cifras todavía anecdóticas.

 Pontevedra pasó de 121 visados entre enero y junio del 2014 a 167 este año. Y Ourense subió de 54 a 91. Tinsa resalta en su informe que la ourensana es la provincia con menos viviendas finalizadas desde el 2008 en relación a su parque total. Solo el 3,6 % se han edificado durante la crisis.

En números absolutos, Pontevedra (43.758) y A Coruña (42.881) están entre las provincias costeras en las que se ha construido más vivienda en los últimos ocho años."             (La Voz, 30/11/15)

19/7/16

A vida cotiá no Santiago da II República en (riquiñas) ilustracións

 
 Os turistas de entón


 

 O paseo na rúa do Vilar


 

 Os universitarios da USC do 35


"Francisco Vázquez Díaz, Compostela, naceu en Santiago de Compostela alá por 1898 e foi escultor. Posiblemente fora tamén un moderno (moderno ao estilo de agora) porque se deu a coñecer cunha acción de guerrilla artística nos anos 20, como contan na Wikipedia, cando para protestar por non ter onde expoñer a súa obra decidiu facer unha exhibición nas escaleiras do Congreso dos Deputados e plantou as súas obras ao carón dos famosos leóns. 

Nos anos 30 xa tiña onde expoñer e xa tiña un certo renome e durante a Guerra Civil foi escultor oficial do Quinto Rexemento. Trala guerra pasou polos campos de concentración franceses e acabou no exilio, onde morrería.


 
Limpando as rúas


 

 Baile no Casino


  Compostela fixo tamén, a parte das súas esculturas, ilustracións sobre a vida cotiá na cidade á que lle ‘roubou’ o nome. Hai xa máis de dez anos esas ilustracións protagonizaron unha exposición no Museo das Peregrinacións e agora forman parte da moi interesante exposición que na Fundación Granell, tamén en Santiago, lle dedican á vida na cidade no momento no que estoupou a Guerra Civil. 

A exposición é moi recomendable. É pequena (en tamaño) pero axuda a ver moitas cousas sobre unha Compostela que se estaba preparando para as festas e que estaba en pleno momento de emoción polo estatuto (o do estatuto, claramente, quedou apagado por completo, pero non as festas: seguiron adiante a pesar da guerra). Nunha das vitrinas están as ilustracións de Compostela sobre a propia Compostela.



Día de visita no Hospital



Colexio da Enseñanza 



Casino de Santiago 



Excursión escolar na Ferradura



 Pobres nas Platerías

 As ilustracións teñen un aire riquiño, un pouco ao estilo de Miroslav Sasek, e foron un regalo do autor a un médico santiagués. Agora funcionan como unha especie de elemento conxelado no tempo para ver como era a vida na cidade nos anos da República e para ver unha completa variedade de detalles (o mellor dos debuxos é fixarse en todos os pequenos detalles). Todas as imaxes son de 1935 e dos primeiros meses de 1936"               (Disquecool, 14/07/16)

18/7/16

A historia do churrasco e a súa popularidade en Galicia


Unh dos multitudinarios asados feitos polos emigrantes en Arxentina. Desta volta son os da Soeciedade Vigo / LPL

"A poboación humana foi sempre cazadora. Cando o home descubriu o lume deuse de conta de que a carne cociñada era máis substanciosa. Por iso, a maioría dos pobos do mundo comezaron a asar as súas carnes enriba dun lume.

Todo o que se cazaba ou pescaba era fundamentalmente asado ou fervido. Como di o dito arxentino “todo bicho que camina va para el asador”. Non soamente os animais tiñan ese tráxico destino, tamén foron moitos miles de humanos, inclusive algúns galegos, os que terminaron asados á brasa, devorados en suculentos festíns antropofáxicos, durante a conquista americana. (...)

A historia do churrasco en Galicia

O asado en Galicia ou o mal ou incorrecto término de “churrasco” é unha comida de recente popularidade no noso país. A comida galega da costa ou do interior estaba historicamente composta polos produtos básicos, que a propia familia podía producir no campo ou traídos do mar. É así que eran cotiás as “caldeiradas de peixe” ou os cocidos, cos produtos que se cultivaban ou animais que se criaban.

 Todo o que se producía ía parar á ola. Ao principio todo estaba acompañado por castañas fervidas, que suplía ao pan inexistente nas comidas. O aceite comestible era practicamente descoñecido a partir de que foron cortados todas as oliveiras. A pataca, o millo e o tomate chegaron co descubrimento de América e o arroz non era parte do menú dos galegos.

Os nosos antepasados comían alimentos naturais, con pouca elaboración gastronomía. A partir do século XVIII e principios do XIX logo da revolución francesa e a invasión napoleónica, comezan a producirse importante cambios na elaboración culinaria, aínda que na nosa Galicia tradicional e conservadora, estes cambios foron pouco notables.

A fins do século XIX prodúcese unha gran ola migratoria cara á Arxentina, Uruguai e Cuba, que aínda era colonia. Coa chegada dos galegos a estes países comézanse a organizar os primeiros centros galegos, a edición de xornais, coros etc. Os nosos emigrantes traballaban de sol a sol, nalgúns casos como en Salvador de Bahía (Brasil), non descansaban nin os domingos, explotados polos mesmos familiares ou paisanos da aldea.

Os nosos emigrantes trasladaban as súas pertenzas en grandes caixas, onde separadamente dos seus enseres levaban os seus recordos, a música, os gustos culinarios, a morriña. No seu imaxinario estaban as súas comidas preferidas. Na maioría dos casos o bacallao ou o pulpo preparado con patacas eran as comidas que máis se botaban en falla. As mesmas que eran as preferidas para celebrar un gran acontecemento familiar ou as festas de fin de ano.

Os emigrantes a partir de comezar a traballar e integrarse á sociedade de acolleita, tivéronse que adaptar á gastronomía do país. Non sempre lles foi fácil, tomar o típico mate arxentino, porque, ao principio, lles producía noxo.

Por aqueles anos de principios do século XX, cando nacía o tango e Bos Aires era o Paris americano, a Arxentina tiña unha das mellores cociñas do mundo. A chegada de emigrantes de todos os recunchos do planeta, convertíana nunha das gastronomías mais variadas, con bos produtos e con pratos para todos os gustos. Desde a comida crioula, italiana, galega, francesa, alemá, ata xudía, árabe ou turca.

Os produtos que non se conseguían na Arxentina chegaban nos barcos mercantes, cargados de alimentos e produtos europeos. Así chegaba o bacallau salgado, as sardiñas e anchoas enlatadas en Vigo ou a auga Cabreiroá que se exportaba desde Verín.

Os Indianos

Na Arxentina de fins de século XIX, algúns galegos fixeron verdadeiras fortunas.Mesmo foron grandes gandeiros como os Pereira, que se emparentaron cos Iraola na Prata; o multimillonario Ramón Santamaría en Tandil; o pontevedrés Casimiro Duran, dono de media provincia de Bos Aires; Ibón Noya en Santa Cruz ou Manuel Bares e Felix Soage na chaira pampeana.

 Tamén houbo galegos que triunfaron no comercio e a industria, acumulando importantes fortunas, como o caso do emigrante de Gondomar, Manuel Antonio Salgueiro tamén chamado o “Rei do Pomo”.

Por aqueles tempos a Arxentina era gran exportadora de coiro e la. Os gauchos ou peóns rurais alimentábanse diariamente da carne asada á brasa. Matábase unha res, sacábaselle o coiro e soamente comíaselle as polpas de carne, o resto quedaba para as aves carroñeiras. Este costume popularizouse a toda a sociedade e converteuse no prato preferido deste país e do veciño Uruguai. 

Os emigrantes que fundaran as súas primeiras institucións sociais, culturais ou recreativas sumáronse ao gusto polo asado. Nos seus típicos picnic dos domingos, o asado non podía faltar, tampouco o mate e ata aprenderon a xogar ao Truco, xogo de barallas moi popular no Rio da Prata.

Os indianos ao regresar ás súas aldeas -algúns deles- fixeron obras benéficas, construíron escolas, obras públicas e entre outras cousas levaron o típico “asado arxentino”, para degustar cos seus paisanos, de forma masiva.

Unha das primeiras zonas de Galicia que se comezou a realizar os primeiros asados ou “churrascos” foi o Val Miñor, de onde emigraron especialmente á Arxentina e Uruguai.

Eran famosos os asados realizados polo adegueiro Manuel Lemos, quen posuía unha das empresas vitivinícolas máis importante da Arxentina “La Superiora”, frecuentaba realizar grandes asados populares, para agasallar aos seus veciños.

Lemos foi o impulsor dun dos primeiros proxectos turístico de Galicia, que foi o complexo de Praia América, en Nigran. O plan do Indiano consistiu en comprar os terreos dos arredores da praia de Lourido e construír casas de pedra, na súa liña litoral, como así tamén un pequeno hotel. As vivendas construídas foron vendidas ao valor de custo, co fin de promover turísticamente a zona. Estas ideas tróuxoas da Arxentina, onde se crearon da nada, grandes cidades turísticas como Mar del Prata, na costa atlántica.

En homenaxe ao continente que lle deu acubillo, propuxo que a praia de Lourido, levase o nome de América, en recordo a aquel continente.

Manuel Lemos foi un empresario moi creativo, na provincia onde tiña as súas bodegas en Mendoza, creou a Festa da Vendima, unha das máis famosa do mundo, dedicada a promover esta bebida espiritual.

Tamén eran recoñecidos os churrascos organizados por Martín Echegaray, aquel comerciante que se enriqueceu en Bos Aires, que importaba a auga de Cabreiroá. A auga era embotellada no manantial de Verín a partir de 1907, sendo o seu propietario o coñecido indiano García Barbón, mecenas da cidade de Vigo.

Echegaray foi o fundador da Empresa de Tranvías de Vigo e dono da illa de Toraia. Nos seus famosos asados realizados na illa, eran invitados os personaxes liberais progresistas de Vigo e o seu comarca. Os mesmos eran eloxiados e comentados por toda a clase ilustrada da época.

En Ribadavia, (Ourense) recórdanse que o primeiro en introducir o churrasco na comarca foi Armando Hermida Luaces, destacado cineasta e millonario, que residiu na Arxentina. Hermida comprou unha casa señorial no seu pobo, construíndo o primeiro asador ao estilo arxentino, onde deleitaba aos seus veciños e amigos cunha boa carne de tenreira ao asador.

A principios dos anos 70 ábrese un dos primeiros restaurantes especializados en asados crioulos, un deles “O Recuncho Arxentino” foi fundado por José Alberto Jachaga na Travesía de Vigo. Aquel Recuncho Arxentino foi o lugar de degustación da maioría dos arxentinos famosos, que pasaban pola cidade. Desde Atahualpa Yupanki, Mercés Sosa ou Maradona, saborearon a tenreira galega á brasa, condimentada cun sabroso chimichurri, que anos despois patento o popular José Alberto Jachaga.

Artigo de Lois Pérez Leira
CONSELLOS para preparar unha boa carne á brasa
A carne asada de porco ou tenreira é, sen dúbidas, a protagonista principal dos montes galegos. Para facer un bo “Churrasco” é necesario dar os seguintes pasos.
O LUME
A leña é un ingrediente importante á hora de facer un bo asado. A utilización de leña dálle mellor sabor á carne. Faia máis saborosa ao padal. En caso de utilizar carbón nalgúns establecementos especializados con produtos arxentinos, venden carbón vexetal de quebracho, que é un pouco máis caro, pero tamén rende máis.
PREPRACIÓN
Prepare o lume con leña ou carbón vexetal de quebracho preferentemente. Coloque unha grella á beira do lume (non enriba das chamas). Cando haxa suficientes brasas quentes, colóqueas por baixo da parrilla. Vostede poderá determinar si as brasas están á temperatura apropiada para empezar a cociñar, si pode colocar a súa man sobre a grella e aguantala aí só por catro segundos.
Cando elixa o tipo de carne pida sempre Tenreira Galega segundo os propios asadores rioplatenses é a mellor carne de toda Europa para facer “churrascos”. Teña en conta que a graxa da carne favorece o seu sabor. A lentitude na formar de asar a carne permite que a mesma se vaia consumindo.
Coloque a carne adobada con sal groso (salgala media hora antes) sobre a grella e cocíñea lentamente. Asegúrese de que as brasas da leña ou o carbón se manteñen quentes e emitan a súa calor de forma uniforme. Dar voltas a carne cando empece a liberar os seus mollos.
O segredo do CHIMICHURRI
Aínda que en Galicia impúxose un adobo especial “Feito na casa” para as carnes asadas, o Chimichurri na Arxentina e o Uruguai, é un complemento indispensable para lograr un “churrasco” exitoso. Os que presumen de ser grandes asadores néganse a revelar o segredo. Aínda que cada un ten unha receita persoal que é un “segredo” a voces.
Chimichurri (ou abreviado chimi) é unha salsa ou adobo culinario de consistencia líquida típico de Arxentina. Xeralmente é unha salsa picante que se utiliza para acompañar carnes como o asado, ou os chourizos crioulos con pan, chamados popularmente “choripanes”. Ao revés de pans con chori, de chourizos. No idioma porteño do lunfardo, moitas palabras dinse ao revés ou ao “Vesre”
Os ingredientes básicos son o aceite e o vinagre. Córtase moi picado o allo e o perexil. Ponse nun recipiente con pouca auga e dáselle un golpe de fervor de menos dun minuto.
Logo a gusto agréganse todos os condimentos que o cociñero crea necesario, basicamente sal, ourego, axí molido, unha pizca de pimenta e pimentón picante. Agrégaselle aceite e vinagre, e axítase enérxicamente a fin de configurar a salsa. Gárdase para macerar nunha botella ou frasco transparente nun lugar fresco por polo menos 15 días. Se se quere máis picantes agregar pementa vermella – cayena ben machucada nun morteiro."                        (Historia de Galicia)

15/7/16

Fisterra: inventor, editor e secuestrador de avións, a novelesca vida do pai do futbolín

"Cando Alexandre Fisterra morreu, a súa muller non puido ler o testamento que deixara. Dixéronlle que nos contidos había “un segredo de Estado”. A historia, que podería ser o primeiro capítulo dunha novela desas de misterios familiares ocultos no paso das décadas, é, en realidade, o último que conta Alessio Spataro en Futbolín, a banda deseñada que lle dedica a Alexandre Fisterra, o inventor do futbolín, e que acaba de publicar DeBolsillo.

Fisterra, Alexandre Campos de nacemento, pasou á historia como o galego inventor do futbolín. É algo que todos acabamos aprendendo porque é un dato que é habitualmente referenciado. Hai artigos sobre o tema que aparecen de cando en cando na prensa, é un dato recorrente nos listicles sobre Galicia e sobre os galegos e é unha desas cousas que sempre se acaban comentando tras un sabías que… 

Para os nenos galegos que medraron nos 90, o de que Alexandre Fisterra inventou o futbolín era tamén unha canción do Xabarín Club. O dato, sen embargo, queda habitualmente como un punto final. Alexandre Fisterra inventou o futbolín e xa está. 

O certo, sen embargo, é que a historia é moito máis novelesca e Fisterra ten unha desas vidas curiosas dos exiliados que tanto gustan para crear novelas sobre a Guerra Civil e as súas consecuencias.

 A banda deseñada recolle eses feitos novelescos, que presenta en diferentes capítulos que se centran nalgúns hitos da súa biografía. Si, Futbolín non é unha completa biografía sobre o seu suxeito pero si un interesante punto de partida (que funciona) para coñecer algo más sobre Fisterra e, sobre todo, ter claro que non só inventou o futbolín. Por ter, o inventor ten ata unha serie de mitos asociados á súa figura e unha serie de rumores.

 Os seus críticos encontraban turbio que non se soubera moi ben como Fisterra lograra escapar de España tras rematar a II Guerra Mundial e tamén apuntaban que mantiña relacións demasiado de amizade con algúns turbios gobernantes de América Latina.

A lenda di, por certo (e é material altamente novelesco), que Fisterra conseguiu deixar España trala guerra porque un lord inglés estaba profundamente namorado del, así que fuxiron xuntos (Fisterra era, nesta historia, un profesor de baile nunha academia da Coruña) ata que o lord morreu un par de anos despois e lle deixou unha fortuna en libros.

Na historia oficial, Fisterra era un home de esquerdas, comprometido, que coñeceu a moitos dos intelectuais de peso da segunda metade do século XX. O futbolín foi o seu primeiro golpe de efecto, por así dicilo, unha invención que fixo sendo aínda moi novo (tiña 17 anos e estaba nun hospital en repouso, recuperándose das feridas causadas por un bombardeo) para que os nenos que estaban hospitalizados con el puidesen xogar.  

Fisterra patentou o invento na Barcelona da guerra, pero a patente acabaría por se perder escapando ao exilio en Francia (logo volvería a España por recomendación do pai e acabaría sendo represaliado) e o xogo acabaría por ser unha desas cousas que dan para unha historia sobre as patentes e os piratas das mesmas.

Tras eses anos de xuventude, Fisterra marcharía a Guatemala (onde fabricaría futbolíns), sería un dos primeiros secuestradores de avións (cando o quixeron repatriar á forza a España e finxiu que un xabón era unha granada para desviar o voo) e viviría en México (onde montou unha editorial e publicou a algúns deses intelectuais de esquerdas que tan ben coñecía)."                (Disquecool)

14/7/16

A Xunta tarda oito anos en facer unha autovía de 27 quilómetros... e terá que pagar 630 millóns ata 2038 malia que a súa execución non supuxo máis de 200

"O 22 de decembro de 2008 o daquela presidente da Xunta, Emilio Pérez Touriño, colocou a primeira pedra da Autovía da Costa da Morte, unha infraestrutura que daquela ía ter 42 quilómetros para unir Carballo, a onde xa chega unha autoestrada desde A Coruña, coas proximidades de Fisterra. Case oito anos despois, a finais deste mes de xullo está previsto que a Xunta inaugure a vía, recortada agora a 27 quilómetros. 

Unha infraestrutura que antes de nacer viviu tres licitacións, unha denuncia de sobrecusto, un recurso xudicial dunha construtora, un cese dunha alto cargo de Feijóo e pola que a Xunta terá que pagar 630 millóns de euros ata 2038 malia que a súa execución material non supuxo máis de 200. 

E unha infraestrutura que refuta o argumento de que a colaboración público-privada axiliza as obras en épocas de contracción orzamentaria.

A Autovía da Costa da Morte foi unha das promesas que Manuel Fraga fixo tras o afundimento do petroleiro Prestige a finais de 2002 a unha das comarcas máis illadas de Galicia. Nunca foi o tráfico da zona, escaso, o motivo principal da súa construción senón un reequilibrio territorial co que os sucesivos gobernos autonómicos xustificaron a infraestrutura.

 Unha obra que, cun ou outro deseño, rondou sempre os 200 millóns pero pola que a Xunta pagará moito máis ao longo dos anos polo modelo de colaboración público-privada elixido para a súa execución. 

A infraestrutura licitouna por primeira vez o bipartito en xullo de 2007 por 1.100 millóns a pagar durante 30 anos á concesionaria que asumise a obra e o seu mantemento durante ese período. Adxudicoulla a unha unión temporal de empresas (UTE) formada por Ferrovial e Taboada y Ramos, que se comprometía a facela por 584 millóns pero que, pouco despois de iniciar os traballos a finais de 2008, dicíalle á Xunta que non sería quen de rematala se non lle pagaba un 30% máis. 

Tras a chegada á Xunta do PP, o novo goberno rexeitou as pretensións da empresa, rescindiulle o contrato e licitouno de novo lixeiramente modificado en decembro de 2009. Se o proxecto do bipartito prevía construír inicialmente unha vía rápida dun carril por sentido que nunha segunda fase se puidese desdobrar en autovía, o PP rebaixou o período concesional a 25 anos co requisito de que tivese catro carrís desde un primeiro momento.

Nese segundo proceso, a oferta mellor valorada, dunha UTE formada entre outras por FCC e Covsa, resultou ser a máis cara, con 979 millóns, o que provocou que en xuño de 2010 o entón líder do PSdeG, Pachi Vázquez, denunciase no Parlamento de Galicia o que cualificou como un “sobrecusto” de 395 millóns de euros con respecto á adxudicación do anterior goberno

A segunda candidata nesa segunda licitación, unha UTE de Dragados e Puentes, que ofertaba a obra por 200 millóns menos, levou o proceso ao xulgado. En setembro dese ano, tres meses despois da denuncia socialista, a entón directora de Infraestruturas da Xunta, Isabel Vila, deixaba o cargo e asumíao a que máis adiante se convertería na actual conselleira do ramo, Ethel Vázquez, que volveu licitar a obra por terceira vez. 

 A esa terceira contratación, adxudicada en maio de 2011 por 745 millóns, só se presentaron dúas ofertas, de ACS e da UTE que resultou finalmente adxudicataria e que está a rematar agora a obra, formada por Copasa, Taboada y Ramos (presente na concesionaria do bipartito), Covsa (participante na oferta do suposto sobrecusto) e CRC.

Pero tampouco á terceira foi a vencida. En febreiro de 2013, case dous anos despois da terceira adxudicación, a Xunta informaba ao Parlamento de que o grao de execución da obra non pasara aínda do 20%. 

O Goberno galego comezou entón a explicar que a concesionaria non era quen de atopar o financiamento ao que se comprometera para poder acometer os traballos. Pero en vez de rescindirlle o contrato, como fixera nunha situación similar coa primeira adxudicataria do bipartito, o Goberno galego optou por incluír un artigo na lei de Orzamentos autonómicos para 2015 co que lle perdoou á empresa a execución dos últimos 15 quilómetros da vía, entre os lugares de Baio (Zas) e Berdoias(Vimianzo).

A autovia quedaría así recortada de 42 a 27 quilómetros entre Carballo e Baio, os que finalmente se abrirán este mes, un 35% menos de lonxitude do previsto inicialmente polo que a Xunta aforra só un 17% do importe total que tiña previsto pagar.

Segundo unha fonte coñecedora das negociacións entre a Xunta e a UTE, máis que na  imposibilidade da concesionaria de acometer toda a obra, a decisión do Goberno galego teríase baseado no seu propio interese por rebaixar os futuros pagamentos plurianuais pola infraestrutura e controlar así o seu endebedamento crecente.

  A realidade é que, segundo os Orzamentos da Xunta deste ano, o Goberno galego terá que pagar polos 27 quilómetros finalmente executados e polo seu mantemento un total de 630 millóns de euros ata 2038, cunhas cotas anuais que van dos 22 millóns previstos para 2017 ata os 37 millóns previstos para 2037. 14 anos despois do afundimento do Prestige e oito anos despois do inicio das obras, a Costa da Morte terá á fin (media) autovía."              (Praza Pública, David Reinero, 12-07-16)

13/7/16

Propostas para mudar o rural galego: cambiar os usos da terra, potenciar as cabeceiras de comarca e fusionar concellos

"Potenciar as cabeceiras de comarca para concentrar servizos básicos, fusionar concellos e artellar un novo modelo de aproveitamento das terras improdutivas. Estas son tres dunha serie de propostas para mudar o rural galego, saídas do Foro Económico de Galicia, plataforma de transferencia de coñecemento das universidades e empresas galegas á sociedade, que reuniou este xoves en Ribadavia a economistas e empresarios para buscar solucións de futuro para o rural galego, para o seu desenvolvemento económico e para a mellora da calidade de vida nel.

Na cita, baixo o título 'Propostas para a Galicia rural do século XXI', 25 investigadores analizan propostas de Juan Picos e María Xosé Vázquez, da Universidade de Vigo; David Peón, da Universidade da Coruña; Melchor Fernández e María do Mar Pérez, da Universidade de Santiago; José Manuel Andrade, da Fundación Juana de Vega; José González, do Casal de Armán, complexo de enoturismo no que se celebra a xornada, e dos coordinadores da xornada, Albino Prada, do Grupo de Investigación Governance and Economics Research Network Gen, e Edelmiro López, experto en economía rural e profesor da Universidade de Santiago.

Os traballos dos economistas e empresarios participantes propoñen solucións para o rural galego, que representa o 75% do territorio pero só conta co 25% da poboación e menos do 20% do PIB.

“O rural xa non é principalmente agrario, mais aínda non é outra cousa”, destacou Edelmiro López nas primeiras sesións da xornada. Segundo os seus datos, só a cuarta parte dos habitantes do rural galego teñen a agricultura como actividade principal. Neste contexto, as propostas do Foro Económico de Galicia para evitar o declive do rural galego baséanse en tres enfoques: os habitantes, as terras e as demandas actuais da sociedade

Os expertos reunidos en Ribadavia apuntan medidas destinadas a xerar novas oportunidades económicas e de emprego e solucións para a dotación de servizos públicos e privados, a través da súa concentración nas cabeceiras de comarca e da mellora do transporte e o acceso a Internet. Tamén se propón a reorganización administrativa, a través da comarcalización ou fusión de concellos. 

Para as terras lánzanse medidas dirixidas a que as terras abandonadas produzan, partindo dunha ordenación dos usos (agrogandeiros, forestais, industriais, turísticos). Todas esas medidas, recalcan, deben ter como base as demandas que o conxunto da sociedade fai actualmente ás áreas rurais.

Entre os puntos tratados na xornada están medidas lexislativas que permitan resolver o uso das terras entre propietarios de terras, residentes no rural e non residentes (empresas). Só o 22% das terras está actualmente dedicado a cultivos e pastos, polo que propoñen estudar o aproveitamento agrario e forestal por parte de non residentes do territorio abandonado e improdutivo e o aproveitamento dos recursos ligado ao turismo.

Sobre a reorientación do modelo produtivo das explotacións agrarias, poñen o foco na aposta pola diferenciación dos produtos agrarios e as marcas de calidade e na utilización das axudas aos investimentos das explotacións, os pagamentos agroambientais e outras medidas para fomentar sistemas máis ligados á terra.

As medidas esbozadas tamén inclúen o desenvolvemento das industrias agroalimentarias, a través de políticas públicas máis selectivas; a diversificación produtiva e apoio aos novos emprendementos no medio rural e o apoio económico á explotación forestal.

A Xunta, indican os expertos, xestiona o 40% dos montes e converteuse no maior vendedor de madeira de piñeiro. Neste contexto, chaman a atención sobre aspectos como incentivos fiscais ao investidor forestal e servizos de apoio ao produtor.

Por último, lanzan a idea de creación dunha rede de infraestruturas de usos múltiples. Ante a dificultade de acceso a servizos como banca, tendas, sanidade, ensino ou transporte, economistas e empresarios propoñen medidas como concentrar nas cabeceiras de comarca e nunha soa instalación a combinación de servizos de educación, cultura, sanidade, entre outras cuestións, informa a Universidade de Vigo."                   (Galicia Confidencial, 01/07/16)

12/7/16

Vítimas de Angrois esixen investigar as "claves" do sinistro e non só ao maquinista, como pide a UE no seu informe

"As vítimas do accidente de Angrois recibiron este xoves, coa mediación do BNG, o informe da Axencia Ferroviaria Europea sobre o sinistro. Como fixera a Audiencia da Coruña no auto co que ordenou reabrir o proceso xudicial, as autoridades comunitarias certifican que a Comisión de Investigación de Accidentes Ferroviarios (CIAF), nomeada polo Ministerio de Fomento para indagar no sucedido, non ten carácter "independente".

 Pero ademais, subliña que as pescudas da CIAF non atenderon ás "causas fundamentais" do acontecido, cinguíndose unicamente á máis directa, o erro do maquinista. Este reproche comunitario é o que leva a Plataforma Víctimas Alvia 04155 a esixir unha nova investigación sobre as "cuestións clave" do sucedido, e non só sobre o condutor.

Alén de que, a xuízo da plataforma, a consecuencia inmediata do informe debera ser o cesamento nos seus cargos da ministra Ana Pastor e do resto de "máximos responsables" de Fomento, Adif e Renfe, coidan que o seu contido amosa ás claras que está xustificada a súa esixencia "dunha investigación independente, que esclareza as verdadeiras causas", unha "esperanza" que albergan tamén coa reapertura da instrución xudicial. En vésperas do terceiro aniversario do accidente, resaltan, fica claro que as "cuestións máis relevantes" do acontecido están aínda por aclarar.

Así, por exemplo, subliñan, o informe deixa "claro" que a propia composición da CIAF "non garante a independencia", ao estar formada por persoas vinculadas a Adif, Renfe e mais Ineco, a empresa pública que lle deu o seu visto e prace ao sistema de seguridade da liña Santiago-Ourense e propuxo "exportar" riscos ao maquinista. Deste xeito, indica a plataforma, a investigación oficial "non deu resposta", precisamente, ás "preguntas clave" ligadas á xestión destas tres entidades. 

"O informe da CIAF céntrase no fallo humano e non determina as causas estruturais" do accidente, obviando "causas principais como o cambio do proxecto que rebaixou a seguridade e a desconexión do sistema de control de velocidade" que "de non producirse, evitaría o accidente".

A falta de análise do deseño da liña, das características do tren ou das autorizacións da posta en servizo, así como a falta de audiencia ás propias vítimas -que a UE esixe-, son outros dos elementos aos que alude á plataforma e que tamén salienta a voceira do Bloque en Bruxelas, Ana Miranda, quen actuou de mediadora entre as vítimas e as autoridades europeas e a quen a Axencia Ferroviaria Europea entregou formalmente o informe -Miranda solicitou poder ser acompañada polas vítimas-. 

Alén dos "atrasos" e atrancos na entrega do documento, Miranda amósase satisfeita por obter un documento que "responde á demanda" das vítimas, pero tamén á "demanda cidadá" en xeral de obter unha diagnose "neutral". "Non somos electoralistas, non importa que fose despois das eleccións", asegura.

Novos pasos na Eurocámara e en Galicia

A axencia europea "sempre tivo claro que non ía tomar posición sobre culpabilidades, que é tarefa do xuíz", pero si "vai moito máis alá do que agardabamos" ao identificar as claves do accidente que ficaron sen investigar ademais de subliñar que as indagación non foron "independentes" -esa falta de independencia, resalta, acredítase mesmo no feito de que foi Fomento quen divulgou este xoves a resposta oficial da CIAF ao informe-. 

Unha vez obtido o informe, resalta a voceira do Bloque na Eurocámara, o "seguinte paso" será reclamar "unha nova investigación internacional", porque a actual CIAF "xa non vale", ademais de continuar a impulsar as dúas denuncias ao respecto que seguen abertas na Comisión de Peticións do propio Parlamento Europeo e a interposición dun recurso "polo incumprimento da obriga de independencia na investigación" por parte do Reino de España.

Xunto ás iniciativas internacionais, a portavoz nacional do BNG e o seu voceiro parlamentario, Francisco Jorquera, anunciaban tamén este venres a petición da convocatoria dunha xunta de portavoces extraordinaria no Parlamento de Galicia como paso previo a unha nova petición formal de comisión de investigación sobre o accidente.

 A última vez en que esta petición se rexeitou foi a comezos de xuño, cando o PP volveu votar en contra da petición formulada polo propio Bloque e mais por AGE, mentres que o PSdeG, como noutras ocasións, optou pola abstención, se ben desta volta subliñou a demanda dunha nova investigación técnica por unha CIAF "renovada", cunha nova composición, xa que, subliñaban os socialistas, a Audiencia da Coruña xa acreditara que a comisión non é independente, como agora referenda a UE."                   (David Lombao, Praza Pública, 08-07-16)

DOCUMENTO | Informe íntegro da Axencia Ferroviaria Europea sobre o accidente de Angrois

8/7/16

A crise incrementou o risco de suicidio en Galicia

"Desde o 3 de maio o Movemento galego de Saúde Mental (MGSM) iniciou unha campaña de sensibilización e concienciación social arredor do suicidio. Unha problemática que atinxiu o pasado ano 324 persoas o que duplica o número de mortes por accidentes de tráfico. Unha cifra que, para alén do máis, non deixou de medrar desde 2010 pasando de 275 a 371 en apenas catro anos. 

7/7/16

Podemos seguir hablando de nosotros mismos, entonces, una cosa es segura, la victoria de Feijóo estará más cerca.

"(...) Las disensiones y el ruido interno han sido siempre penadas por el electorado. En este sentido, Podemos debe ser vanguardia de diálogo y asumir que las contradicciones internas, lejos de síntoma de debilidad, son necesarias para la construcción de un proyecto político de cambio que interpela a la mayoría social.

 De este modo, los debates políticos sosegados son necesarios, lo que sobran son “fanboys” declarados decididos a sacar ventaja de las diferencias internas. 

Tampoco en Galicia tuvimos los resultados que anhelábamos, más aún, en los que creíamos. Aquí también, los análisis postelectorales tienen mucho de ideología y más que a tratar de explicar nada parecen encaminados a fortalecer las posiciones propias y a ir trabajando el terreno en clave preelectoral autonómica.

El caso de En Marea, con la pérdida de un escaño y casi 67.000 votos, tiene un comportamiento bastante semejante al que registró Unidos Podemos a nivel estatal, a lo que se suman algunas particularidades propias de la confluencia a nivel gallego.

En Marea se va pareciendo cada vez más a un bipartito 2.0, con tres almas distintas que no dudan en publicitar sus diferencias, haciendo evidente que el entendimiento es complejo y que el proyecto común inexistente.

 Socios de coalición enfrascados en exculpar los fallos propios y apuntar a los compañeros como responsables de todo mal: demasiado españolistas, demasiado nacionalistas, demasiado de izquierdas, demasiado moderados, demasiado morado, demasiada marea... Suma y sigue en acusaciones cruzadas aireadas en los medios de comunicación que carecen de un espacio real para la discusión política interna.

De este modo, la lucha por la hegemonía dentro de una coalición tiene poco de nueva política, y tiene menos de interés real para la ciudadanía que ve perpleja como estamos desaprovechando una ocasión histórica de cambiar el país. Podemos seguir hablando de nosotros mismos, entonces, una cosa es segura, la victoria de Feijóo estará más cerca."                (Luca Chao  ,Diagonal, 06/07/16)

6/7/16

A USC avanza no control e prevención dun dos parasitos máis letais para as ameixas

"Unha tese doutoral, presentada na Facultade de Veterinaria da Universidade de Santiago de Compostela (USC), investigou a enfermidade provocada polo parasito 'Perkinsus olseni', que pon en risco a produción de ameixa xaponesa, unha das especies con maior produción en Galicia e en España. 

O autor da investigación é Abul Farah Md. Hasanuzzaman, da Khulna University de Bangladesh, integrado no departamento de xenética da USC.

Segundo esta investigación, a comprensión dos mecanismos moleculares que están detrás desta enfermidade é un requisito esencial para desenvolver estratexias que permitan o seu control, polo que esta investigación representa "unha información clave" para conseguilo.

O estudo analiza os mecanismos xenéticos empregados polo parasito para superar as defensas inmunitarias da ameixa. Desta forma, puídose coñecer as causas desta tipoloxía e progresouse no coñecemento desta enfermidade."                 (Galicia Confidencial, 30/06/16)

5/7/16

Emigración: 68 persoas cada día... 200.000 dende 0 2008

"A Estatística de migracións que vén de publicar o INE indica que o ano pasado marcharon de Galiza perto de 25.000 persoas, 10.000 ao estranxeiro e case 15.000 a outros territorios do Estado. Desde 2009, un total de 202.052 galegos tiveron que coller as maletas.

1/7/16

O proxecto galego 'ICT-Go-Girls!', un exemplo de feminización das carreiras tecnolóxicas

"O pasado 21 de xuño, no marco da conferencia Digital Festival 2016 organizada en Bruxelas polo Forum Europe, o comisario de Educación, Cultura e Deportes, Tibor Navracsics, destacou o proxecto ICT-Go-Girls! como un exemplo e un modelo a seguir en toda a Unión Europea no fomento da incorporación das mulleres ás carreiras tecnolóxicas, co obxectivo de vencer a actual fenda de xénero existente neste ámbito. 

ICT-Go-Girls! Promoting Entrepreneurship Among Secondary School Girls through ICT é un proxecto dirixido polo CESGA no que participa a USC (Grupo de Investigación en Tecnoloxía Educativa) xunto con outras cinco institucións europeas: Die Berater e Universidade do Danubio (Austria), Fraunhoffer IAO (Alemaña), Spoleczna Akademia Nauk (Polonia), e CVO Antwerpen (Bélxica).

 Busca promover entre as estudantes de ensino secundario o estudo de carreiras cientifico-técnicas, animando o seu empoderamento, capacidade de emprendemento e liderado, e loitando contra a minoritaria presenza de mulleres nas facultades de Informática ou nos departamentos de tecnoloxía das empresas. 

Iniciado en 2012, dous anos máis tarde presentou en Amberes as súas conclusións, no marco dunha Conferencia final no que tamén se fixo pública unha guía para axudar os mestres e mestras a orientar as rapazas e facilitar o seu achegamento aos estudos técnicos e científicos. O manual subliña que "a sensibilización acerca das profesións relacionadas coas TIC e o emprendemento é un paso fundamental para promover o emprego feminino" e lembra que "os traballos relacionados co sector TIC volveranse cada vez máis importantes no futuro".

 Tamén destaca que "as rapazas poden aprender moi cedo a maneira de avaliar as súas fortalezas e habilidades tecnolóxicas e a buscar información, comunicarse e negociar coas persoas desde un posicionamento de liderado".

 O texto é tan só un instrumento máis, recoñecendo que se "necesitan iniciativas máis fondas e sostida no tempo para acadar un público máis amplo nas escolas europeas e influír para integrar real e eficazmente as TIC no currículo e facilitar o proceso de toma de decisión das mozas".

A guía parte da situación actual, na que atopamos certos indicadores moi negativos. Segundo datos de 2013, de cada 1.000 graduadas en Europa, só 29 mulleres teñen un título relacionado coas TIC, fronte a 95 homes. 

 De igual maneira, a pesar de que as mulleres ocupan máis do 60 por cento dos empregos relacionados coas TIC nos países da OCDE, só entre o 10 e o 20 por cento son programadoras, enxeñeiras, analistas de sistemas ou deseñadoras. A maioría das mulleres neste sector traballan en postos de secretaría, procesamento de textos ou de entrada de datos, é dicir, postos que requiren habilidades de baixo nivel ou de formación técnica limitadas. 

En Galicia os datos son aínda máis negativos: Dúas de cada tres persoas empregadas nas empresas TIC de Galicia son homes (62,5%). A realidade é moito peor no que respecta aos postos directivos: a porcentaxe de empresas que conta con mulleres na súa dirección é de só o 18%. 

Esta fenda esténdese cara á universidade e as carreiras tecnolóxicas, onde apenas unha de cada cinco licenciadas é muller, unha realidade que lonxe de mudar cara a unha progresiva igualdade, semella estancarse e nalgúns casos mesmo dar pasos atrás.

O equipo da USC liderado polas profesoras Beatriz Cebreiro e Carmen F. Morante desenvolveu unha metodoloxía educativa para levar a cabo nas aulas dos primeiros anos de educación secundaria que permite traballar de xeito máis motivador as TIC e lograr un maior interese e coñecemento na elección de carreiras tecnolóxicas por parte das alumnas de secundaria.

 Como ferramenta fundamental para o desenvolvemento desta metodoloxía, o CESGA deseñou e implementou unha contorna virtual social baseado en software libre a través da cal se testou a proposta. Ambos recursos están dispoñibles na web do proxecto.

A USC e o Cesga continúan promocionando e participando en accións para motivar a elección de carreiras tecnolóxicas entre as máis novas. Entre outras  actividades figura a organización anual do evento Girls in ICT en colaboración coa Secretaría Xeral de Igualdade e o CPEIG ou a recente proposta Unha enxeñeira ou científica en cada cole en colaboración co Concello de Santiago.

"Que haxa mulleres que deseñen o futuro das novas tecnoloxías é crucial", concluía María José Rodríguez Malmierca (coordinadora do proxecto ICT-Go-Girls!) en entrevista con Praza, na que sinalaba que "estas cuestións hai que abordalas xusto cando se inicia secundaria, dependendo do país en Europa, entre os 11 e os 14 anos".                 (Praza Pública, 30/06/16)

29/6/16

As claves: A desmobilización de En Marea e a activación do voto do PP en Ourense. As localidades nas que se produciu unha maior desmobilización son aquelas nas que a media de idade é menor. Os concellos nos que a participación creceu son aqueles con maior media de idade

"Non podemos coñecer con certeza os movementos de voto -transvases entre partidos e orixe das novas abstencións- que explican os resultados do domingo (o estudo postelectoral do CIS daranos algunha pista máis). Pero os datos que temos permiten aventurar e cotexar algunhas hipóteses. Por exemplo no que se refire a ese descenso da participación que non foi uniforme en todo o territorio.

Contando unicamente o censo de votantes residentes, o 26X acudiu ás urnas en Galicia o 69,63% da poboación, mentres que o 20D o fixera o 73%. A diferenza é dunhas 80 mil persoas. No conxunto de España o descenso é semellante (69,84% fronte a 73,20%).

 Analizando estes datos por provincias atopamos as primeiras variacións significativas: as caídas son maiores na A Coruña (69,08% fronte a 72,47%), Lugo (68,27% fronte a 71,81%) e Pontevedra (70,73% fronte a 74,34%), que rexistran descensos de tres puntos e medio, que en Ourense (69,82% fronte a 72,26%), onde a caída é un punto menor.

Pero se imos máis ao detalle e observamos no mapa os datos concello a concello, vemos que aínda que aínda que na maior parte das localidades (270 das 314) a abstención se incrementou, hai algunhas zonas, sobre todo na zona rural de Ourense, onde a participación creceu.

 Estes 44 concellos nos que si votou máis xente pertencen maioritariamente á provincia ourensá, e algúns á de Lugo, e están encabezados por Avión, Folgoso do Courel, Beariz, Xermade, Entrimo ou Muíños, onde a participación creceu máis de cinco puntos. 

Pola contra, a participación descende de forma xeneralizada nas zonas costeiras, encabezadas por Bergantiños e Costa da Morte, O Baixo Miño, O Salnés e A Mariña, con caídas que roldan e mesmo superan os cinco puntos porcentuais.

 Podemos aventurar algunhas hipóteses a partir destes datos. A quen prexudicou este descenso xeral da participación? A quen beneficiou esta maior mobilización nas zonas rurais de Ourense e Lugo? Cruzando os rexistros sobre a variación da participación entre o 20D e o 26X coa información sobre as características demográficas de cada concello atopamos, por exemplo, que de forma moi clara as localidades nas que se produciu unha maior desmobilización son aquelas nas que a media de idade é menor. E, á inversa, os concellos nos que a participación creceu (ou nos que descendeu menos) son aqueles con maior media de idade. Podemos pensar, logo, que a abstención creceu entre a xente nova e que, en cambio, se activou o voto das xeracións maiores. 

Cruzando os datos de participación cos datos de voto a cada candidatura, concello a concello, podemos chegar tamén a algunha conclusión interesante. Vemos que PP e PSOE melloraron algo as súas porcentaxes de votación naqueles concellos nos que as caídas de participación foron maiores, aínda que as tendencias non están moi marcadas. 

E, á inversa, En Marea e BNG rexistraron maiores caídas nas localidades nas que a desmobilización do electorado foi maior en comparación coas eleccións de decembro.

Podemos aventurar que unha parte moi importante dos novos e novas abstencionistas foran votantes de En Marea e Nós o 20D. Pola contra, o PP asentou o seu crecemento nunha activación do voto nalgúns sectores e zonas que, xunto cos transvases recibidos, explica o incremento de 33 mil votos obtido polos populares. 

Os socialistas, finalmente, aproveitaron a desmobilización do voto de En Marea (que caeu 65 mil votos) e BNG (uns 25 mil) para crecer algo en porcentaxe (case un punto) a pesar de perder uns cinco mil votos."                 (Marcos Pérez Pena, Praza Pública, 27/06/16)

28/6/16

¿Cómo se puede poner de candidato por Ourense a un vegano?

“No fueron malos resultados…”, el diputado de Anova en el Parlamento de Galicia Antón Sánchez suscita la incredulidad de los que lo rodeaban en el local de En Marea en Santiago de Compostela, hasta que hace una pausa y deja las cosas en su sitio: “… si no existiesen los de diciembre”. 

Que los resultados de la coalición Anova-Esquerda Unida-Podemos fueron malos es algo obvio. Los de diciembre habían sido magníficos porque habían obtenido uno de cada cuatro votos y habían logrado ser segunda fuerza (aunque no de la nada, AGE, la coalición Anova-EU casi cuatro años antes se había situado en la cámara gallega echándoles el aliento en la nuca a los socialistas)

. Ayer perdieron cuatro puntos, 66.555 votos y un diputado, el representante conseguido en Ourense, la primera vez que los electores orensanos mandaban al Congreso a alguien que no era del PP o del PSOE. Acabarán la noche sin uno de los dos senadores que tenían, el de A Coruña, José García Buitrón, que fue remontando para finalmente ahogarse a 582 votos de la playa.

“¿Cómo se puede poner de candidato por Ourense a un vegano?”, rosmaba con ironía un asesor de En Marea. En Galicia los velatorios, y los electorales no se salvan, son proclives al humor negro, y en este caso la víctima era David Bruzos, el único candidato confluente que no ha renovado escaño. 

Pero Bruzos y la lista que encabezaba bajó apenas 7.000 votos, poco más de dos puntos. “No sé adónde han ido casi setenta mil votos que perdimos, o los veinticinco mil que perdió el BNG”, se lamentaba, incrédulo, el alcalde de A Coruña, Xulio Ferreiro.

No precisamente al PSdeG-PSOE. Los socialistas, que se habían acogido, por boca de su recién elegido candidato a la Xunta, Xaquín Fernández Leiceaga, a la devoción mariana (“Virgencita, que me quede como estoy”, es decir, con 6 escaños), lograron perder en estos seis meses únicamente 5.000 votos.

 Y lo que es más importante, consiguieron recuperar el maillot de principal partido de la oposición, aunque sea por photo finish: 345.253 a 344.143 votos, que les suponen sin embargo un representante más que a los confluentes. Como dijo la presidenta de la gestora que rige los destinos de la organización socialista en Galicia, acogiéndose parece que a la doctrina jedi: “Queríamos ser primera fuerza, pero los resultados nos acompañan”.

En el local de En Marea, el resto del año sede de Compostela Aberta, la candidatura ciudadana que gobierna en Santiago, la noche del domingo hay un considerable número de jóvenes anormalmente circunspectos acampados en la moqueta, algunos ojos de guerra, brillantes y/o enrojecidos en gente ya más crecida, pero no expresiones de drama. Incluso había alguna sonrisa contenida.

 Sobre todo cuando Pablo Iglesias democratiza la responsabilidad a los socios. “Nuestras elecciones son las de noviembre [las autonómicas], no éstas”, comenta uno de los que sonríen por las comisuras.

 El propio coordinador de campaña y tercer candidato por A Coruña, Xaime Subiela, había puesto al comienzo de la noche electoral sus deseos en poco más que consolidarse como “alternativa de cambio” para relevar a Núñez Feijóo. Como por alusiones, el actual presidente de Galicia se mostró ayer “muy esperanzado” en renovar el cargo a finales de año.

Sobre las 23,30, entre aplausos, los candidatos, los líderes de los tres partidos y los alcaldes de A Coruña, Santiago y Ferrol, bajan del primer piso y hacen su aparición oficial, para las cámaras (antes algunos ya estaban enfrente, tomando cañas). 

Hablan un diputado por organización. Antonio Gómez-Reino (cabeza de lista de A Coruña, Podemos): “Esto ha sido una reorganización del bloque conservador”. Yolanda Díaz (número 2 de A Coruña, Esquerda Unida): “Las consecuencias de hoy las sufrirán las clases populares. En noviembre vamos a por Feijóo”.

 Alexandra Fernández (número 1 por Pontevedra, Anova): “Pese a todo, hemos demostrado que los procesos de unidad popular suman. Los resultados son superiores a la media del estado”. La que fue portavoz del subgrupo de En Marea se refería a que ayer el porcentaje de votos de Unidos Podemos fue de 13,37%, y el de En Marea, 22,18%.

Lo que nadie verbalizó en alto es lo que muchos comentaban en bajo. “Lo fundamental ahora es mantenernos unidos y que no haya ruido de sables”.                (Xosé Manuel Pereiro, CTXT, 27/06/16)

27/6/16

O Bloque... camiño do seu enterro. Perde máis de 25.000 votos e queda por baixo do 3%

"O BNG volveu sufrir un duro golpe. Logo dos malos resultados das pasadas xerais, perdeu máis de 25.000 con respecto a decembro e descendeu en máis de un punto o seu apoio, ao pasar do 4,32% ao 2,90%. Menos do 3% dos votos para unha formación que afronta desde hai anos un importante devalo desde que varias pólas do nacionalismo decidisen abandonar a fronte.

Con apenas 45.000 votos, o BNG volve quedar sen representación no Congreso malia centrar a campaña en por en valor o seu traballo durante décadas na Cámara Baixa, así como na decepción que para moitos votantes que o abandonar puido supoñer o traballo de En Marea.

En rolda de prensa, a portavoz nacional, Ana Pontón, admitiu os "malos resultados", pero insistiu en "seguir intentándoo" e en continuar "loitando polo proxecto nacionalista", tras destacar que a campaña para as eleccións autonómicas de outon "empeza hoxe".

Ademais, agradeceu o apoio de votantes e militantes nun "escenario claramente condicionado polo bipartidismo a catro" e no que, recoñeceu, sabía que as expectativas eran complicadas. "Eramos David contra Goliat", dixo.  (...)"            (Praza Pública, 27/06/16)

24/6/16

O auxe do independentismo en Cataluña non ten efecto contaxio en Galicia

"Está tendo algún impacto na realidade política galega o crecente movemento secesionista catalán? Veranse reforzados os partidos nacionalistas galegos polo auxe do independentismo en Cataluña? Non. Ou cando menos iso é o que defende o profesor británico Glen M.E. Duerr, da Cedarville University (Ohio, Estados Unidos). Duerr preparou unha análise sobre os movementos independentistas en España, Reino Unido e Bélxica, comparando os casos galego-catalán, galés-escocés e valón-flamenco.

O doutor Duerr, profesor de estudos internacionais no Departamento de Historia e Goberno, e experto en movementos nacionalistas e independentistas, preparou esta análise para a Midwest Political Science Association Conference. O traballo ofrece unha visión de como mudaron nos últimos anos os movementos independentistas de Gales, Valonia e Galicia —que sitúa como de "segundo nivel" pola súa intensidade—, para finalmente comparalos e buscar correlacións con fenómenos similares en Escocia, Flandes e Cataluña, que cualifica de "primeiro nivel".

O obxectivo do estudo é analizar o impacto dos movementos secesionistas de "primeiro nivel" nos "de segundo nivel", no canto de facer unha investigación global de todos os niveis dos movementos independentistas, segundo o propio autor.

O CASO GALEGO

No seu traballo, Duerr fai unha primeira aproximación descritiva ás distintas realidades nacionais que analiza. No caso de Galicia, o autor fala dunha "posición xeográfica interesante", xa que "ten moito en común con Portugal pero, doutra banda, tamén comparte moito con Cataluña e o País Vasco como nacións históricas na periferia de España". Estes factores, segundo Duerr, son determinantes na configuración da vida política galega, "xa que existen movementos para: a) manterse con España, b) separarse e crear un Estado independente, e c) unirse a Portugal".
"O movemento independentista galego é menos intenso e menos coñecido que os de Cataluña e País Vasco, pero as condicións subxacentes teñen similitudes", di.
O politólogo lembra, debullando brevemente a historia, que "Galicia tivo o seu propio reino, e máis tarde oscilou, case coma un péndulo, entre os reinos de Castela e León, antes de formar parte de España", máis conservando unha lingua e cultura propias e distanciada xeograficamente do centro político, Madrid, o que "agrava o problema", segundo o investigador.

Se ben o profesor recoñece que "os estudosos difiren en canto a se estas comunidades autónomas —como a galega— proporcionan estruturas de goberno federal en España, ou se Madrid é o poderoso centro dun Estado unitario", destaca que "o parlamento na capital de Galicia, Santiago de Compostela, ofrece polo menos a base dun órgano de decisión autónomo".

O investigador tamén recorre, como un elemento clave, á consideración que a Constitución española lle dá a Galicia como "nación histórica", xa que "isto proporciona a Galicia algúns poderes reservados en termos de protección da lingua galega e do patrimonio cultural propios".

Tirando do fío da Carta Magna, Duerr introduce unha cuestión polémica para os defensores da unidade de España: segundo este autor, se ben é certo que "a Constitución de España prohíbe a secesión, do mesmo xeito que calquera documento, a Constitución está suxeita a modificacións", que abrirían a porta á independencia de Cataluña e País Vasco, onde o independentismo está máis consolidado, e logo á de Galicia, "que podería seguir estes exemplos e declarar a independencia", di o autor.

"En xeral, o movemento independentista galego é menos intenso e menos coñecido que os de Cataluña e País Vasco, pero as condicións subxacentes teñen algunhas similitudes. Por exemplo, a lingua galega é inintelixible para o español castelán, e como coas linguas vasca e catalá, vese, polo menos polos partidarios da independencia, como o suficientemente diferente para apoiar a causa da secesión", argúe Duerr.

PARTIDOS POLÍTICOS

Duerr destaca na súa análise o papel que xoga o Bloque Nacionalista Galego (BNG) como "principal partido político a prol da independencia", e que compara co Plaid Cymru galés (PC): "Como o PC, o BNG loitou por gañar o apoio de máis do 25 por cento dos votantes, e con frecuencia atopouse entre o 10 e o 20 por cento. Tamén, como o PC, foi arredor do ano 2000 cando o BNG tivo máis éxito electoral", escribe Duerr, quen confronta os casos galego e galés co de Valonia, "que non ten ningun partido independentista importante".

O profesor británico lembra que nas eleccións ao Parlamento Europeo de 1999 o BNG acadou "case o 22 por cento dos votos" emitidos en Galicia; xa en 2000, conseguiu os seus mellores resultados nunhas eleccións xerais en España, "cun 18,5 por cento", e nas eleccións parlamentarias de Galicia de 1997 e 2001 conseguiu o apoio "do 22 ao 25 por cento dos votantes".

Duerr tamén menciona "pequenos partidos independentistas en Galicia" integrados na coalición Alternativa Galega de Esquerdas (AGE), da que destaca a ANOVA-Irmandade Nacionalista, "un partido político que apoia a independencia de Galicia á vez que mantén un equilibrio con outros partidos que non comparten o mesmo obxectivo final". Duerr lembra ademais que "AGE quedou en terceiro lugar nas eleccións galegas de 2012, un posto por diante do BNG".

Na análise tamén hai espazo para "novos partidos" como Compromiso por Galicia (CxG), que "se describe a miúdo como nacionalistas «brandos», ao querer moita máis autonomía para Galicia no marco dunha España plenamente federal e plurinacional", salienta o profesor británico, que engade: "Por suposto, dentro de CxG hai unha variedade de posicionamentos sobre tema, pero o partido non se comprometeu plenamente coa independencia da mesma maneira que o fixo o BNG". Duerr recorda ademais que CxG "gañou só o un por cento dos votos" nas autonómicas de 2012.

A partir deste debuxo, o investigador pregúntase se hai algunha relación causal entre o aumento do movemento secesionista catalán co caso galego. "A evidencia suxire que o nacionalismo galego é moito menos intenso que noutras partes de España", se ben se mantén unha base independentista importante, segundo este profesor.
"O apoio dos votantes pola independencia mostra que o movemento independentista galego quedou estancado, mentres que o apoio á secesión catalá creceu".
COMPARACIÓNS

Duerr compara o "aumento na última década" do movemento secesionista de "primeiro nivel" en Escocia, Cataluña e Flandes, coas distintas reaccións que emerxeron en Gales, Galicia e Valonia. Valéndose de estatísticas dos resultados dos partidos independentistas en comicios rexionais, estatais e europeos, observa que "en Gales houbo un movemento cara á secesión por parte do PC", pero en termos de apoio este partido "mantense estancado, co apoio de 1 de cada 5 votantes, aproximadamente".

No caso de Escocia, salienta o crecemento do Scottish National Party (SNP) dende 1945 até os comicios de 2007 e 2011, nos que "obtivo moito éxito". Porén, este triunfo do independentismo escocés "non se viu reflectido" en máis apoios ao PC na veciña Gales.

O profesor da Cedarville University observa un comportamento similar nos casos de Cataluña e Galicia: "A medida que o secesionismo en Cataluña progresou co crecemento de Converxencia i Uniu (CiU) e Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), o apoio ao BNG non creceu a niveis similares", explica. Duerr tamén subliña que malia a escisión en CiU —disolta en Converxencia Democrática de Catalunya (CDC) e Uniu Democràtica de Catalunya (UDC), "o movemento de independencia catalán non se disipou"; todo o contrario, atopou un novo piar no acordo entre CDC e ERC, baixo o nome Junts Pel Sí.

Aínda que Duerr recoñece que "unha comparación directa entre Galicia e Cataluña é un reto", defende que "existen puntos de comparación que se poden facer". Así, confrontando o caso galego co catalán, o profesor británico comenta que "o apoio dos votantes pola independencia mostra que o movemento independentista galego quedou estancado, mentres que o apoio á secesión catalá creceu".

Por último, en Valonia o movemento independentista "non parece aumentar", mesmo a pesar dos éxitos electorais do partido ultradereitista Vlaams Belang (VB) en 2004 e do conservador Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VAI) en 2010 e 2014 no veciño Flandes.
"O apoio a partidos independentistas nunhas partes do país non se correlaciona cun maior apoio a partidos secesionistas noutras parte do país", conclúe.
CONCLUSIÓNS

Na súa análise, Duerr conclúe que o aumento do movemento independentista nas nacións de "primeiro nivel" —Cataluña, Escocia e Flandes— non influíu nas realidades políticas das de "segundo nivel" —Galicia, Gales e Valonia—. "É prudente concluír que a existencia de partidos independentistas e o apoio de votantes a estes nunhas partes do país non se correlacionan cun maior apoio aos partidos políticos secesionistas noutras partes do país", considera Duerr, que prosegue: "A axitación secesionista nunha rexión non deu lugar a cambios similares nos votantes doutras partes. Mentres que o desafío á integridade territorial do Reino Unido, Bélxica e España aumentou en Escocia, Flandes e Cataluña, non se viu un maior apoio en Gales, Valonia e Galicia".

Con todo, o autor plantexa que malia que "non hai evidencias" de contaxio, "mesmo se o secesionismo se volve menos apetecible en Escocia, Flandes e Cataluña, un escenario cun aumento da intensidade destes movementos en Gales, Valonia ou Galicia deixaría a Reino Unido, Bélxica e España no mesmo dilema sobre os movementos independentistas".
--------------------------------------
Glen M.E. Duerr. "Second-Tier Secessionism in Europe: How Has Support for Independence in Wales, Wallonia, and Galicia Changed with Increasing Claims in Scotland, Flanders, and Catalonia?" Midwest Political Science Association Conference (2016)."                   (Galicia Confidencial, 10/06/16)