Mostrando entradas con la etiqueta AGRICULTURA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta AGRICULTURA. Mostrar todas las entradas

13/7/16

Propostas para mudar o rural galego: cambiar os usos da terra, potenciar as cabeceiras de comarca e fusionar concellos

"Potenciar as cabeceiras de comarca para concentrar servizos básicos, fusionar concellos e artellar un novo modelo de aproveitamento das terras improdutivas. Estas son tres dunha serie de propostas para mudar o rural galego, saídas do Foro Económico de Galicia, plataforma de transferencia de coñecemento das universidades e empresas galegas á sociedade, que reuniou este xoves en Ribadavia a economistas e empresarios para buscar solucións de futuro para o rural galego, para o seu desenvolvemento económico e para a mellora da calidade de vida nel.

Na cita, baixo o título 'Propostas para a Galicia rural do século XXI', 25 investigadores analizan propostas de Juan Picos e María Xosé Vázquez, da Universidade de Vigo; David Peón, da Universidade da Coruña; Melchor Fernández e María do Mar Pérez, da Universidade de Santiago; José Manuel Andrade, da Fundación Juana de Vega; José González, do Casal de Armán, complexo de enoturismo no que se celebra a xornada, e dos coordinadores da xornada, Albino Prada, do Grupo de Investigación Governance and Economics Research Network Gen, e Edelmiro López, experto en economía rural e profesor da Universidade de Santiago.

Os traballos dos economistas e empresarios participantes propoñen solucións para o rural galego, que representa o 75% do territorio pero só conta co 25% da poboación e menos do 20% do PIB.

“O rural xa non é principalmente agrario, mais aínda non é outra cousa”, destacou Edelmiro López nas primeiras sesións da xornada. Segundo os seus datos, só a cuarta parte dos habitantes do rural galego teñen a agricultura como actividade principal. Neste contexto, as propostas do Foro Económico de Galicia para evitar o declive do rural galego baséanse en tres enfoques: os habitantes, as terras e as demandas actuais da sociedade

Os expertos reunidos en Ribadavia apuntan medidas destinadas a xerar novas oportunidades económicas e de emprego e solucións para a dotación de servizos públicos e privados, a través da súa concentración nas cabeceiras de comarca e da mellora do transporte e o acceso a Internet. Tamén se propón a reorganización administrativa, a través da comarcalización ou fusión de concellos. 

Para as terras lánzanse medidas dirixidas a que as terras abandonadas produzan, partindo dunha ordenación dos usos (agrogandeiros, forestais, industriais, turísticos). Todas esas medidas, recalcan, deben ter como base as demandas que o conxunto da sociedade fai actualmente ás áreas rurais.

Entre os puntos tratados na xornada están medidas lexislativas que permitan resolver o uso das terras entre propietarios de terras, residentes no rural e non residentes (empresas). Só o 22% das terras está actualmente dedicado a cultivos e pastos, polo que propoñen estudar o aproveitamento agrario e forestal por parte de non residentes do territorio abandonado e improdutivo e o aproveitamento dos recursos ligado ao turismo.

Sobre a reorientación do modelo produtivo das explotacións agrarias, poñen o foco na aposta pola diferenciación dos produtos agrarios e as marcas de calidade e na utilización das axudas aos investimentos das explotacións, os pagamentos agroambientais e outras medidas para fomentar sistemas máis ligados á terra.

As medidas esbozadas tamén inclúen o desenvolvemento das industrias agroalimentarias, a través de políticas públicas máis selectivas; a diversificación produtiva e apoio aos novos emprendementos no medio rural e o apoio económico á explotación forestal.

A Xunta, indican os expertos, xestiona o 40% dos montes e converteuse no maior vendedor de madeira de piñeiro. Neste contexto, chaman a atención sobre aspectos como incentivos fiscais ao investidor forestal e servizos de apoio ao produtor.

Por último, lanzan a idea de creación dunha rede de infraestruturas de usos múltiples. Ante a dificultade de acceso a servizos como banca, tendas, sanidade, ensino ou transporte, economistas e empresarios propoñen medidas como concentrar nas cabeceiras de comarca e nunha soa instalación a combinación de servizos de educación, cultura, sanidade, entre outras cuestións, informa a Universidade de Vigo."                   (Galicia Confidencial, 01/07/16)

14/6/16

Os restos de castañas, augardentes e zumes poden ser reutilizados como antioxidantes

 
  A investigadora Beatriz Díaz | Fonte: DUVI.

"Usando tecnoloxías de limitado impacto ambiental e fácil implementación pódese obter antioxidantes de natureza fenólica a partir de residuos agroindustriais e forestais procedentes das castañas e da elaboración de augardentes e zumes. Así o demosta a investigadora Beatriz Díaz, da Universidade de Vigo, que vén de defender a súa tese 'Recuperación de antioxidantes por tecnoloxías emerxentes a partir de efluentes industriais e residuos forestais'.

Este traballo é unha das liñas de investigación do Departamento de Enxeñaría Química da Universidade de Vigo, dedicada ao desenvolvemento de procesos para obter compostos como prebióticos ou antioxidantes de subprodutos da industria terciaria mediante tecnoloxías respectuosas co medio ambiente

Neste contexto de traballo, na súa tese de doutoramento, Díaz utilizou na súa investigación viñazas e bagazos destilados de uva branca procedentes da elaboración de augardente; ourizos e follas do castiñeiro e bagazos de distintas clases de froitos do bosque procedentes da elaboración de zumes.

 Para a obtención dos antioxidantes empregáronse procesos de extracción con dióxido de carbono supercrítico e disolventes de baixo impacto ambiental e desenvolvéronse procesos baseados en tecnoloxías de membranas para a concentración e/ou purificación de compostos fenólicos. Finalmente, avaliáronse as propiedades antioxidantes e de irritabilidade cutánea dos produtos finais obtidos.

BENEFICIO ECONÓMICO E AMBIENTAL

Os antioxidantes naturais, segundo a técnica do Centro de Investigación, Transferencia e Innovación CITI, teñen importancia tanto nos sistemas alimentarios, evitando as reaccións de oxidación que alteran os alimentos, coma nos sistemas biolóxicos, onde axudan a previr o estrés oxidativo provocado polos radicais libres protexendo fronte a diversas enfermidades dexenerativas ou distintos tipos de cancro.

Un dos grupos de antioxidantes naturais máis abundantes e amplamente distribuídos no reino vexetal, segundo Díaz, son os compostos fenólicos. Froitas e verduras, herbas medicinais, cereais ou algas son fontes tradicionais empregadas na obtención de compostos fenólicos con actividade antioxidante. 

Porén, indica na tese de doutoramento, “estes compostos fenólicos atópanse tamén en residuos agroindustriais e forestais, polo que a súa reutilización podería supoñer un beneficio económico para o proceso de partida, ademais de minimizar o impacto ambiental que en moitos casos pode supoñer a súa eliminación”.

Segundo sinala Díaz Reinoso, nos últimos anos incentivouse a procura de novas fontes de antioxidantes naturais debido “á crecente demanda por parte dos consumidores de aditivos de orixe natural fronte a aqueles obtidos mediante síntese química, unido ademais a resultados toxicolóxicos que poñen en dúbida a seguridade dos devanditos antioxidantes sintéticos”.

TÉCNICAS

Polo que respecta ás técnicas empregadas, a investigadora salienta que tradicionalmente a extracción de compostos fenólicos lévase a cabo mediante o emprego de disolventes orgánicos. Estes procesos presentan numerosas limitacións tales como o emprego de grandes volumes de disolvente, nalgúns casos tóxicos ou prexudiciais para o medio ambiente, a súa baixa selectividade ou a necesidade de engadir etapas de eliminación do disolvente, polo que actualmente se están centrando os esforzos na busca de tecnoloxías alternativas de limitado impacto ambiental que permitan a extracción e a purificación de compostos antioxidantes de maneira eficaz. 

Atendendo a esta situación, na tese de doutoramento póñense a proba dúas técnicas alternativas. Por unha banda, o uso de dióxido de carbono supercrítico, que presenta un gran potencial para a extracción selectiva de compostos fenólicos. “Na extracción con fluídos supercríticos emprégase como disolvente un composto (dióxido de carbono, neste caso) en condicións de presión e temperaturas superiores ás do seu punto crítico.

 Nestas condicións, as propiedades do fluído supercrítico son intermedias entre un gas e un líquido, o que fai que o seu emprego sexa especialmente interesante en procesos de extracción, xa que se difunde como un gas, penetrando máis facilmente na mostra, e a súa densidade é comparable á dun líquido polo que favorece a solubilización dos compostos de interese", explica a investigadora, que subliña que "é barato, non tóxico e é gas en condicións ambientais, o que permite obter un extracto final libre de disolvente". 

Doutra banda, a investigación salienta que a concentración e/ou fraccionamento de compostos activos presentes en correntes líquidas pódese realizar eficazmente mediante tecnoloxía de membranas. “Esta tecnoloxía presenta vantaxes interesantes fronte a outros procesos convencionais de concentración como son o emprego de baixas temperaturas ou un menor consumo enerxético”, comenta Beatriz Díaz. 

Os procesos de filtración con membranas permiten separar compoñentes presentes nunha corrente líquida, actuando a membrana como unha parede selectiva deixando pasar uns compostos e impedindo o paso doutros.

Como conclusión xeral da tese, Díaz Reinoso recalca que pode dicirse que os procesos levados a cabo resultaron "eficaces e de fácil implementación" para a obtención de produtos con actividade antioxidante. Os produtos finais obtidos presentaron actividades antioxidantes similares ás de distintos antioxidantes sintéticos. 

Ademais, engade a investigadora, os produtos obtidos a partir de vinazas de viño branco ou ourizos de castiñeiro non presentaron irritabilidade en pel polo que poderían resultar útiles na formulación de cosméticos. Estes resultados atópanse recollidos nun total de seis traballos publicados así como nunha patente realizada conxuntamente coa Cooperativa Vitivinícola do Ribeiro, informa Rosa Tedín no DUVI."               (Galicia Confidencial, 30/05/16)

21/4/16

O Xurés, un modelo europeo de renaturalización de terras abandonadas que favorece a biodiversidade

 
 Parque Natural da Serra do Xurés | Fonte: Adrián Regos

"Un estudo no que participaron investigadores do Centro Tecnolóxico Forestal de Cataluña e a Universidade de Santiago de Compostela (USC) indica que a evolución natural das terras abandonadas é beneficiosa para a biodiversidade de aves, aínda que tamén establece recomendacións sobre a xestión do lume para manter os espazos abertos e mitigar os posibles efectos negativos desta estratexia.

O estudo, titulado 'Rural abandoned landscapes and bird assemblages: winners and losers in the rewilding of a marginal mountain area (NW Spain)', toma como modelo o Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurésda Serra do Xurés, onde se realizou a investigación, tomando esta área como "representativa das paisaxes de montaña abandonadas do sur de Europa", indican os autores. 

A renaturalización, coñecida en inglés como o rewilding, aposta por deixar que as terras despoboadas evolucionen de maneira natural, reducindo o control humano sobre a paisaxe. Tal e como demostra este estudo, recentemente publicado na revista científica Regional Environmental Change, esta opción ten efectos positivos sobre la biodiversidade de aves. 

Así, os científicos constataron que no Parque Natural da Serra do Xurés aumentou a presenza de ata trece especies, entre elas a rula ou a papuxa do mato, en estado de conservación desfavorable segundo a Unión Europea. Sen embargo, se se quere renaturalizar un espazo abandonado os investigadores recomendan tamén o uso e a xestión do lume para crear espazos abertos que eviten os riscos asociados.

A investigación, liderada polo galego Adrián Regos, do Centro Tecnolóxico Forestal de Cataluña (CTFC),e na que colaboraron investigadores da USC, do CREAF, da Universidade Autónoma de Barcelona e do CSIC, xira en torno as ganancias e perdas na conservación de aves derivadas do proceso de abandono das terras, como o que está a ocorrer en moitas das paisaxes de montaña do noroeste de España.

O estudo analizou a partir de datos do satélite Landsat os cambios nos usos e cubertas do solo que tiveron lugar entre 2000 e 2010 no Parque Natural da Serra do Xurés. Os investigadores contrastaron estes cambios coas variacións nas comunidades de aves. "Algunhas especies forestais, como o picafollas ibérico, aumentaron considerablemente a súa presencia na zona, en contraste coa súa tendencia nacional a diminuír dos últimos 10 años", destaca Regos.

O abandono das terras de cultivo é un fenómeno frecuente nas áreas do sur de Europa, onde a estrutura social que xira en torno ás comunidades agropastorais foi erosionada e a agricultura extensiva deixou de ser viable. Por este motivo, ata o momento as políticas de conservación europeas dirixiron numerosos recursos a prever o éxodo rural e manter estas paisaxes tradicionais e culturais. Sen embargo, estas políticas implican uns costes de mantemento moi elevados, e non están sendo eficaces a hora de evitar o despoboamento rural, segundo advirten os investigadores.

En todo caso, os científicos recoñecen que plantexar a renaturalización como política de xestión alternativa pode traer consecuencias que non están exentas de debate: non só para a conservación da biodiversidade, senón tamén para os posibles efectos sobre os servicios ecosistémicos, aqueles beneficios que obtemos gracias ós recursos naturais, tales como a redución del risco de incendios, o ocio ou a captación do CO2.

Por unha parte, cando se abandona un espazo rural os bosques aumentan a súa extensión e homoxeneizan a paisaxe. Este feito incrementa o combustible forestal, aumentando o risco de incendios. Por outra parte, se a vexetación se fai máis densa, as aves que prefiren os espazos abertos desaparecen da contorna. Neste caso, os investigadores observaron como diminuían, por exemplo, as poboacións de picanzo vermello ou de escribenta riscada.

Por este motivo, aínda que a renaturalización tivo efectos moi positivos para a biodiversidade de aves no parque natural, os autores do artigo recomendan medidas de xestión enfocadas a creación e o mantemento dos espazos abertos.

"Mediante a xestión do fogo, xa sexa modulando a extinción de incendios de baixa intensidade, como con queimas prescritas, podemos favorecer a creación dun mosaico na paisaxe que favoreza as especies asociadas a hábitats abertos, ó mesmo tempo que diminúe a carga de combustible forestal e consigo o risco de grandes incendios forestais", explica Regos.

Por outra banda, os investigadores recomendan "aproveitar esta tendencia para favorecer a expansión de especies protexidas como os carballos, e aplicar unha xestión sostible dos recursos forestais que poida reducir o risco de incendios e favorecer o mantemento da poboación rural en áreas de montaña” conclúe Adrián Regos."                   (Alfonso Quían, Galicia Confidencial, 15/04/16)

28/9/15

O sector lácteo asina o acordo sen o apoio de SLG nin Unións Agrarias

"O sector lácteo asinou finalmente un acordo no Ministerio de Agricultura sen o apoio das dúas principais organizacións agrarias galegas, UUAA e SLG, que teñen ademais a representación da maioría dos gandeiros no país. 

O pacto conta coa sinatura da industria, a distribución, cooperativas e Asaja pero non coa de UPA e COAG -onde se inclúen os dous sindicatos galegos- ao non atenderse as súas demandas de concretar o que é o prezo sustentable nin unha cobertura xurídica que permita sancionar a aqueles que non cumpran co acordado. 

Malia todo, a ministra Isabel García Tejerina destacou a unión de forzas de toda a cadea de valor para dotala "estabilidade e sustentabilidade" e destacou o "ambicioso" dun acordo que, segundo di, "traducirase en mellores prezos en cada tramo da devandita cadea de valor". "É un acordo do que estou seguro que todo o mundo se beneficiará, pero onde os maiores beneficiados serán os gandeiros de leite españois", dixo. 

Tejerina asegura que a industria se comprometeu a "reveter o beneficio aos gandeiros" e a facilitar os datos de venda e de cesión do leite líquido á distribución, ademais de prometer "un contrato tipo". O sector produtor, pola súa banda, tería asumido o compromiso de "organizarse". Mentres, desde o SLG, a súa secretaria xeral, Isabel Vilalba -presenta na xuntanza- asegura que o texto asinado hoxe "non só non mellora a proposta inicial do 18 de agosto, senón que a empeora ao facer concesións ás industrias e distribuidoras".

Así, aclara que desaparecen as alusións iniciais a prezos que cubran os custos de produción e se substitúen por algo tan vago como que os pagamentos das industrias “contribúan á sostenibilidade das explotacións”. 

Tampouco se garante a recollida do leite producido, mentres que no borrador de agosto si que se propoñía un compromiso de fixar un contrato tipo de compravenda que garantise ao gandeiro que ll recollerían o produto "a un prezo que permita a súa sostenibilidade e acorde co mercado, de polo menos un volume de leite equivalente á produción do gandeiro no último ano”. No documento asinado este mércores, desaparece a referencia temporal de finais de setembro e calquera referencia a garantir a recollida do leite, tal e como denuncia o SLG. 

"Non garante un prezo remunerativo que, como mínimo, cubra os custos de produción. Trátase dun documento que non concreta nada e que segue confiando a súa validez á boa vontade das industrias e das distribuidoras, esa mesma boa vontade na que se basea a Lei da Cadea Alimentaria que se supuña amparaba tantos miles de granxas que hoxe están ao borde da ruína", insiste Vilalba, que recorda que tanto o SLG como a COAG cren "absolutamente imprescindible" que o acordo vaia acompañado das suficientes garantías de cumprimento por parte dos axentes que o subscriban. 

"E iso só é posible se hai un marco legal e un réxime sancionador que obrigue os operadores a cumprir cos compromisos asumidos", di. 

Desde Unións Agrarias-UPA, Román Santalla admitiu o "interesante" dalgúns aspectos do acordo para o sector, pero lamenta que non se fose máis aló aplicando un réxime sancionador e definindo con claridade o prezo sustentable. 

De feito, asegurou que o seu sindicato non dubidará en sumarse a el de considerarse estas demandas, pero critica que o texto recolla a posibilidade de novas adehsións de industrias e distribuidoras, pero non de organizacións de gandeiros, algo que cre "inxusto e ilóxico", polo que piden á ministra que "non rache pontes". "Precisamos sinais de boa vontade por parte de industria e distribución que restablezan a confianza perdida na cadea láctea", dixo. 

Así, un e outra organización cualifican o acordo de "decepcionante" e remítense á nova asemblea que a Plataforma en Defensa do Sector Lácteo Galego celebrará en Compostela este venres 25. Estudarase alí o acordo e decidirase a que postura unitaria se chega, non descartándose novas mobilizacións nas vindeiras semanas. 

Para a ministra, as peticións de UUAA e SLG non son posibles porque "o que non é legal non se pode facer" e insiste na imposibilidade de fixar prezo ningún malia asegura que "o prezo sustentable está contemplado". 

"Este acordo é tan ambicioso como o ordenamento xurídico español nos deixa. As sancións só se poden facer por norma, por iso non puideron ser contempladas. O importante é a presenza masiva da distribución e da industria onde os principais beneficiados son os gandeiros españois", insistiu. 

Segundo o Ministerio, a distribución alimentaria comprométese a valorizar o leite e os produtos lácteos, impedindo que se usen como produto reclamo, mentres que a industria e a Federación Nacional de Industrias Lácteas (Fenil) asegura que aplicará nos seus contratos prezos e volumes de compra que, en concordancia coa evolución do mercado, contribúan á sustentabilidade das explotacións.

O acordo foi asinado na sede do Ministerio polas empresas galegas Leite Río, Feiraco, Celta, Gadisa e Froiz, ademais de por Aces, Anged, Asedas, Ahorra Más, Alcampo, Carrefour, Condis, Consum, Covirán, El Corte Inglés, Hipercor, Supercor, Eroski, Euromadi Ibérica, Dia, Grupo IFA, Lidl, Mercadona, Grupo Miquel, Musgrave, Más y Más, Simply, Fenil, Clesa, Dhul, Calidad Pascual, Capsa Food, Central Quesera Montesinos, Coinga, Covap, Danone, El Buen Pastor, Lactalis, Hijos de Salvador Rodríguez, Reny Picot e Industrias Lácteas Monteverde.

Ademais, tamén o asinaron Iparlat, Kaiku, Lácteas del Jarama, Lácteas García Vaquero, Lácteas Toledo, Leche Gaza, Mantequerías Arias, Mondelez International, Nestlé, Palancares Alimentación, Postres y Dulces Reina, Queserías Entrepinares, Queserías Lafuente, Quesos Aldonza y Don Ismael, Schreiber, Coopertia lechera de Cadí, Queserías Rocinante, Láctesa Flor de Burgos, Cooperativas Agro-alimentarias e Asaja.

O acordo entrará en vigor aos dez días da súa sinatura e o cumprimento realizarase atendendo á normativa regulador do dereito á competencia, polo que quedarán a salvo as competencias instrutoras e resolutorioas, no seu caso, da Comisión Nacional dos Mercados e da Competencia, que esta mesma semana defendía a venda a perda en determinadas circunstancias. "                  (Praza Pública, 23/09/2015)

14/9/15

"O PP dedícase a dividir os gandeiros no canto de afrontar o problema do leite"

"Unha semana despois do inicio da tractorada de Santiago e cando xa transcorreron dous meses dende que comezaron a intensificarse as protestas gandeiras, o sector vive entre o cansazo e a indignación que segue a alimentar as protestas contra os baixos prezos do leite. 

As grandes concentracións de vehículos agrícolas en Compostela e Lugo foron substituídas dende o pasado venres polo bloqueo das 15 industrias lácteas do país, que agora se completarán con protestas selectivas nos centros de distribución. 

A loita continúa e no seo da Plataforma pola Defensa do Sector Lácteo Galego o malestar non está provocado só por quen paga o produto por baixo do prezo do custo, senón tamén por quen tenta "desmoralizar e dividir os gandeiros". Ese papel, aseguran, está a xogalo o PP.

A renuncia a continuar coa mobilización por parte grupo que se erixira en líder da tractorada de Lugo evidenciou a pasada fin de semana o seu desmarque e demostrou, a xuízo do representante da Organización de Produtores de Leite e voceiro da plataforma, Anxo Escariz, o que "dixemos dende o primeiro día". 

Abonda, di, con "coller o listado" de "representantes dos concellos" que son núcleo deste grupo e "son concelleiros do PP e militantes activos do PP, os mesmos que carrexan xente para as eleccións. Ou non nos coñecemos todos, ou nacemos onte?", pregúntase. 

"No canto de afrontar o problema lácteo", lamenta, "o PP dedícase a dividir, a desmotivar, a desmoralizar" e a "tentar que nos pelexemos, a ver se marchamos", afirma Escariz. Segundo o voceiro da Plataforma moitos dos gandeiros que participaron na tractorada de Lugo "quedaron coa cabeza destrozada despois de estar unha semana escoitando manipulacións", entre elas, cita, acusacións contra os sindicatos ou a propia plataforma. 

Proba disto, ilustra, é que "cando a conselleira non tivera a dignidade de recibir a Plataforma", abondou con que a chamase "ese paracaidista de Lugo", en referencia a Roberto López, voceiro dese colectivo, para que Rosa Quintana acudise á tractorada. Xusto despois, critica, o colectivo instou a "darlle un voto de confianza" á Xunta.

Rueda aplaude a decisión de Lugo e defende o preacordo

Mentres continúan as protestas o Goberno galego veu defendendo durante a fin de semana a necesidade de que o sector se sume ao preacordo formulado a pasada semana en Madrid e, por extensión, abandonen as mobilizacións. Segundo o vicepresidente da Xunta, Alfonso Rueda, a decisión do grupo de Lugo, así como o feito de que a asociación de cooperativas AGACA se desvinculase da plataforma, é a mellor mostra de que "algúns están entendendo que agora é o momento de aproveitar as vantaxes que ten que todos se puxesen de acordo en cuestións fundamentais".

 "Refírome á industria distribución e produtores", subliña o número dous de Feijóo, para quen "é o momento" de que os gandeiros mobilizados "sumen" e se adhiran ao pacto.

"Eu convido os da Xunta a que fagan o que estamos facendo nós: falar cos gandeiros e ver o ánimo que teñen", retruca Ascariz, quen afirma ademais que un bo número dos gandeiros que marcharon de Lugo o sábado "reflexionaron sobre o que pasou e ven que as medidas de presión" como o bloqueo ás industrias "son totalmente efectivas". 

Por este motivo, advirte, mentres non haxa garantía de prezos por riba do custo de produción continuará o bloqueo ás factorías e "imos actuar sobre a distribución no momento en que decidamos".  
   


21 millóns de litros bloqueados en tres días
 
"Evidentemente, hai que tiralo". Unha das imaxes máis representativas da protesta gandeiras nos últimos días é a volta aos vertidos de leite en diferentes puntos do país. "Bloqueamos sete millóns de litros o sábado, 7 millóns onte e bloquearemos outros 7 hoxe", explica Anxo Escariz, quen indica que os repartos de balde do produto non son dabondo, nin de lonxe, para darlle saída a todo o leite que non chega ás industrias transformadoras.

Así e todo, estas distribucións continúan tanto para evitar tirar o maior volume de leite posible como para continuar agradecendo o apoio da poboación, este luns en Santa Comba, Vilagarcía ou A Coruña, entre outros puntos.  

"A sociedade en xeral apóianos totalmente porque percibe o grandísimo problema que temos", percibe. "Esetamos informando moito e xa sabe todo o mundo da orixe do problema: unha industria que é un desastre e unha distribución que se mata entre ela para conseguir clientes tirando o leite polo chan".

A esta ecuación engádeselle un factor máis, di: "Unha Administración que non está disposta a poñer peso político para solucionar o tema, porque xa se están facendo ilegalidades". Así, resalta, dende a propia OPL "presentamos denuncias e tardan un ano en darnos resultados" que poden ser, por exemplo, "20.000 euros de multa".

"Mira o que lle importa a Carrefour pagar 20.000 euros", máis aínda "cando non hai obrigatoriedade de facer públicas esas multas".

"Se a Administración garantise o cumprimento da lei, a lei que temos xa podería valer", afirma Escariz, xa que a lexislación vixente xa estipula "que todo o mundo ten que recibir un prezo sostible". Pero este principio non será efectivo, augura, mentres "a industria non saiba que vai ser castigada" se non cumpre. Se así fose, "cambiaría o conto".       (Praza Pública, 14/09/2015)

8/9/15

Los ganaderos rodean y colapsan Santiago con más de tres mil tractores «ata que haxa prezos xustos»

 
 (La Voz, Foto:   
"Los ganaderos siguen en pie de guerra para demandar precios justos que paren la sangría de explotaciones lácteas y garanticen su viabilidad. Con los tractores acampados en Lugo con carácter indefinido, la protesta se amplificó ayer en Santiago, convertido en el segundo plató de sus movilizaciones. Más de 3.000 productores, según cifras de la organización que la subdelegación del Gobierno rebajó a 800, colapsaron con sus vehículos los accesos y principales vías, de donde no los moverán al menos hasta el jueves.

 Y lanzaron su ultimátum: si antes de ese día -cuando además está convocada una reunión de todo el sector con la ministra- no obtienen garantías para fijar un precio mínimo, irán a una huelga de entregas. Feijoo, que trasladó su apoyo a los ganaderos, volvió a poner la pelota en el tejado de la UE. También sindicatos y oposición miran a Bruselas, pero exigen además medidas a Xunta y Gobierno.

Las medidas de presión seguirán hoy: los tractores rodearán dos de las principales grandes áreas comerciales de Santiago. «Se temos que morrer, imos morrer de pé», proclamó Roberto García, secretario xeral de Unións Agrarias. «O gandeiro galego non pode esperar como o asturiano a que haxa un acordo dentro de dous meses», añadió, apuntando además que el Ejecutivo central tiene que garantizar esta semana la retirada de los contratos que estén por debajo de los costes de producción, que ronda los 27 céntimos el litro

 Por el Sindicato Labrego Galego, Isabel Vilalba, apremió también a adoptar decisiones para la retirada de los excedentes de producción que tiran los precios. En la misma línea, Francisco Bello, de Asaja, apuntó la intención de los ganaderos de mantener su lucha si no se concretan acuerdos.  (...)


Los más de 3.000 ganaderos que ayer se manifestaron en Santiago tenían previsto el inicio de su marcha a las 12 horas, pero el primer tractor no abandonó hasta las dos más tarde el recinto de Salgueiriños, donde se habían concentrado desde las 11 horas.

 Echaron a andar haciendo sonar sus cláxones y circulando lo más despacio posible para hacerse notar. Tan lento se desplazaban que tardaron casi una hora en completar el primer kilómetro y medio del recorrido, que sumó un total de 10,3 kilómetros. Es la mayor concentración desde que en julio se retomaron las tractoradas.

Tras pasar por la sede de la Xunta, en San Caetano, bajaron por la avenida de Castelao y las calles de Vista Alegre y Salvadas, donde ya ocuparon los dos carriles de circulación impidiendo que el resto de los vehículos pudieran utilizar la vía. en Galeras, uno de los puntos donde más complicada es la circulación en Santiago, los tractores quedaron parados el tiempo suficiente para que muchos manifestantes bajasen de los tractores para comprar botellas de agua o ir al servicio.

Al llegar a la zona de O Pombal, la columna de tractores enfiló hacia el campus universitario para girar al llegar al Hospital Clínico en dirección al túnel de Romero Donallo. En esta avenida, otra de las arterias principales de la ciudad, los tractores volvieron a detenerse colapsándola casi por completo. Sin embargo, la gran mayoría de los compostelanos, pese a las molestias, mostraba su apoyo a los ganaderos aplaudiéndoles y vitoreándoles.

Tras otro buen rato parados, los tractores prosiguieron su marcha, pero en la avenida de Lugo, justo a la altura de la estación de trenes, se detuvieron ocupando toda la calle para cortar por completo el tráfico en esta vía, que es la que concentra la mayor parte de la circulación en sentido norte-sur. Cuando retomaron la marcha ya había caído la tarde y el objetivo estaba conseguido: colapsar el tráfico en Santiago."                   (s. lorenzo, X. melchorsantiago / la voz, 08 de septiembre de 2015)

10/7/15

«A cooperativa Zocamiñoca xurdiu para que os cidadáns poidan controlar o que consumen»

"A Xunta entregará mañá á sociedade de economía social coruñesa Zocamiñoca o premio ós valores cooperativos.

-¿Cando e por que xurde esta iniciativa? 

-No ano 2009: queríamos apostar polo consumo responsable. Abastecer as persoas de produtos de calidade, con prezos xustos e establecer un vínculo cos produtores. Unha unión co campo.

-¿Que entende por consumo responsable? 

-Xurdiu para que os cidadáns poidan controlar o que consumen: a procedencia, materiais que se empregan, quen está detrás. Chama a atención que temos unha terra con produtos de calidade aquí e compramos cousas que veñen de lonxe.

-¿Quen traballo con vos na cooperativa? 

-Temos produtores de verdura fresca, xente que traballa pan e respostería, ovos, carnes e legumes. Entre todos sumanos uns trinta. Como socios hai unhas 140 unidades de consumo. Unha expresión que poderíamos sustituir por fogares. 

Aportaron de arranque un capital social, teñen unha cuota mensual e participan tamén da xestión da cooperativa. Eu son o único socio traballador en Zocamiñoca.

-¿Que volume de negocio ten esta iniciativa de economía social? 

-A facturación pola comercialización de produtos alcanzou o ano pasado os 101.000 euros, unha cifra aparentemente pequena, pero moi relevante para manter a actividade dos produtores no medio rural: é moi importante manter relacións directas cos agricultores no so por reducir os custes dos intermediarios senón porque os cidadáns coñezan como traballan os seus produtos."             (Santiago / La Voz, 03 de julio de 2015.)

21/10/14

«Como veñan coa nova norma teremos que ir para a casa»

 Una mujer ofrece sus productos en la feria de Caión. JOSé MANUEL CASAL

"No ha tenido calado, al menos no en el día de su estreno. Ayer entró en vigor la norma de la Xunta que obliga a los agricultores que comercialicen sus productos en las ferias o mercados a apuntarse en un registro y poner etiqueta a las verduras, pero su desembarco no se notó. 

El tema ha dado mucho que hablar en los corrillos que se forman en mercados con décadas de vida como el de Betanzos o el de Carballo a lo largo de todo el mes, pero por ahora no ha pasado de ahí. La mayor parte de los que acuden a estos mercados creen que no va a prosperar.

Ayer fue feria en Caión, en A Laracha. Los pocos puestos que había conocían perfectamente de qué iba el tema, pero únicamente por lo que habían oído hablar. Nada más. «Por aquí non veu nadie explicar nada, só sabemos o que comentan, pero nin do Concello nin de nada», explicaba ayer Josefa, una mujer que lleva más de dos décadas poniendo los productos excedentes de la huerta que planta su marido en el pequeño mercado que se forma cada lunes en ese pueblo costero de la provincia de A Coruña.

Lo que sacan en cada feria es un complemento. No pasa de ahí. Cuando hay movimiento tocan los 50 euros, pero brutos. Luego hay que empezar a restar. La cuenta de descuento es larga. Una coliflor cuesta 1,5, pero el paquete de plantas (con unas 200 coliflores) vale ya unos 18.

 «Pero moitas morren ou as come o bicho», dice Manuel. Luego está el gasoil, la mano de obra y lo que hay que pagar por poner el puesto en la feria... Hasta ahora había algunos mercados donde dichos puestos no pagaban nada, pero de un tiempo a esta parte han comenzado a hacerlo.

Es el marido de Josefa, el que lleva la huerta. Ella viene para encargarse del puesto, él para traer el coche. Llegan a las nueve de la mañana y ahí están hasta la una. El día anterior cortan la verdura, hacen los manojos... Durante el año cuidan la tierra, abonan... y con lo que sacan ayudan a otros familiares. Con lo que le han dado por una coliflor ella cruza la calle y compra el pan. También le vale para bajar al pueblo, ver a los habituales. No es más que otra forma de relacionarse.

De la norma dicen que no creen que prospere: «Como veñan a facer aplicar a norma teremos que ir para a casa», cuentan. Y es que ya no les compensará.

«Por unha pouca verdura que temos...», dicen. En el puesto de esta pareja hay brécol, unos manojos de grelos, patatas, repollo, coliflor...

No hay mucha cantidad, algo que a partir de ahora también controla la norma, que marca una cantidad tope de kilos de estos productos o docenas de huevos que pueden llevar a la feria cada año. «Hoxe debemos de quitar entre 20 ou 30 euros», dice. Son unos pocos euros que «os quitamos do lombo», concluyen.

Junto al suyo hay otro puesto más. Las verduras de autoproducción conviven ahí con fruta traída del mercado central. «Teño un pouco de todo, cultivado na casa e non. Pero estou legal para as dúas cousas», dice la que lleva el puesto."            (La Voz de Galicia, 21/10/2014)

23/9/14

Permacultura nos cultivos, nas vivendas, nas cooperativa...

"-Por que consideras que a permacultura non ten máis presenza mediática?

-Non interesa algo como a permacultura nos medios. Non ten repercusión porque non hai beneficio económico detrás. Non hai forma por agora de que o mercado se faga co pastel. Que estea nos medios é importante para dala coñecer. E sobre todo é importante que a xente que manda empece a saber o que é.

-A permacultura naceu como un modo de agricultura respectuoso coa terra, mais agora vai moito máis aló. No suplemento explicamos, no artigo introdutorio, o modo en que a permacultura se entende agora. Para quen non saiba o que a permacultura é, como se podería definir de maneira sinxela?

-A permacultura é unha ciencia multidisciplinar de deseño que engloba as relacións humanas e medioambientais. Naceu como un modelo de agricultura, pero estendeuse moi rápido. Ten uns principios éticos moi claros, e tamén uns principios de deseño. Basicamente, consisten no respecto e na sostibilidade, a nivel humano e social.

-En que consiste a permacultura como modelo agrícola?

-A agricultura actual é causante de gran parte do cambio climático. Simplemente o modelo de transvase do produto dunhas zonas a outras supón unha queima de combustíbel bestial. Dentro do ámbito da permacultura, na agricultura sinérxica a terra non se laborea e imítanse os patróns da natureza.

-A permacultura aplícase tamén aos modelos de construción. Neste A Fondo fálase da bioconstrución. En que consiste?

-A bioconstrución procura construír buscando o menor impacto ecolóxico posíbel. Para iso hai que pensar no gasto enerxético que require calquera tipo de material que se utilice. O cimento é unha das causas máis importantes de contaminación do mundo. Seguindo á permacultura, adáptanse a cada zona os principios de deseño e éticos. Non é o mesmo construír no Colorado, onde o teito das casas ha de estar ao nivel do chan, ca en Galiza, onde a madeira sería o material recomendábel, malia a ter mala sona no país por considerarse que non aguanta..

-No suplemento abórdase  a situación da permacultura en Galiza. Que nos podes adiantar?

-Malia ao silencio e o descoñecemento da permacultura en todos os medios, eu penso que si está habendo un boom, soterrado, ao igual que no tema da agricultura ecolóxica. Para min o exemplo máis claro é a cooperativa integral do Noroeste, baseada na cooperativa integral catalá.

-En que consisten as cooperativas integrais?

-Trátase de vivir dunha maneira máis razoábel. Moita xente, con distintas actividades, con distinto tipo de producións ou bens, xúntanse nunha cooperativa e fan intercambio entre eles á marxe do sistema económico imperante. Teñen moeda propia, banco de traballo e unha serie de condicións propias. É como unha especie de burbulla dentro do mercado. Por agora, a catalá, que foi a primeira, funciona moi ben. Nela, ademais, tamén se traballan o mercado exterior. 

-Ti traballaches como monitor este verán no horto infantil ecolóxico de Carballo. Nos obradoiros coas e cos cativos aplicaches os principios da permacultura. No A Fondo contas algo desta experiencia. Como foi?

-Experiencias como estas son importantes porque neles están as rendas no futuro e é moi importante que tomen conciencia. Houbo algo que me parece moi curioso. Unha cantidade considerábel de nenos preguntábanme cando iamos facer cartos. Creo que é triste. O descoñecemento por parte dos líderes do termo permacultura fai que non haxa unha aplicación en base a iso. A horta escolar está moi ben, ten un potencial enorme, o que quere dicir que hai moito potencial desaproveitado aínda.

-No suplemento, relátase tamén en primeira persoa a experiencia da empresa Biochousa, unha horta de cultivo ecolóxico en Mondariz…

-Biochousa é un exemplo claro de cómo este formato é totalmente válido e con proxección de futuro canto á economía. Galiza pódese converter co paso do tempo nun dos viveiros xa non só de España senón tamén de Europa. En Biochousa son un exemplo claro de cómo traballando de forma natural podes facer un negocio.

-No A Fondo entrevístase tamén o biólogo galego César Lema, pola súa importancia na difusión dos principios da permacultura…

-É como un apostol. É un precursor, alguén que vai por diante. Hai xente que, coma min, ou mil máis, somos afeccionados, e aos seus textos e aos seus libros acudimos para informarnos. Tendo en conta que a permacultura ten que ser aplicada en cada parte segundo as súas necesidades,  ten ademais o valor de ser galego."             (Sermos Galiza, 23/09/2014)

1/7/14

La muerte adivinada del holandés

Martin Verfondern, en Petin en 2009. / pedro agrelo

"La Interpol lo buscaba por el mundo, pero sus restos yacían a 12 kilómetros de casa en línea recta y nadie fue capaz de darse cuenta en cuatro años y medio. Poco antes de que lo mataran viajó a su país para contratar un seguro de vida y se dedicó a pertrechar su casa de cámaras como si fuese un búnker. 

Según contaba a este diario cuatro meses antes de desaparecer, jamás salía de su vivienda sin “una grabadora de vídeo en posición stand by”, presta a rodar cualquier bronca, cualquier agresión que pudiera sufrir, para luego denunciarla en el juzgado. Decía protegerse de algo que definía como “terrorismo rural”.


Martin Verfondern, nacido alemán, nacionalizado holandés y dispuesto a vivir y morir en Santoalla, un remoto, despoblado y arruinado pueblo de Petín (Ourense) al que llegó después de buscar por el mundo un paraíso “libre de energía nuclear”, se esfumó sin dejar rastro aparente el 19 de enero de 2010.

 Sus supuestos restos mortales yacen desde el sábado 21 extendidos y ordenados sobre la mesa de trabajo del forense Fernando Serrulla, al que le toca enfrentarse con buena parte de las historias truculentas en Galicia. A duras penas puede reconstruirse el 40% del esqueleto, el cráneo está prácticamente completo.

Verfondern era un pelirrojo obstinado de 52 años, dispuesto a enfrentarse a quien hiciera falta en el propósito de cumplir su sueño de una vida en comunión con la naturaleza, tal y como él la entendía, junto a su esposa, Margo Pool. Y con ese objetivo, según denunció a diestro y siniestro en sus últimos meses, vivía inmerso en una guerra permanente con el poder local y también con la única familia nativa que quedaba, y queda, en el pueblo desde la última estampida masiva de la emigración a América.

 Santoalla do Monte era ya hace cuatro años y hoy todavía más una desolada estampa de casas de pizarra que se desploman invadiendo las rúas de tierra cada vez que al tiempo, bastante malhumorado en invierno, le da por cabrearse.

En un extremo de este enclave apartado de casi todo vive un matrimonio anciano con dos de sus cuatro hijos varones. En otro, están la casa y la tierra que compraron hace unos 16 años los holandeses.

 Al principio todos eran amigos. Los forasteros compartían mesa y mantel con los Rodríguez y reinaba una armonía que quedó retratada, como recuerda el alcalde socialista de Petín, Miguel Bautista, en la escena de la matanza del cerdo del documental La Aldea: entre lo antiguo y lo nuevo, elaborado en 2000 por el cineasta Ignacio Vilar.

 El último año, en cambio, Martin se afanaba en escribir el guión de otro filme, Escuela para sobrevivir en Santoalla, donde amenazaba con denunciar en clave de humor la tensión que reinaba en el lugar, los vertederos que cegaban el río y el total abandono al que, decía, condenaba a la localidad el Gobierno municipal.


La rivalidad con los vecinos, que según Martin degeneró en chirriante rencor, se originó por la propiedad de los montes comunales. Los Verfondern reclamaron en los tribunales sus derechos sobre 500 hectáreas. Sobre la madera de los pinos y también sobre la fuerza del viento, después de que una eólica prometiese unos 6.000 euros a los del pueblo por cada uno de los 25 molinos que quería instalar.

 La ley, recuerda el regidor socialista de Petín, Miguel Bautista, dice que para ser comunero “la chimenea tiene que echar humo al menos seis meses al año”. Y, en esas condiciones, en Santoalla solo había dos viviendas. El ambiente, supuestamente por esta causa, se volvió irrespirable. 

Las dos familias cruzaron denuncias. Según contaban los gallegos, ellos también llevaban golpes. Efectivamente, existen vídeos grabados y difundidos por el propio Martin en los que se puede ver alguno de esos choques violentos, aunque se intuye que el holandés también los provocaba.

A pesar de lo mal que se llevaban, la familia natural de Petín, interrogada en su día por la Guardia Civil, siempre ha negado tajante tener algo que ver con la misteriosa ausencia del extranjero. Hoy, alguno de sus miembros todavía dice que, en el fondo, lo querían.


La denuncia por la falta de Verfondern la presentó un israelí que aprendía en su casa agricultura biológica. Era uno más entre las decenas de voluntarios internacionales, desde ejecutivos y abogados hasta profesores y libreros, que contactaban con la pareja por Internet para cambiar de vida por unos días. 

Tras la desaparición de su pareja, Margo Pool, que el día de los hechos declaró que estaba en Alemania (cuidando de un tío de Martin enfermo de alzheimer), no se planteó marchar de Santoalla. Sigue viviendo aislada cuando cae la nieve, cultiva la huerta y cría su rebaño de cabras. Los animales le hacen compañía mientras espera, con una calma que a muchos les cuesta comprender, noticias sobre su marido.

La que ahora ya se sabe viuda no suele llorar. Puede hacer cábalas sobre las causas de la muerte de su esposo sin perder la compostura. Aunque en los primeros meses de ausencia se le quebraba la voz cuando confesaba que alguien le había venido con el cuento de que Martin podría estar “en Argentina, con otros alemanes, junto a otra mujer”. 

La idea de la traición sí le empañaba los ojos. Con el tiempo, y ante el fracaso de la orden de búsqueda internacional, se hizo firme en ella el convencimiento de que el holandés no era en absoluto errante, sino que el cadáver de aquel hombre empecinado seguía oculto en algún recodo de la imponente postal que se ve desde la carretera de Santoalla.


Los últimos testigos de su existencia vieron al holandés enfilando esta rizada vía, pasada la rotonda de Petín, después de hacer su compra en Lidl e intentar entrar en su Facebook —sin éxito porque fallaba la línea— en un cibercafé. Los amigos de Martin (en la comarca tenía unos cuantos) siempre habían pedido que se peinasen las rutas de montaña que partían desde el pueblo. Aseguran que con un coche como el de él “se puede llegar hasta Portugal sin ser visto”.

 La Policía Judicial, por su parte, pensaba, y en esto acertó, que lo primero que aparecería, bajo el agua o entre matorrales, sería el coche, un Chevrolet Blazer único en la comarca, aparatoso y destartalado. Este señalaría en el retorcido paisaje de montaña, cuajado de barrancos profundos y oscuros pantanos, el lugar en el que empezar a investigar lo que entonces todavía no se sabía si era accidente u homicidio. 


Desde el pasado miércoles 18, la primera opción está descartada. Dos guardias civiles que sobrevolaban la comarca de Valdeorras en labores de asistencia de un incendio forestal vislumbraron desde el helicóptero una mancha extraña en medio de un pinar del municipio de A Veiga, próximo a Petín.

 Se conoce que nadie había pasado por aquel punto del mapa durante todo este tiempo. Los agentes enseguida pensaron en Verfondern y en el mamotreto a manchas que conducía, quizás porque el propio forense Serrulla les había refrescado la memoria con una búsqueda que organizó en marzo de este año, con resultado negativo, después de movilizar un sónar y dos cámaras especiales, geotérmica y de infrarrojos. 


A la mañana siguiente del hallazgo, los investigadores llegaron a pie a este lugar a 1.400 metros de altitud, conocido como Portela do Eixo. Y confirmaron al instante que aquel auto oxidado era el todoterreno verde claro, lijado en tiempos por su dueño para repintar, que habían buscado hasta la saciedad con perros de rastreo, buzos, equipos de rescate de alta montaña, partidas de voluntarios y cazadores de la zona. 


Curiosamente, durante estos años, la vista aérea del coche del labrador holandés había estado expuesta a ojos de quien fuese capaz de descubrirlo en el visor SigPac de imágenes de satélite; sobre un pequeño terreno de forma triangular limitado por dos cortafuegos y una de esas pistas de tierra que conectan con otras y llevan a todas partes “sin ser visto”.

 Los guardas forestales explican que quien condujo hasta aquel lugar el Chevrolet conocía bien el monte, sus usos y sus ritmos. En ese pinar no se da la caza, y los árboles que hay allí plantados son aún muy jóvenes. Podría pasar todavía una década antes de que sus dueños pensasen en ir a talarlos.


El titular del juzgado mixto número 2 de O Barco, Roberto Barba, empieza ahora desde el principio sus pesquisas sobre un suceso que ya se investigó en 2010 y que lleva dando que contar desde entonces a periodistas de varios países y rastreadores de misterios imposibles de desenredar. El juez, que ha declarado el secreto de sumario, afirma en un auto “con rotundidad absoluta” que Verfondern murió a manos de otras personas, y no hace otra cosa que buscarlas.


El holandés, socio de Amnistía Internacional, colaborador de un proyecto transfronterizo de agricultura ecológica, comparte espacio ahora en la unidad de Antropologia Forense del Instituto de Medicina Legal de Galicia (Verín, Ourense) con el cadáver de un narco venezolano que apareció congelado 11 días antes, en un piso de Ponteareas (Pontevedra), con las piernas amputadas para que cupiese en el arcón. 

A Serrulla ya lo apodan el Bones (Huesos) gallego, aunque se presenta en todas partes con su instrumental de siempre metido en el entrañable maletín que le regaló su padre al terminar la carrera. En sus recursos, más bien escasos, nada tiene que ver con la serie estadounidense.


Es prácticamente seguro que el esqueleto hallado en el pinar de A Veiga, compatible con el de un varón de mediana edad y estatura aproximada a la de la víctima, es el de Verfondern, pero la confirmación definitiva, si hay que esperar a la prueba de ADN, podría llegar tras el verano. De todas formas, según el protocolo, en estos casos lo primero que se hace es buscar radiografías y fichas dentales fiables, que en esta ocasión quizás aparezcan en Holanda o Alemania.

 Con ellas en la mano, un antropólogo forense puede llegar a determinar en pocas horas la identidad sin margen de error. Hace cuatro años no había cuerpo del delito. Ahora están el vehículo, el esqueleto devorado, el ordenador y otros enseres del difunto que aparecieron a poca distancia del coche junto a una fogata. Y los agentes de Criminalística están convencidos de que aparecerán huellas y de que quienes lo mataron “no eran profesionales”.


Más que un crimen perfecto, como se le podía considerar hasta ahora, el de Verfondern es un homicidio en el que los autores han tenido, simplemente, buena suerte. “Creyeron que con quemar los asientos delanteros, donde es probable que hubiese sangre, borrarían todas las pistas”, comentan fuentes de la Guardia Civil en Ourense. “También le prendieron fuego a una rueda y parte de la chapa, pero no funcionó porque el mal tiempo, puede que la nieve, apagó las llamas”. 

Los agentes atribuyen el traslado del coche y el cuerpo hasta este lugar solitario a “al menos dos personas”. Creen que la segunda conducía otro coche en el que huyeron luego. Desde aquel día, los autores de la muerte adivinada de Martin Verfondern callan como tumbas. Pero la Guardia Civil está convencida de que en el coche van a aparecer señales, y que “en cuanto se concrete una prueba, alguno se va a derrumbar”.                 ( , El País, Santiago de Compostela 28 JUN 2014 )

10/2/13

O agro galego, a alternativa de futuro que emerxe en plena crise

"Hai datos obxectivos que me fan ser optimistas, aínda que falte moito. Con medidas adecuadas, e nun período de dez ou quince anos, Galicia ten un enorme potencial para se converter nunha área produtora de alimentos de calidade e con moi boa saída ao mercado no conxunto de Europa, pero para confirmalo hai que ter unha estratexia desde os poderes públicos e valentía á hora de aplicar as medidas", di Edelmiro López, profesor titular do Departamento de Economía Aplicada da USC e ex director xeral de Desenvolvemento Rural na Xunta, que lembra que o abandono do campo estase a frear desde a chegada da crise.

"Non é que o rural estea mellor, senón que as oportunidades de traballo noutras actividades se reducen", explica. O feito é que o número de persoas que traballan no sector agrogandeiro segue diminuíndo, pero pola xubilación dos máis vellos e non polo abandono dos novos. 

Nos últimos anos, o número de persoas de menos 40 anos traballando en explotacións non baixa. "Cando a xente podía gañar 3.000 euros na construción nas Canarias, era difícil convencelos para que quedasen, pero nesta situación son moitos os que aguantan e incluso hai casos puntuais de xente nova que o intenta de cero", engade López, que cre que aproveitar esta mala etapa para reactivar o rural dependerá agora "de que se apliquen políticas públicas axeitadas para mellorar as condicións do traballo no agro".

 O traballo é duro e os atrancos moitos nun país que pasou de ser eminentemente rural a situarse na media da UE en canto á actividade agrícola. Pero hai moita leira por sachar. (...)

 Os problemas, xa que logo, son claros. Edelmiro López resúmeos en varios puntos: o demográfico, cunha falta evidente de relevo xeracional e unha poboación envellecida; a baixa produtividade das explotacións e a volatilidade dos prezos; a falta de desenvolvemento dunha industria agroalimentaria forte; a continuidade dun balance agroalimentario deficitario; e, por riba se cadra de todos, o problema da terra.

Ese é o problema estrutural básico do sector agrario galego, tanto no que se refire ás deficiencias na base territorial das explotacións, cunha reducida superfice e unha enorme fragmentación parcelaria; como en canto aos enormes desaxustes ou deficiencias nos usos do solo. Un só dato: a superficie agraria utilizada (SAU) por explotación en Galicia sitúase nas 8,5 hectáreas, pouco máis dun terzo da media estatal (24,2 ha) ou da da UE dos 15 (22 ha).
 
Así, o reto urxente para o agro galego, tal e como aclara Edelmiro López, é lograr arranxar o problema que supón "que a terra estea dividida entre máis dun millón e medio de propietarios cando hai menos de 50.000 explotacións agrícolas profesionais". Se hai que resumir as propostas urxentes para o sector, este experto teno claro.

 "Hai que facilitar o acceso aos factores de produción para poder montar unha explotación; no caso galego, esta cuestión fundamental ten que ver coa terra", asegura. 

"Isto só pode funcionar se establecemos mecanismos a través dos cales aquelas terras que non se traballan, e sen tocarlle á propiedade, poidan ser postas a disposición mediante o arrendamento daqueles que si as queren traballar", engade, tras aclarar que esta actuación debería ir moi ligada tamén "á cuestión dos usos da terrra e a conseguir unha ordenación axeitada que non permita o abandono ou a plantación masiva de terras con piñeiros e eucaliptos".

Pero tamén se precisa que aqueles que queiran quedar no agro "teñan unha retribución digna polo seu traballo". "Isto lévanos ás políticas agrarias e ás políticas agrarias que contribúan a estabilizar os prezos, cortar a especulación e recuperar certa regulación pública", indica López, que aclara que para obter prezos dignos non só se precisa esa mínima regulación pública dos mercados agrarios, senón tamén "un cambio de chip" tanto nas administracións como na sociedade galega.

 "Debemos centrarnos en producións especializadas e con valor engadido e menos nas producións estandarizadas", asegura, apostando polo apoio ás denominacións de orixe ou ás marcas galegas recoñecidas e de calidade.

 "Por poñer un exemplo, non é o mesmo producir leite indeferenciado, co que só podemos competir vía custos cunha marxe moi baixa para o produtor, que adiantarse e apostar por queixos diferenciados, leite de calidade, iogures ou batidos", insiste.

 "Hai condicións para darlle a volta a todos estes problemas, pero as solucións non caen do ceo, senón que hai que buscalas e construílas", di Edelmiro López, que cre que o primeiro paso debe vir tamén da sociedade e de "deixar de asociar o rural ao atraso e a pobreza para velo como un medio e un piar clave do desenvolvemento económico do país". "Primeiro hai que crelo e logo adoptar as medidas axeitadas para logralo", di.

 "A sociedade galega debe ser consciente de que o rural non é un problema, senón unha grande oportunidade de futuro; debemos crer no seu potencial e ser exixentes cos que nos gobernan, sexan quen sexan", di. Pero non o hai.  

"O Exectuvio non ten proxecto e o que busca é maximizar os votos e manterse no poder; no tema da terra, por exemplo, habería que ser valentes e tomar medidas aínda que teñan custo elecdtoral; se non é así, acabaremos cunha terra xestionada por funcionarios ou ardendo cando lle toque", remata."        (Praza Pública)  

6/11/12

El rural se agota. Y es la Administración autonómica la que impulsa el goteo de su despoblamiento

Uno de los dos vecinos de la aldea de Vilardemuros, en el municipio lucense de Sober, que llegó a tener 30 habitantes

"El rural se agota. Y es la Administración autonómica la que impulsa el goteo de su despoblamiento. Esta es al menos la conclusión a la que llegan ANPAS, expertos, sindicatos agrarios y los representantes parlamentarios de los grupos políticos. Ni siquiera es la crisis de la producción agroganadera —las serias dificultades que atraviesa el sector lácteo o el abandono del forestal— la que le pone el candado. 

La puntilla definitiva la está clavando la reforma educativa, esa decisión de convertir en unitarias los colegios de Infantil y Primaria que supone la contratación de un solo profesor para atender hasta 14 niños de distintas edades y niveles educativos en una misma aula.

 Ante la previsible pérdida de calidad educativa, numerosas familias del rural “deciden trasladarse a vivir a las villas más próximas”, explica la situación que se está extendiendo en este nuevo curso el portavoz de la coordinadora de ANPAS de Galicia, Elías Rozas.

 “Si continúa el recorte de profesorado en los colegios públicos del medio rural, la gente joven no va a quedarse con sus hijos en los pueblos. Es lo mismo que cerrar los centros de salud”, destaca el representante de la coordinadora

“Hay un ataque constante de la Xunta”, en este caso por parte de la Consellería de Educación, afirma Rozas, muy molesto con las declaraciones del conselleiro, Jesús Vázquez, que calificó de “politizadas” las reivindicaciones de las ANPAS de los colegios rurales.

 “Lo único que está politizado es esta decisión de Educación; si se trata de dinero, que explique la Consellería cuánto ahorra con este recorte y cuánto gasta en los centros privados-concertados dirigidos por el Opus”. En su opinión, es el cierre del rural el que obedece a una decisión política. Una cuestión de prioridades. “Hay que recortar y con menos población hay menos votos” que perder.

Es la misma conclusión a la que llega el sindicato Xóvenes Agricultores —próximo al PP— y los expertos consultados por este periódico sobre esta cuestión. “El campo hace menos ruido y está más acostumbrado al matrato”, asegura Carlos Manuel Abella, uno de los sociólogos llamados a dar su opinión de experto en la comisión parlamentaria creada el año pasado para aportar ideas contra el envejecimiento y el abandono de las zonas rurales. 

Precisamente para darle la vuelta a esta situación, el ANPA de Vilariño de Conso promovió una campaña de captación de parejas jóvenes con hijos en edad escolar que garantizaran la permanencia del colegio. Lo consiguieron, pese a que la Xunta mantiene el pulso frenando la concesión de los docentes que le corresponden.

Para evitar también el despoblamiento y atraer nuevos vecinos, A Peroxa elabora un catálogo de viviendas deshabitadas para su venta o alquiler a precios módicos. La iniciativa partió del grupo socialista, que presentó una moción aprobada en pleno. El portavoz socialista, Antonio González Fiuza, afirma que el objetivo es ”evitar el despoblamento continuado en el rural”. (...)

El Plan de Desarrollo Rural, que financian a medias el Ministerio de Agricultura y la Xunta, y el Programa de Reequilibrio Territorial de Galicia, presentado por la Xunta bipartita en 2006, tampoco ha conseguido frenar el vaciado de las aldeas. Las críticas arrecian dentro de la oposición parlamentaria.

 “El PP está en un discurso moral de apoyar el derecho de las madres a tener hijos, una política puramente natalista pero sin medidas prácticas”, reprocha Carlos Aymerich, vocal del BNG en la comisión sobre demografía creada en la cámara gallega. Beatriz Sestayo, representante del PSOE en el mismo grupo de trabajo, advierte que este fue “una burla” porque la Xunta no está teniendo en cuenta los consejos de los especialistas. 

“Las matrículas de guarderías y residencias han subido y en los dos últimos ejercicios el 45% de los fondos del Educa3 para escuelas infantiles quedaron sin ejecutar”, explica."             (El País, Galicia, 21/10/2012)

4/11/10

Fabeiras de Lourenzá



"La historia de la faba de Lourenzá, que este fin de semana celebra su vigésima fiesta de exaltación en Vilanova, es la de un cultivo que de auxiliar -la hoy reputada leguminosa se asoció tradicionalmente a las plantaciones de maíz- ha pasado a convertirse en una alternativa económica para la supervivencia de muchas familias de la comarca de A Mariña.

El éxito tiene dos nombres: el de Teresa Recalde, la primera fabeira en envasar el producto hace ahora 17 años, y el de Miguel Ángel Pueyo, un técnico agrícola que, llamado por el Ayuntamiento de Lourenzá en 1990, animó a los agricultores a sacar provecho de una actividad que hasta aquel entonces no era más que una fuente secundaria de ingresos, muy por detrás de las explotaciones lácteas. (...)

"Compramos una máquina de envasar antigua y con ella seguimos", cuenta Recalde desde el puesto que ha abierto en el Cantón de Vilanova con ocasión de la XX Festa da Faba, que celebra hoy su última jornada en el muncipio de A Mariña luguesa. La máquina con la que empezó la historia reciente del producto estrella de la tierra de Lourenzá la instaló Recalde en su propia casa, en la parroquia de Santo Tomé, y la marca que entonces inauguró es una de las que en esta edición estrenan la Indicación Xeográfica Protegida (IXP), etiqueta concedida por Bruselas para garantizar la trazabilidad del producto -es decir, la información al consumidor sobre el origen y el proceso del material.

"Este es el futuro", asegura orgullosa la fabeira, que hoy se dedica exclusivamente al cultivo y venta de la leguminosa. Como ella, otros vecinos de la zona decidieron abandonar el oficio de sus padres -la cría de vacas lecheras- y encomendarse a la faba. Aunque su cultivo había aumentado desde los años setenta, fue dos décadas más tarde, ya en los noventa, cuando los ganaderos, acorralados por la imposición de cuotas a la producción de leche, se centraron en el negocio de las fabas.

Las mujeres fueron las que dirigieron el cambio. Por eso la mayoría de las marcas de fabas de Lourenzá tiene firma de mujer, como Maruxa o Teresa, por ejemplo. Y el Consello Regulador da Faba tiene presidenta, Gema Iglesias, hija de Teresa y continuadora de una actividad que, como otras del rural, no goza de mucha predicación entre los jóvenes.

La dedicación exclusiva no era suficiente para lograr la rentabilidad del negocio. Los fabeiros debían profesionalizarse. Ese fue el consejo que les dio Miguel Ángel Pueyo, técnico del Instituto de Investigaciones Agrarias de Villaviciosa (Asturias), que acudió a la llamada de Fe Rodríguez, entonces alcaldesa de Vilanova de Lourenzá, para que enseñase a los agricultores nuevas técnicas de tutorado de la planta, que hasta entonces se aprovechaba del tronco del maíz para mantenerse erguida.(...)

"Todo lo hacemos a mano, plantar, recoger, colgar y secar las vainas y luego seleccionar y congelar las fabas. Tenemos trabajo para casi todo el año", describe Teresa Recalde. Las fabas se congelan "para que no cojan bichos" y luego se venden a granel o se envasan. Si llevan la etiqueta de Fabas de Lourenza, serán siempre envasadas, y también más caras (el kilo no baja de los 11 euros). Es un requisito del Consello Regulador para hacer más difícil la trampa." (El País, ed. Galicia, Galicia, 03/10/2010, p. 8)