Do fracaso de Pemex e a reconversión naval á fabrica de SAIC: Ferrolterra albisca outro futuro industrial... A petición formal da empresa chinesa SAIC Motor de instalarse en Ferrol e nas Pontes para crear un gran polo loxístico de montaxe de distribución dos seus coches en Europa, abre novas expectativas industriais en Ferrolterra e en todo o norte galego, castigado desde hai anos pola desindustrialización, precarias comunicacións, o abandono ou unha importante crise demográfica (Miguel Pardo)

 "A petición formal da empresa chinesa SAIC Motor de instalarse en Ferrol e nas Pontes para crear un gran polo loxístico de montaxe de distribución dos seus coches en Europa, e a declaración da iniciativa como proxecto industrial estratéxico (PIA) por parte da Xunta, abre novas expectativas industriais en Ferrolterra e en todo o norte galego, castigado desde hai anos pola desindustrialización, precarias comunicacións, o abandono ou unha importante crise demográfica.

A petición do grupo chinés para instalarse en Ferrol e nas Pontes abre novas expectativas industriais en comarcas castigadas pola desindustrialización, a crise demográfica e o abandono

A aposta do xigante asiático da automoción consolida o camiño da recuperación que encetou o naval tras os duros efectos da crise de 2008 e a frustración polo fracaso de Pemex, e abre outra vía para a comarca veciña do Eume, onde a inexorable fin do carbón baleirou de emprego e actividade as antigas instalacións da central térmica de Endesa. 

A chegada do xigante asiático a Galicia afonda na aposta pola diversificación, a economía verde, a menor dependencia de combustibles fósiles e a mobilidade sostible que impulsa a UE. Unha fábrica de coches eléctricos con base principal no porto exterior de Ferrol que podería abastecerse en parte coa instalación solar fotovoltaica para autoconsumo prevista, á que á Xunta vén de dar o seu visto e prace ambiental. 

Será no mesmo lugar onde ata hai pouco Endesa recibía, a través de enormes buques, milleiros de toneladas de carbón que se almacenaban no peirao para logo seren queimadas na central térmica das Pontes. Unha instalación que foi a industria de maior impacto climático de Galicia, a máis contaminante do Estado durante anos e unha das que máis contribuíu ao quecemento global en Europa. Un dos máis grandes focos emisores de dióxido de carbono (CO2), o principal gas de efecto invernadoiro. 

A instalación da fábrica de SAIC no norte de Galicia afonda na aposta pola mobilidade sostible e a economía verde que impulsa a UE

O peche da térmica ergueu un lote de ideas, promesas e proxectos. Algúns deles, como a bioplanta de fibra reciclada que lidera Ence, ten previsto comezar a operar o vindeiro ano, mentres que Endesa propuxo tamén a instalación de varios novos parques eólicos ou de instalacións fotovoltaicas. A idea é que As Pontes sexa agora tamén base do centro industrial e loxístico de SAIC e punto clave da infraestrutura do xigante chinés en Galicia, unha iniciativa que semella encarreirada agás sorpresa. 

En plena recuperación de Navantia

O outro, o principal, estará en Ferrol, onde, MG —unha das principais marcas do grupo de automoción— prevé unha planta "que integrará investigación e desenvolvemento de vehículos, fabricación avanzada, subministro de compoñentes clave e operacións loxísticas intelixentes, configurando un ecosistema industrial totalmente conectado de principio a fin". 

["A planta integrará investigación, fabricación avanzada ou loxística", di MG, a marca de SAIC para Europa]

SAIC prevé establecer a fábrica de coches eléctricos no mesmo porto onde hai pouco Endesa descargaba milleiros de toneladas de carbón para queimar nas Pontes

A cidade departamental e a súa contorna —e por extensión todo o norte galego— reciben así un novo impulso logo de que os estaleiros de Navantia se recuperasen da crise que trouxo a crise económica do 2008. Os novos e abundantes encargos chegaron tras a vía da especialización en buques militares de alta tecnoloxía, con importante carga de traballo pola construción das novas fragatas F-110 e mais outros buques, tanto do Estado como doutros países. 

A boa saúde nos estaleiros contrasta coa situación de crise que vivían cando en 2012 a Xunta anunciaba e apadriñaba a sinatura dos contratos coa petroleira mexicana Pemex para a construción de dous floteis: un con Navantia e outro con Barreras. Uns contratos que a empresa mexicana acabaría negando para logo recoñecer un acordo co Goberno galego que, segundo o daquela presidente da Xunta, Núñez Feijóo, suporían a salvación do naval galego. 

Feijóo presentara o acordo con Pemex como a salvación do naval e anunciara 3.000 empregos para a construción dun flotel onde traballaron 500 operarios

A aqueles floteis seguiríaos, segundo a Xunta, a construción en Galicia de quimiqueiros, tres buques tanque, un atuneiro, un barco de apoio a plataformas petrolíferas, varios remolcadores, a renovación de parte da frota azteca, entre outros proxectos. 

As máis de vinte embarcacións da conta quedaron na polémica adxudicación e construción de dous floteis e na compra por parte da petroleira mexicana de Barreras, histórico estaleiro que acabou quebrado. 

Para o flotel construído en Navantia, entregado en febreiro de 2017, Feijóo falara de "3.000 empregos para dous anos" e o estaleiro rebaixara a uns 2.000, unha previsión que logo quedaría en 900. Finalmente, foron uns 500 operarios.

Case unha década despois, Navantia reborda traballo. Ademais, a planta de Fene continúa mantendo unha inxente fabricación de estruturas para a eólica mariña, alén da reparación e modernización de diferente tipoloxía de buques. 

Precisamente, e no mesmo ámbito, o proxecto conxunto dos portos da Coruña e Ferrol (Golfo Ártabro-Offshore Wind) recibirá case 100 millóns de euros do Ministerio para a Transición Ecolóxica para a habilitación de punta Lagosteira e Caneliñas no obxectivo de seren referencia en fabricación e montaxe de aeroxeradores mariños. 

MG asegura que traerá consigo "tecnoloxías líderes a nivel mundial mediante a fabricación localizada e a I+D". "É unha oportunidade para a diversificación da que levabamos falando tantos anos", di o alcalde de Ferrol

Coa esperanza da iniciativa de SAIC enriba da mesa, o alcalde de Ferrol, o popular José Manuel Rey Varela, celebrou este luns que a cidade estea "no mapa das grandes decisións". "Este proxecto é unha oportunidade para a diversificación da que levabamos falando tantos anos", dixo en redes sociais sobre o que a empresa chinesa cualifica de "fito histórico". 

A planta, segundo MG, "traerá a Europa tecnoloxías líderes a nivel mundial mediante a fabricación localizada e a I+D, apoiando a transición cara a un futuro de mobilidade máis sostible en liña cos obxectivos de cero emisións da UE para 2035", engade a empresa, que lembra a súa estratexia "en Europa, para Europa", que agocha tamén a importancia de evitar o pago de aranceis que supón a exportación desde Asia dos seus produtos." 

(Miguel Pardo , Praza Gal, 02/06/26)  

Antón Baamonde: Galicia non é esa cousa extravagante e máis ou menos riquiña que moitos teñen na cabeza... Estamos asistindo a unha verdadeira revolución silenciosa na industria galega... De feito, estamos asistindo á maior transformación industrial dende 1945, debido aos procesos de dixitalización, robotización, descarbonización, intelixencia artificial, etcétera, e non nos quedamos atrás... nos últimos vinte anos o valor engadido industrial medrou en Galicia máis que na maioría das comunidades autónomas, incluíndo o País Vasco ou Cataluña... dende 2016 a industria galega aumentou a súa facturación nun 61% e as exportacións de alta tecnoloxía duplicaronse dende ese mesmo ano... É moito o que se pode facer dende os clusters dos distintos sectores en orde a establecer relacións horizontais e colaborativas que permitan multiplicar a creación de valor engadido... A ubicuidade dos estereotipos fai moi díficil e complicado mostrar a rapidez e a profundidade das transformacións que está vivindo o pais. Facelo lexible máis aló dos tópicos e clixés é unha tarefa ardua, sen dúbida, pero hai que facela, supoño. Pouco a pouco espero que se vaia conformando un novo relato, máis parecido ao que somos e menos condescendente

 "Segundo a última lista Forbes, os españois cos petos máis podentes teñen un patrimonio valorado en, aproximadamente, 196.000 millóns de euros; dese patrimonio os empresarios galegos superan os 97.000 millóns. Por suposto, o cosmos Inditex distorsiona as estatísticas, dado que só o seu fundador, Amancio Ortega, dispón dunha fortuna persoal de 81.800 millóns de euros.

Para aquilatar a cifra tal vez sexa conveniente reproducir este titular referido ao exercicio fiscal de 2023: “Galicia bate récord de millonarios: 8.800 contribuíntes tributarán polo seu patrimonio”. Esa noticia especificaba que, nun ano, a cifra de declarantes tiña medrado en 187 contribuíntes. O imposto sobre as grandes fortunas aplícase a aqueles que teñen bens e rendas superiores a dous millóns de euros. 8.800: é unha cifra a reter na cabeza se se quere entender.

Tamén hai uns días foi dado á luz un gráfico que mostraba que era Galicia, despois de Madrid, o lugar onde as retribucións dos grandes directivos eran máis elevadas. Outra vez é probable que Inditex se sitúe na base do dato, pero non se pode ignorar que o mapa non estaría completo sen mencionar outras grandes empresas, da construtora San José a Abanca ou Froiz, por mencionar algunhas de diferentes sectores. Seguramente, como suliña Albino Prada, a noticia que habería que poñer en destaque é que, tomados en conxunto, os galegos vivimos cun dez por cento menos dos ingresos medios do conxunto de España (21.268 / 23.697). Pero segue sendo certo que entre nós temos executivos moi ben pagados.

Segundo o Instituto Galego de Estatística (IGE) no ano 2022 a entrada de poboación foi casi o dobre da que saíu e rexistrouse un saldo positivo de 27.251 persoas. Duplica os datos de 2021. En 2023 a poboación extranxeira en Galicia supoñía o 5,2% do total de habitantes. Desta maneira, o peso da poboación extranxeira subíu en comparanza con 2022, cando representaba o 4,43% do total. Dez anos antes, a porcentaxe era do 3,98%. Por certo, as taxas máis altas de inmigración danse nos concellos máis despoboados. Asómbrense: algunhas estimacións xulgan que en 2070 o 40% da poboación de Galicia será non nacida no páis. Construír vivenda pública será crucial.

De feito, a diáspora galega tende a posuir un novo perfil, onde abundan titulados de alta calificación, mentres que os inmigrantes do exterior que veñen a Galicia tenden a ocupar traballos na construción, na hostelaría, no servizo doméstico e noutros traballos peor retribuídos e de menor consideración social. Nun estudo da Universidade de Vigo indicábase que, despois de acabar a carreira, un 76,6% dos seus licenciados traballaban en Galicia; un 13,3%, noutras comunidades -Madrid, sobre todo, e en menor media Barcelona, Canarias et altri-; e finalmente, un 10,1% fóra de España.

Hai uns meses, o empresario Daniel Hermosilla, CEO de Rodiñas, máis eu demos á luz un libro, Galicia, distrito industrial (Editorial Galaxia, 2024), no que se sostén que nas últimas décadas naceu unha constelación de empresas de alto valor tecnolóxico, capitalizadas e internacionalizadas. Para os lectores causa sensación –vai na terceira reimpresión, por certo- comprobar a tupida malla de empresas que existen, máis aló de Inditex, Stellantis ou do sector mar-industria. Dende o segmento do contract á aeronaútica, pasando polo frío industrial, a transformación do aluminio e da madeira, as enxeñerías do aceiro, as firmas informáticas ou a biotecnoloxía, hai moito máis do que unha certa mirada quere conceder. Ás empresas galegas veulles ben entender que o mercado é o mundo enteiro. David Cortizo, traballador de Galaxia, fixo esta apreciación: “Pode lerse como unha guía para atopar traballo”.

E así é. En efecto, o libro intenta ofrecer unha cartografía de empresas para mostrar, de modo ostensible, incontrovertible, a riqueza do tecido industrial. Esas empresas existen, non pode discutirse. Precisamente por iso, unha política industrial propia ten que tomar como obxectivo, máis que ofrecer gangas a multinacionais foráneas, meramente extractivas, que veñen e van, facilitar o desenvolvemento das que xa existen e teñen raíces. É moito o que se pode facer dende os clusters dos distintos sectores en orde a establecer relacións horizontais e colaborativas que permitan multiplicar a creación de valor engadido. Ese é o camiño. Operar no detalle.

O economista Santiago Lago facía notar, a propósito de Galicia, distrito industrial, que “nos últimos vinte anos o valor engadido industrial medrou en Galicia máis que na maioría das comunidades autónomas, incluíndo o País Vasco ou Cataluña”. Pola súa parte Xosé Carlos Arias indicaba que estamos asistindo a unha verdadeira revolución silenciosa na industria galega.

De feito, estamos asistindo á maior transformación industrial dende 1945, debido aos procesos de dixitalización, robotización, descarbonización, intelixencia artificial, etcétera, pero parece que non nos quedamos atrás. No xornal Praza Pública Marcos Pérez Pena sinalaba que “dende 2016 a industria galega aumentou a súa facturación nun 61% e as exportacións de alta tecnoloxía duplicaronse dende ese mesmo ano”.

En todo caso, únase a liña de puntos da lista Forbes e os salarios dos directivos ás cifras sobre inmigración ou aquelas outras referidas ao sector industrial: Galicia non é esa cousa extravagante e máis ou menos riquiña que moitos teñen na cabeza. A ubicuidade dos estereotipos fai moi díficil e complicado mostrar a rapidez e a profundidade das transformacións que está vivindo o pais. Facelo lexible máis aló dos tópicos e clixés é unha tarefa ardua, sen dúbida, pero hai que facela, supoño. Pouco a pouco espero que se vaia conformando un novo relato, máis parecido ao que somos e menos condescendente.

A min resúltame difícil comprender que xentes que pasan a vida mergulladas en Netflix, que collen o avión cada dous por tres para ir ás Canarias ou Edimburgo, que traballan nun hospital cun robot Da Vinci, ou en servizos financeiros, ou tal vez na universidade ou nunha fábrica de coches ou de aluminio, cando escoitan o ítem “Galicia” pensen non nun país urbano e industrializado, relativamente rico, senón, case instintivamente, nunha paisaxe agrícola. É unha disociación cognitiva notable, que merece unha explicación. Non pode sorprender que, circunstancia que causou certo debate no seu momento, o algoritmo represente á muller galega estereotípica como unha vella rural e non como unha rapaza moderna, como era o caso do modo en que representaba ás mulleres doutras comunidades. Na era da intelixencia artificial somos o que nos imaxinamos ser."

(Antón Baamonde , eldiario.es, 28/07/24)

Galicia, ecosistema industrial... Galicia posúe un sector industrial interesante. En Galicia hai un abano extenso de empresas de alto valor tecnolóxico, capitalizadas e internacionalizadas... Capitalizadas, con maquinaria de última tecnoloxía, e que saben contratar persoas de talento. Empresas que souberon cambiar a mentalidade. Empezaron a entender que o mercado é o mundo enteiro. Se isto o sabemos aproveitar e artellar pode ser un dos grandes activos de Galicia... no contexto da nova guerra fría, co que implica de certo desacoplamento entre as economías de Occidente e China, a política industrial está de volta. Existe unha ventá de oportunidade para o eixo atlántico

 "O que non sabe fai coma que non ve”, iso repetía meu pai. Que pasa cando o peso dos tópicos e dos clixés é abrumador e sepulta calquera evidencia que teñamos ante os ollos? Que sucede cando non sabemos ver?

É Galicia un país rural? Moita xente aínda identifica as dúas palabras, coma se foran termos equivalentes da ecuación. Galicia=rural. No peor dos casos os máis limitados entenden que “cidade” e “Galicia” son termos antitéticos. Esa redución dun termo ao outro nunca foi exacta, pero operou na conciencia colectiva coma se fora un axioma matemático. É un axioma, por certo, que acostuma estar mesturado cunha actitude condescendente e autoindulxente propia de xente que non quere saber demasiado sobre si mesma en tempo presente. O de Galicia=rural tende a expandirse en Galicia=pasado e a Galicia=no future (que bonita é a morriña, que verde era mi valle, pero el muerto al hoyo y el vivo al bollo e etcétera, etcétera).

O mesmo pasa coa actividade económica. Tende a pensarse que en Galicia o peso do rural o abrangue todo, cando “agricultura, gandeiría, silvicultura e pesca” apenas representaban, segundo o IGE, o 4,4 % do PIB en 2022. Talvez outras maneiras de contar poderían facer aumentar a porcentaxe, pero, aínda así, seguiría sendo un ámbito económico perfectamente circunscrito.

Sigamos cos datos: segundo un informe do Consello Xeral de Economistas en 2019, o sector industrial de Galicia representaba o 18,5 do PIB galego. Ese mesmo ano a media no conxunto do Estado situábase no 16%. Esa lixeira vantaxa facía que Galicia aportase nese ano o 6,1% do PIB industrial de España, cando o seu peso no conxunto da economía estatal limitábase ao 5,20%.

Referido ao ano 2021, no entanto, o peso do sector industrial no PIB galego, segundo datos do IGE, representaba o 15,2% mentres que, segundo o informe Una perspectiva económica de la situación de la industria en España: actualización 2022, no conxunto de España representaba o 15,31%. Practicamente, pois, idéntico.

Para aportar elementos á fotografía poderíase indicar que o peso da industria no PIB de Madrid, sede de tantas empresas, fenomenal plataforma loxística, pero, sobre todo, lugar onde se manda, e manda moito -e, como o amable lector entenderá, non sempre ben- reducíase en 2019 ao 10,3%.

En Alemaña, o país máis industrializado de Europa, o sector industrial representaba en 2022 arredor do 26,5% do PIB e ocupaba ao 27% da poboación activa do país. No País Vasco o PIB industrial representaba o 24% e a poboación ocupada situábase na contorna do 20%.

Son cifras, claro. E as cifras poden levar ao equívoco. A estatística cárgaa o demo. Pero, aínda así, os datos indican moito. Moito e desatendido.

A viaxe a Curtis

A ver unha fábrica en Teixeiro, Curtis, fomos Xoán Carmona, catedrático emérito de Historia Económica e servidor. Carmona sabe máis da historia industrial de Galicia que todos nós xuntos. Os textos de Xoán, discípulo do falecido mestre de historiadores e economistas Jordi Nadal, son de obrigada lectura para quen queira coñecer o que chamou El empeño industrial de Galicia (Fundación Barrié, 2005) e lense ás veces coma unha novela de aventuras. Así é coa historia da conserva, editada por Anfaco, a asociación do sector, ou a do grupo Dávila, dispoñibles as dúas na rede, entre tantas outras.

Ir de Santiago de Compostela a Curtis, chaira situada no borde da Serra da Serpe, é viaxar ás Terras Medias. Por alí pasa o tren A Coruña-Madrid, que, ata que se construiu o ramal da cidade herculina a Compostela, era o tren tamén de Santiago: facíase o transbordo en coche de liña. A mañá era chuviosa, pero iamos ver a Daniel Hermosilla, un empresario, fillo e neto de barrenistas de Valdeorras –pouca broma- e 70.000 metros cadrados de factoría no polígono industrial de Teixeiro.

O formigón, di Anselm Jappé, marxista da póla situacionista, nun libro curioso e entretido, pero discutible, é unha Arma de construción masiva (Pepitas de calabaza, 2021). Ademais de facer un pequeno percorrido pola historia do formigón, afirma Jappé que “encarna a lóxica capitalista. É o lado concreto da abstracción mercantil. Como ela, anula todas as diferenzas e é máis ou menos sempre o mesmo”. Pois ben, formigón é o que fan nesta nave de Teixeiro. Formigón para facer naves industriais e, ás veces, menos, para uso residencial.

Daniel Hermosilla, de oficio calculista, séntese herdeiro dunha orgullosa tradición de artesáns, coma o seu admirado Eugene Fressynet, o enxeñeiro francés, inventor do formigón pretensado, que se refería aos artesáns da súa terra, Córreze, na Aquitania, para afirmar que “fabricaron unha civilización caracterizada por un afán extremo de simplificación das formas e de economía de medios”.

Sen negar a grandeza das matemáticas, ese instinto de artesán levaba a Fressynet a confiar máis na comprobación directa das propiedades dun elemento ca no resultado dunhas ecuacións. Con notable acritude escribe Eugene Fressynet acerca dun determinado tipo de enxeñeiro: “Acabei por comprender que non me atopaba fronte a simples idiotas, senón fronte a mamarrachos aos que afirmar a validez dunha proba feita na súa presenza lles parecía máis difícil de soportar que a comprobación dun cálculo”.

Un ecosistema industrial

Galicia posúe un sector industrial interesante. En Galicia hai un abano extenso de empresas de alto valor tecnolóxico, capitalizadas e internacionalizadas. Daniel Hermosilla, CEO de Rodiñas, empresario partidario dunha industria ligada ao territorio, insiste, contra a imaxe estereotipada, tan difícil de eliminar, en que “aquí hai unha biodiversidade de industrias moi interesante. Capitalizadas, con maquinaria de última tecnoloxía, e que saben contratar persoas de talento. Empresas que souberon cambiar a mentalidade. Empezaron a entender que o mercado é o mundo enteiro. Se isto o sabemos aproveitar e artellar pode ser un dos grandes activos de Galicia”.

Arredor de Citröen e Inditex, auténticas empresas tractoras, naceu unha constelación de empresas de alto valor tecnolóxico, capitalizadas e internacionalizadas. Da automoción á aeronaútica, ou ao importante sector do contract, existen empresas que están en condicións de dar un salto adiante e competir por máis e mellores mercados. Estas empresas que empezaron sendo pequenas agora teñen un gran porte e poden acabar construindo un ecosistema industrial con relacións horizontais entre elas.

Son empresas ás que hai que sumar o sector máis tradicional, aquel co que os métodos máis modernos de produción e comercialización apareceron en Galicia: o da conserva. 150 anos de historia. Ese foi o rostro que adquiriu unha serodia revolución industrial entre nós. Ou o sector agroalimentario, con Coren como empresa máis característica. Ou o da madeira: nos produtos CLT hai que localizar unha ventá de oportunidade que non se pode deixar escapar. Ou as empresas de aluminio radicadas en Padrón e Valga. Ou o incipiente sector químico, tanto en Porriño, herdeiro da seminal Zeltia, como en Santiago. Ou o biotecnolóxico. Ou empresas de servizos informáticos ou enxeñerías do aceiro.

Son, naturalmente, só exemplos, que poderían multiplicarse. En todo caso, con estes elementos podería darse un salto adiante aumentando valor e aproveitando as ventaxas competitivas do país, que existen. O primeiro paso podería ser, talvez, ter unha cartografía da totalidade das empresas. O segundo, saber do seu nivel de sofisticación e, en especial, da súa capacidade para fraguar coalicións con outras empresas buscando establecer un círculo virtuoso.

Non hai nin que dicir que os salarios industriais tenden a ser máis elevados. Por outra banda, no contexto da nova guerra fría, co que implica de certo desacoplamento entre as economías de Occidente e China, a política industrial está de volta. Existe unha ventá de oportunidade para o eixo atlántico.

Se somos capaces de consolidar e proxectar este ecosistema industrial, iso será unha excelente noticia. Vostede mesmo, ou o seu fillo, querido lector, talvez non teña que emigrar. Acaso poida aportar en Galicia o seu nivel de calificación.

Pero, ao mesmo tempo, ese argumento é tamén a impugnación dun relato, dunha certa forma de ver Galicia que, se algunha vez estivo acertada, tivo unha pregnancia no tempo que, creo, sinceramente non merecía."                    (Antón Baamonde , eldiario.es, 29/10/23)

Marga Massanet y Jacobo Cobián, los creadores de la marca de ropa española, desde Coruña, que triunfa lejos de España

 "Masscob es una palabra inventada. La combinación de Massanet y Cobián, los apellidos de Marga y Jacobo, dos estudiantes de Derecho que nunca ejercieron y un día se encontraron en un vuelo Madrid-A Coruña y primero se hablaron y luego cambiaron sus asientos para volar juntos a pesar de ser auténticos desconocidos. Más de 20 años después, quien mira en los almacenes más exclusivos del mundo —Le Bon Marché y Merci (París), Barneys (Nueva York), Warm NY (Los Hamptons), Liberty y Aimé (Londres), pero también en tiendas muy escogidas de Madrid, Vitoria y San Sebastián, o en Cutter Brooks, una multimarca de una minúscula localidad británica de 2.000 habitantes llamada Stow-on-the-Wold— encontrará una etiqueta minimalista, en crudo y negro: Masscob. Una marca de moda nacida en 2003 en A Coruña que suele recibir un piropo envenenado: “No parece española”.

En las antípodas filosóficas y estéticas de su paisana Inditex, Masscob apostó desde el principio por la artesanía y la sostenibilidad (cuando el término no había entrado ni se le esperaba en el glosario de marketing). Hoy un abrigo de su colección de 2004 es un objeto de deseo en el vigoroso mercado de moda de segunda mano, y sus piezas ya se pasan de madres a hijas. “El sitio más insólito donde hemos encontrado una prenda nuestra es una tienda vintage de Los Ángeles”, dice Marga. Comercializan en 200 puntos de venta de todo el mundo y en España tienen cuatro tiendas físicas: Madrid, A Coruña, Barcelona y Palma.

 “Los tejidos salen de nuestras manos, contamos cada cuánto se repite el dibujo en un estampado, lo diseñamos sobre el cuerpo. Cuando te pones la prenda hay una armonía que favorece mucho. Todo está calculado: los largos, los escotes, las espaldas. Trabajar así consume mucho tiempo, por eso no hacemos —ni queremos hacer— más de dos colecciones al año”, explica Marga desde su casa de Corrubedo, a 75 kilómetros de Santiago de Compostela. Un “lienzo en blanco” firmado por el arquitecto Laurent Deroo donde vienen a bajar revoluciones y a refugiarse de la hiperactividad del taller de A Coruña.

Masscob funcionó, sostienen sus creadores, porque en un contexto de moda rápida, recordó cómo era la ropa de las madres: “Confeccionada a medida por muy buenas modistas, bien rematada y acabada por dentro. Trajimos de vuelta la sensibilidad por el detalle, por lo bien hecho”, intuye Marga. Algo debió pasar porque sin plan de negocio —”no sabíamos qué era eso”, confiesa Jacobo— salieron en un coche con su primera colección de camisas en unas perchas. “No sabíamos nada, llegábamos fuera de temporada a ver a las encargadas de tienda, íbamos a ferias internacionales y nadie nos hacía caso, nos echaban de los stands y al rato volvíamos a aparecer y a insistir”, recuerdan. Al final del día, revisando los pedidos, empezaron a pensar que su ropa gustaba. Entonces comenzó el segundo problema, no sabían cómo iban a producir todos los pedidos aceptados. Se lanzaron a la búsqueda de proveedores que, 18 años después, siguen siendo los mismos. “Hemos crecido juntos”, dice Jacobo con satisfacción.

 Llamémosle discreción gallega a lo que hoy se conoce como lujo silencioso. En las tiendas multimarca suele compartir espacio con The Row o Loro Piana. Masscob nunca quiso hacer ruido. “Al principio no teníamos dinero para invertir en marketing y preferimos centrarnos en el producto”, explica Jacobo. La mesura ha acabado siendo identidad. Y los clientes de Masscob disfrutan compartiendo una especie de código cerrado que solo reconocen los iniciados."

 (Karelia Vázquez, El País, 27/08/23)

"Good bye Asia, welcome Galicia", a tecnoloxía galega quere apostar pola produción propia... Unha empresa galega abandonará Asia para fabricar en Galicia ordenadores enfocados na intelixencia artificial

 "Primux é unha empresa galega dedicada ao desenvolvemento de tecnoloxía accesible, con máis de quince anos de traxectoria na fabricación de ordenadores, portátiles, tablets, smartphones, cámaras e accesorios informáticos diversos. Con sede no Parque Tecnolóxico de Galicia -Tecnópole-, acaba de lanzar ao mercado os seus novos ordenadores gaming Lynx e Draco. A compañía pretende abandonar Asia e que o 70% do proceso de fabricación se realice baixo a marca “made in Galicia”. 

Reforza así a súa aposta por dous ámbitos cunha importancia crecente na actualidade: a intelixencia artificial, a realidade virtual e o gaming de competición. “Os avances informáticos das últimas décadas e as novas tecnoloxías, como a intelixencia artificial e a realidade virtual, están a mellorar as nosas vidas en moitos aspectos, pero esixen tamén equipos potentes que sexan capaces de realizar operacións cada vez máis complexas” -sinala Daniel Rodríguez, CEO da empresa-. Así, Primux avanza no deseño de equipos que cumpran con todas as necesidades que requiren estas altas tecnoloxías.

“Os equipos de Primux utilizan compoñentes de gran calidade ideados para soportar altos fluxos de traballo e procesos complexos de forma fluída... A isto sumarase un almacenamento de última xeración para que o computador funcione á perfección e execute programas de alto rendemento sen presentar ningún problema”, explican os responsables da empresa nun comunicado.

Para lograr esta adaptación aos novos tempos, a intención da compañía é “abandonar Asia na medida do posible, buscando que o 70% do proceso de fabricación" se realice en territorio galego. A empresa quere “avanzar ao mesmo tempo que o fan as necesidades do mercado actual para estar preto dos usuarios e axudarlles no seu día a día”, sinalan. 

Os seus dispositivos máis recentes, Lynx e Draco, son ordenadores de sobremesa que están preparados para introducirse no mundo das novas tecnoloxías e axudar a que cada usuario goce ao máximo a súa experiencia no mundo gaming. Con todo, este non é o primeiro contacto que ten a empresa galega co eido dos videoxogos e os gamers, posto que levan anos deseñando tanto ordenadores como portátiles para este sector, ademais de fabricar portátiles, Mini PCs e dispositivos para a vida académica e profesional. "                  (Galicia Confidencial, 28/10/22)

Galletas del siglo XV para revitalizar Chantada y el rural gallego

 "En el interior de Galicia se hornean galletas inspiradas en una receta marinera del siglo XV al calor de una fábrica pionera en conciliación y teletrabajo. La empresa Lugar da Veiga, SLL nació en 2005 en Chantada (Lugo) con solo cinco empleados para cumplir el sueño de seis hermanos, empeñados en revitalizar la comarca rural que los vio nacer aplicando los principios de la economía social. 

Hoy factura 6,5 millones de euros, emplea a 83 personas y se sitúa entre las empresas europeas que más rápido crecen: entre 2014 y 2019 lo hizo a un ritmo medio que supera el 50%.

“El resultado de nuestro proyecto demuestra que la economía social y el rural tienen futuro”, proclama Xosé Lois Lamazares, coordinador general de la firma, sobre un modelo de gestión empresarial que no busca el lucro a toda costa y prioriza valores como la integración social, la ecología o la participación democrática. Lugar da Veiga es una sociedad limitada laboral, en la que los trabajadores pueden convertirse en socios o dejar de serlo cuando lo deseen. Así lo han hecho actualmente 47 miembros de la plantilla, con una aportación que supone más del 70% del capital social. Aunque no entren en la propiedad, los empleados tienen derecho a acceder a la información sobre la marcha de la empresa y a participar en la toma de decisiones relacionadas con la organización de la producción.

Lamazares defiende que “apostar por un modelo responsable desde el punto de vista de gestión empresarial no es una carga, sino que aporta ventajas”. “Las personas están más implicadas y es más fácil hacer frente a crecimientos grandes o a imprevistos, porque aporta mucha flexibilidad”, explica el cofundador de Lugar da Veiga. “Además la seguridad alimentaria y la calidad se consiguen mejor con un modelo de responsabilidad que fiscalizando a los trabajadores”.

Este experto en economía social dejó en 2005 su labor como asesor de cooperativas y técnico de desarrollo local en ayuntamientos y, del brazo de sus hermanos, dio el salto de la teoría a la práctica. Facilitar que los trabajadores concilien su vida personal con el trabajo es un objetivo “importante” en la organización del día a día de la fábrica, afirma. De hecho, no tuvo que llegar una pandemia para que se implantase el teletrabajo. Desde 2015 los empleados de oficinas tienen la opción de trabajar un día a la semana desde casa sin ningún tipo de justificación. Por motivos de conciliación, las tareas a distancia pueden ampliarse.

La jornada laboral es continua desde que se fundó la empresa. Se optó por esta fórmula pensando en “una mejor calidad de vida”, pero, como ocurrió con el teletrabajo al estallar la pandemia, resultó “una ventaja” cuando el fuerte crecimiento de las ventas a partir de 2013 obligó a aumentar la producción. “Solo hubo que crear otro turno”, explica la dirección de la empresa.

Actualmente el 47% de la plantilla está integrada por mujeres y la mitad son personas de más de 45 años. A los trabajadores del obrador no se les pide ninguna cualificación específica porque todos ellos son formados en la fábrica. “No acudimos ni a servicios de empleo ni a empresas de contratación, sino que incorporamos a personas que quedaron descolgadas del mercado laboral y que forman parte de nuestro entorno”, señala Lamazares.

La familia Lamazares, originaria del municipio de Rodeiro, limítrofe con Chantada, puso en marcha la fábrica con una inversión de 600.000 euros después de un viaje a Argentina. Visitando a uno de los hermanos que ejercía de panadero en el país austral, los fundadores de Lugar da Veiga descubrieron las galletas marineras, un producto introducido en América desde la Península Ibérica que prácticamente había desaparecido a este lado del Atlántico. Elaboradas de pan sin miga, fueron ideadas hace seis siglos para alimentar a los marineros y resistir sus largas singladuras. En Baleares el invento sobrevive con el nombre de quelitas y en el mundo anglosajón se instaló en la dieta como crackers.

Cambios en la receta

Cuenta Lamazares que para poder acudir a proveedores locales en la compra de materia prima y servir así de motor de desarrollo de la comarca, hubo que introducir algunas adaptaciones en la receta de las galletas marineras que se fabrican en Chantada. Las que hornea Lugar da Veiga incorporan, por ejemplo, mantequilla y aceite de oliva, aunque en los últimos años se han añadido otros ingredientes foráneos como la quinoa y una variedad ecológica. Se elaboran con productos naturales, sin aditivos, y de forma “semiartesanal”, apunta el responsable de la empresa, ya que la producción, con una capacidad de 6.000 kilos al día, “está mecanizada, pero no automatizada”.

Los trabajadores del obrador se sirven de máquinas para amasar, recortar o envasar, pero sus manos siguen siendo fundamentales en el proceso. Por eso todas las galletas son distintas y son sus ojos los encargados de vigilar y decidir cuándo están en su punto para salir del horno. En la búsqueda de reducir al máximo los residuos generados, los restos y descartes de galleta se trituran y sirven de pienso al ganado de la comarca.

Estas tortas de pan sin miga que se fabrican en Chantada se venden sobre todo en el extranjero. Más del 70% del volumen de negocio de Lugar da Veiga lo representan sus clientes de Portugal y Reino Unido. The Financial Times la ha incluido este año en su ránking de las 1.000 empresas europeas que más rápido crecen por tercera vez, pues ya lo había hecho en 2018 y 2019). Hace solo seis años su facturación no alcanzaba el millón de euros y actualmente rebasa los 6,5 millones.

Con estos números, los responsables de la compañía aseguran que está preparada para superar la embestida económica de la pandemia. En 2020 su crecimiento bajó al 3,5%, pero “el proyecto está suficientemente consolidado para afrontar esta situación”, asegura Lamazares, quien cifra los beneficios en un millón de euros. Parte de esas ganancias se destinan a la organización de seminarios y charlas para predicar las bondades de la economía social."                   (Sonia Vizoso, El País, 12/06/21)

Un capitán de pesca de A Pobra pone el pie en tierra para crear una empresa artesanal y sostenible destinada a congelar productos de flotas de la comarca... envasarán en bandejas realizadas con fibra de pino procedentes de bosques certificados

 "Además de poner en valor las capturas de la pesca artesanal, Pablo Fernández Piñeiro también apuesta por la sostenibilidad y, conjugando ambos elementos, sigue paso a paso la obra de lo que representa un cambio radical en su vida: la construcción de su propia empresa.

Este capitán de pesca pobrense de 39 años, que durante más de una década faenó en las Malvinas y que anteriormente tuvo una embarcación de artes menores, ha decidido poner el pie en tierra para fundar Frigoríficos Mar da Pobra. Explica que no se trata de una compañía al uso, sino de un proyecto que busca potenciar la riqueza de las aguas gallegas «dunha maneira tran respectuosa para as persoas como para o medio ambiente e ofrecer unha alternativa inexistente a día de hoxe».

 En una parcela de 1.125 metros cuadrados está levantando una nave de 586 que contará con seis cámaras frigoríficas, una sala de elaboración y una oficina. Su puesta en marcha, prevista para finales de año, supondrá la creación de cinco empleos, pero Pablo Fernández confía en poder incrementar pronto el número de trabajadores. 

Economía circular

Frigoríficos Mar da Pobra estará dedicada a la transformación de las capturas del día de la pesca local en productos ultracongelados. Todo el proceso se hará de forma manual. Sus puntos de aprovisionamiento, comenta Pablo Fernández, serán las lonjas de Ribeira, Rianxo y Catoira, aunque sin renunciar a ninguna.

Si algo caracteriza a esta nueva iniciativa empresarial es el hecho de que, subraya su promotor, «lévase a cabo nun marco de desenvolvemento industrial sustentable e de economía circular real».

 Así, cada una de las cámaras frigoríficas es un contenedor marítimo reciclado y adecuado para su nueva finalidad. De igual manera, Pablo Fernández recalca que los productos salidos de Frigoríficos Mar da Pobra estarán libres de plásticos porque se envasarán en bandejas realizadas con fibra de pino procedentes de bosques certificados: «Serven para conxelar a menos 40 graos e para enfornar a máis de 200». Además, serán compostables.

En esta preocupación por la sostenibilidad, este capitán de pesca convertido en empresario también ha pensado en el suministro energético, que vendrá de una instalación fotovoltaica procedente de 190 módulos.

Afirma que tal y como está concebido su proyecto, se evitará la emisión de 33,5 toneladas anuales de CO2 a la atmósfera.

Aunque todavía faltan varios meses antes de que esta planta destinada a ultracongelar productos del mar esté lista, Pablo Fernández tiene claro ya con qué artículos iniciará su andadura. Será con merluza, pulpo, chopo troceado y con un surtido de chopo, mejillón y berberecho para añadir a las paellas.

Además, procesará la volandeira con media concha, un producto por el que, afirma, ya se han interesado restaurantes.

Y es que también en la comercialización ha comenzado a trabajar ya el empresario. Explica que la compañía no tendrá grandes producciones, sino que el propósito es colocar la mercancía en pequeños establecimientos. Con algunos de ellos ya ha comenzado a establecer contactos: «Colocaremos un expositor cos nosos artigos».

Otro aspecto es la versatilidad de las instalaciones que está construyendo: «Podemos facer pedidos de 300 gramos e ata de dous quilos».

Los cimientos de la futura nave que ya se está levantando son el resultado de una idea madurada durante un largo tiempo. Sabe que constituye un riesgo: «É unha empresa innovadora na que estou investindo capital persoal que me custou unha vida gañar. Hai que facer algo, non podes quedar de brazos cruzados»."                (A. Gerpe, La Voz, 21/05/21)

El vino que cuida la piel. Levinred Wine Cosmetics convierte el tinto de O Ribeiro en un ingrediente para la industria cosmética

 "En la fórmula de los productos de Levinred Wine Cosmetics hay tinto y mucho amor por el rural gallego. En 2017, Patricia Rodríguez y Sofía Ferreiro aunaron su apuesta por permanecer en su localidad ourensana de O Leiro y la tradición vinícola que heredaron de sus abuelos para crear cosméticos elaborados con vino.

 “Somos hijas de emigrantes y estuvimos muchos años fuera del país. Nuestros padres nos inculcaron siempre el amor por el Ribeiro y su tierra”, cuenta Rodríguez por teléfono. Se formaron, vivieron y trabajaron en el extranjero, pero ese bagaje emocional siguió ahí y, en cuanto pudieron, marcaron el camino de vuelta a Galicia.

Allí, en un viñedo familiar de sus abuelos rehabilitado por sus padres una vez retornados, Rodríguez aprendió a hacer vino como lo hacían las generaciones anteriores. El salto a su idea de negocio vino dada por el azar. En 2015, la cosecha fue abundante y generó excedentes que no pudieron comercializar. Así que Rodríguez pensó en aprovechar esos litros de vino para utilizarlos en cosmética. En ese momento la idea quedó en el aire, hasta que dos años después, en un momento poco fértil laboralmente para ambas, compartió su visión con Ferreira. Al día siguiente, ya estaban buscando un laboratorio.

El proceso administrativo y burocrático y el difícil acceso a la financiación hicieron que el comienzo no fuera fácil. “Empezamos de cero a patear las calles y a dar a conocer nuestro primer producto, porque sacamos solo uno, para minimizar también los riesgos económicos”, recuerda esta comunicadora política de 38 años.

Esa primera referencia fue una crema facial a la que siguieron pronto otras, como un jabón exfoliante, el primer pintalabios hecho de tinto, un sérum y un exfoliante. Todos ellos con, al menos, un 95% de componentes naturales. Lo que diferencia sus productos, dice Rodríguez, es que no extraen encimas, sino que utilizan el vino obtenido de manera tradicional.

Los cosméticos de Levinred se pueden encontrar, por ejemplo, en establecimientos de productos naturales o tiendas especializadas en vino en diferentes puntos de España. También comercializan en Suiza y a través de su web, que reforzaron durante la pandemia por el cierre de los comercios. “La verdad es que nos funcionó muy bien. Y hemos tenido la suerte de que los locales tampoco han tenido, pese a las dificultades, un bajón muy importante”, relata Rodríguez. Con una facturación de 80.000 euros, en 2019 la empresa ya obtuvo beneficios. A la espera de cerrar las cuentas definitivas, las previsiones de 2020 siguen esa misma línea.

Por el momento son dos en la empresa, aunque de manera indirecta emplean a varios trabajadores. “Intentamos que sean emprendedores también del rural”, relata la cofundadora. Quieren servir, de alguna manera, como inspiración para proyectos igual “o más interesantes”, dice, que el suyo."      (Natalia Otero, El País, 02/02/21)

As máscaras de Gerifarma para o covid19: De Pedracuca a media España

 "Levan 4 anos cun pequeno taller no lugar de Pedracuca, na parroquia Cesullas, en Cabana de Bergantiños. Irma Méndez e Noelia Soneira, socias de Confecciones Lani traballaban habitualmente, e o seguen facendo, para unha empresa de roupa de traballo de Lugo, Xorsa.

A verdade é que co tema do confinamento pensamos que ían ter un baixón, pero… foi ao revés. Un bo día, no medio da corentena, apareceu pola porta do taller Cristina Giraldo, unha herculina que ten casa no mesmo lugar. Unha muller á que non lle para a cabeza e que lles propuxo comezar a facerlle unhas máscaras.

A cousa foi collendo forma. Un nome, Gerifarma, unha identidade local, uns texidos de calidade, reutilizables, “un corazón verde” como reza o lema… Ata que chegaron as primeiras aparicións en prensa e todo se foi “indo de madre”. “Empezamos facendo unhas poucas e agora non damos feito”, explícanos Irma. “Medrou como as mareas. Pasamos de facer pedidos 20-30… e agora facemos de 1.000. Unha burrada, tivemos que coller dúas persoas máis para manter a produción”, explica orgullosa e contenta mesmo de ter saído na TVG. “Non estamos acostumados a estas cousas en Pedracuca”, di sorrindo.

 Ademais de centos de clientes singulares, que buscan non ter que acodir ás máscaras feitas en china, e mercan en farmacias e parafarmacias de toda España e a través da rede (dende gerifarma.com), nas últimas semanas centros escolares como Andaina ou Xesuitinas tamén fixeron os seus pedidos de máscaras personalizadas.

Pouco a pouco de feito xa nota que pola zona a xente vai vestindo esas brancas máscaras cos singulares fíos fosforescentes de Gerifarma, ou “de Irma”, como a veciñanza as vai pedindo nas farmacias da zona.

O segredo, é que ademais de ser moi cómodas e deixar respirar sen que se abafen as gafas, é que son máscaras reutilizables pensados tamén para nenos e para peles sensibles (“son naturais e non dan alerxias”), pois están feitas con texidos de producións sostibles e biodegradables; e sobre todo, feitas a man digna, orgullosa e localmente.

Esa singularidade de facerse no rural galego é sen dúbida un reclamo para que xa estean en farmacias de Coruña, Lugo, Pontevedra, Madrid, Barcelona, Alacante, Palencia, Almería… e a idea de Giraldo é traducir a web a outros idiomas para tamén no estranxeiro.

Iso si, “quen nos dera non ter que facelas”… reflexiona Irma antes de rematar a conversa e seguir traballando."                (Que pasa na costa, 06/10/20)

Crean unha estratexia para a reindustrialización de Santiago cara o ano 2020

"O Concello de Santiago de Compostela, Instituto de Vivenda e Solo (IGVS), Igape, Universidade de Santiago (USC), Cámara de Comercio de Santiago de Compostela e a Asociación Área Empresarial do Tambre asinaron un acordo de colaboración para a reindustrialización empresarial, promoción do asentamento de empresas e captación de proxectos de investimento para a cidade de Santiago de Compostela. 

O obxecto do acordo, que se estenderá ata o 31 de decembro de 2020, é establecer un marco de actuación para realizar intervencións conxuntas no eido da planificación e desenvolvemento das infraestruturas produtivas, formulando propostas cara ao axeitado aproveitamento dos recursos. Ademais, as partes asinantes promoverán o desenvolvemento e a xestión dos fins comúns para todas as zonas da área empresarial, coordinando esforzos e aproveitando as sinerxias que iso comporta para a optimización dos recursos investidos.

Logo da sinatura celebrouse unha xuntanza da mesa de traballo onde as partes aprobaron un documento de acción estratéxica, que propón a creación dun polo tecnolóxico, que denominan “Sionlla Biotecmadeira”, con dúas vocacións definidas: biotecnoloxía e transformación da madeira. Canto a dimensión biotecnolóxica o texto subliña a “importante capacidade latente” da cidade neste ámbito, así como as sinerxias co SERGAS e coas incubadoras empresariais do Concello e da Cámara de Comercio. 

Grupos de investigación

A USC posúe 58 grupos de investigación nos eidos da biotecnoloxía e ciencias da saúde, que no período 2013-2015 obtiveron máis de 19 millóns de euros, resultado de 32 proxectos nacionais, 8 internacionais e 692 contratos con diversas institucións e empresas. Nese mesmo período de tres anos presentáronse 26 patentes, das que 8 están en explotación e creáronse 3 empresas de spin off universitario.

En canto ao sector da madeira, o documento estratéxico fala de que a cidade posúe “unha oportunidade de primeiro nivel no aproveitamento da magnífica infraestrutura industrial para abordar a segunda transformación da madeira”. 

O reto apóiase nos sectores da rehabilitación e no chamado contract, “unha realidade en Galicia”, que é a canle onde se integra a cadea de valor de produtos e servizos para dar unha resposta global e especializada na arquitectura, interiorismo e equipamento hoteleiro e outros espazos de uso colectivo.

 “O obxectivo último desta valorización tecnolóxica é servir de catalizadora para que a iniciativa privada atope facilidades para os proxectos de transformación real da nosa madeira”, segundo se destaca.

Este modelo de colaboración conxunta –indica a estratexia– axudará en gran medida á reindustrialización da contorna empresarial de Santiago, “incrementando a porcentaxe de PIB en valor absoluto e marcando como obxectivo acadar o 9 por cento en canto ao peso do sector industrial, cando agora está no 5,8 por cento”. 

O texto engade que con datos de 2012, o PIB industrial de Vigo representa o 21,5 por cento, de Ferrol o 12, da Coruña o 11,72, de Ourense o 9,5, de Pontevedra o 8,3 e de Lugo o 7,6, mentres que a media de Galicia acada o 17,1 por cento, “onde se observa un claro desequilibrio en Santiago”. 

No acto da sinatura, que se celebrou na sede social da Asociación Área Empresarial do Tambre, participaron o alcalde de Santiago, Martiño Noriega; a conselleira de Infraestruturas e Vivenda e presidenta do IGVS, Ethel Vázquez; o conselleiro de Economía, Emprego e Industria e presidente do Igape, Francisco Conde; o reitor da USC, Juan Viaño; o presidente da Cámara de Comercio, Jesús Asorey; e o presidente da Asociación Área Empresarial do Tambre, Jesús Chenel. 

Tamén asistiron o director xeral do IGVS, Heriberto García; o secretario xeral da Cámara, Fernando Barros; o vicepresidente e o secretario do Tambre, José Fernández Albores e Ramón Lois Lorenzo; o adxunto ao reitor para Transferencia, Innovación e Emprendemento da USC, José Manuel Cotos; o asesor do Tambre, Xerardo Estévez, o concelleiro de Urbanismo, Jorge Duarte, e a concelleira de Promoción Económica de Santiago, Marta Lois; e os representantes dos grupos municipais do PP, PSOE e BNG, Agustín Hernández, Francisco Reyes e Rubén Cela."             (Galicia Confidencial, 17/01/17)