Mostrando entradas con la etiqueta Malas practicas: ganaderas. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Malas practicas: ganaderas. Mostrar todas las entradas

11/12/23

"Hoxe en día, para ter unha soa galiña ou un pucho tes que ter, a nivel Xunta de Galicia, case a mesma burocracia, no que respecta a servizos veterinarios oficiais e permisos, que para ter 1.500 vacas"..."Se pillan á señora María con ovellas sen identificar, vana tratar como a Sito Miñanco", di o xerente dunha empresa de control

 "Como vai existir o rural se non se lle deixan de poñer portas ao campo, que adoita dicirse? Como as aldeas van subsistir como se facía antes, con produción da propia casa, se para ter unha soa vaca ou unha galiña hai que ter toda unha ristra de papeleo? Como se pode ter animais se a nova lei de benestar animal ameaza a cada paso con multas? E como estar tranquilo nunha explotación gandeira se os inspectores tratan de pillarche por calquera mínima cousa? A realidade que se vive na actualidade no campo galego é moi dura. A poboación que queda nas aldeas, envellecida, non é quen de adaptarse a tanta normativa como hai na actualidade, nin conta cos coñecementos tecnolóxicos necesarios como para poder dar de alta aos seus animais a través da oficina virtual da Xunta. Pola súa banda, os mozos, xa nin queren saber dun tema que non semella causar máis que problemas. Así, é imposible.

"Din que o rural desaparece? O que eu non sei é como non desapareceu xa nin como segue en pé", plantéxase Manuel Calvo, xerente da empresa Spartana Control Services S.L. e propietario dunha agrotenda na que, día a día, observa o temor da xente a multas e requirimentos por parte das administracións. "Hoxe en día, para ter unha soa galiña ou un pucho tes que ter, a nivel Xunta de Galicia, case a mesma burocracia, no que respecta a servizos veterinarios oficiais e permisos, que para ter 1.500 vacas", asegura, engadindo que, "de feito, semella que cantos menos animais tes moito máis rigurosos son nas inspeccións". Este home, que tamén imparte formación nas contornas rurais, sempre lles di aos seus alumnos: "É imposible que antes da siesta non haxa establecidas dúas ou tres normas novas, porque está todo normativizado, temos unha cantidade de normas inxente".

Así, pon un exemplo que foi atendido pola súa propia empresa. Sen dar nomes concretos, fálanos da señora María por poñerlle un nome en abstracto. Esta señora tiña unhas ovellas, poucas, na casa, e "tal expediente lle fixo o veterinario oficial que semellaba que a señora estaba a xerar un problema de saúde pública por ter esas ovellas". Miráronlle os cerramentos. Miráronlle as comedeiras, que tiñan barrotes de madeira que non podían ter. "Vamos a ver, é unha corte vella, son cinco ovellas, e teñen unha comedeira típica dos pesebres antigos, como no que naceu o neno Xesús", chancea Manolo. Por outra banda, tamén se lle queixaron da forma de darlle auga aos animais. A señora María tiña un capacho no pesebre, limpábao todos os días e, ao chegar a noite, antes de meter ás ovellas no cortello, enchíallo de auga fresca. "Dixéronlle que de ningún xeito, que non podía facer iso con auga corrente", apunta este experto. A cousa chegou ata o punto de que "lle dixeron que non tiña luz na corte, e que iso non podía ser, porque se tiña que ir inspeccionar ás ovellas pola noite tiña que ter unhas boas condicións para poder facelo". "Toleárona da cabeza", afirma Manolo.

"SEMELLA QUE AS OVELLAS DE MARÍA PODEN MATAR TODAS AS VACAS DA ZONA"

Por outra banda, aínda que só teñas catro ovellas ou dúas galiñas, estás obrigado a dar de alta a explotación, ter a documentación de cada animal ao día e os seus seguros sanitarios. Hoxe en día, todo esto faise a través da oficina virtual da Xunta, pero, como evidencia Manolo, "a maioría da xente que está no rural xa ten unha certa idade, coa limitación que isto supón para acceder a este recurso". Mesmo para poder vender un animal teñen que solicitar a través da oficina virtual unha guía sanitaria, a través dunha aplicación e cun código. "Pero a señora María non ten ordenador, e non o entenden", asegura, indignado: "Como pode ser tan complicado para a señora María ter unha ovella na súa finca para que lla limpe? Se aínda por enriba está a facer un servizo á comunidade, evitando que un incendio forestal poida chegar á beira das casas porque a ovella mantén os pradairos limpos". "Amárgana perdidamente", lamenta este experto.

Ante esta situación, cal é a solución pola que opta a señora María ou calquera outra persoa? "Pois hai dous camiños, e ambos son malos para a administración: ou vende as dichosas ovellas, ou di que llas roubaron e quítalles os identificadores, quedando con elas pero de forma ilegal", explica Manolo. Evidentemente, calquera das dúas cousas non está exenta de risco, pois, "se a collen nunha operación destas, téndoas de forma ilegal, prácticamente a van tratar coma se fose Sito Miñanco", así de 'heavy' é a cousa. Por que? "Porque din que as ovellas sen documentación poden ser un risco a nivel sanitario, para a saúde pública, e ti pénsalo como alguén que estudou sobre o tema e é verdade que as ovellas poden ser vector de transmisión dalgunha enfermidade para os rumiantes, como a lingua azul, se non están correctamente saneadas, pero tal e como cho din e tal e como llo comunican semella que a señora María pode matar a todas as vacas de Mazaricos ela soa, e iso tampouco é verdade". "Ata ese nivel o están a levar", conclúe Manolo.

"SE QUERES MERCAR UN PITO, TÉÑENCHO QUE TRAER EN TRANSPORTE Á CASA"

Así as cousas, como evidencia Manolo, "hoxe en día é imposible vir mercar a unha tenda agrícola dúas galiñas sen ter unha explotación agrícola dada de alta, e xa non digo dúas galiñas, nin sequera un pito do día podes mercar". "Despois asustámonos de que o rural non funciona, como vai funcionar?", pregúntase, respostando que iso é como "se a bicicleta ten dúas rodas e teslle un pau en cada unha, son cousas tan kafkianas como esa". E é que para mercar unha simple galiña "a señora María ten que ter un permiso de tenencia, pois no ticket que eu lle dou na tenda ten que ir o meu número de rexistro e o seu de cliente rexistrado tamén". Con todo, aínda que iso se faga deste xeito, se a señora María leva o pito no coche ata a súa casa, a dez metros de distancia, xa está a transgredir a lei. Por que? "Porque non ten un vehículo coa documentación ao día para poder transportar animais vivos nin realizou o curso de benestar animal para o transporte", asegura Manolo.

"Fíxate a que nivel chegamos", lamenta este dono dunha tenda agraria, que explica que, así as cousas, "ti se queres comprar un pito debes, segundo a lei, ir ou chamar á agrotenda da túa zona, eles teñen que ter un vehículo habilitado ou pagar a un transportista do servizo público que teña número de rexistro e que conte cun curso de manipulación e benestar animal no transporte, e que sexa el quen cho leva ata a casa". Ao comunicarllo á tenda, esta ponse en contacto coa Xunta a través da oficina virtual, pide unha guía veterinaria na que avisa de que vai vender un pito ou unha galiña e o vai a transportar ata a casa de Fulanito o día tal e á hora tal, para chegar a esa casa á hora cal. "Ese é o ridículo que estamos chegando a facer, e todo por un simple pito", afirma Manolo, que reivindica que "as cousas non poden seguir funcionando así". 

"SE TES SEGUROS DE ANIMAIS SUBVENCIONADOS, OLLO CON FACENDA"

Outra problemática engadida está no tema dos seguros animais. Son obrigatorios porque cando estes morren debe vir un servizo de retirada. Pero a cousa non é menos preocupante. Manolo exemplifica que "se tes a túa avoa con ovellas ao seu nome e contrata un seguro para que o camión verde poida vir por elas cando morran, ese seguro pode custarlle se o paga íntegro uns 5 euros por ovella, pero como é un seguro que está subvencionado pola comunidade económica europea máis ou menos ao 60 %, custaríalle uns 2,30 ou 2,20 euros por ovella". O problema? "Dentro de cinco anos á túa avoa vaille a chegar unha carta certificada de Facenda que lle vai dicir que non está a declarar os ingresos todos que ten, porque ao percibir unha subvención pública, xa está obrigada a realizar a declaración da renda, e, de non facelo, pódelle acarrear unha multa de entre 800 e 1.000 euros, dependendo do inspector que lle toque", indica o experto.

Ademais, a expansión dos núcleos urbanos e periurbanos está a xerar a morte de moitas explotacións. E é que a convivencia entre granxas e veciños non é sinxela. Manolo conta o caso dunha granxa de porcos con licenza dende o ano 1941. "Puxéronlle unha promoción de chalés detrás, e agora quéixanse de que lles cheira a porco, cando esa xente comprou os chalés sobre plano, é dicir, foi cincuenta veces a ver como avanzaban os chalés mentres llos facían e é agora cando se dan de conta de que cheira a porco na zona", asegura. A solución? "Ao gandeiro estano a churruscar a inspeccións, a ver por onde o 'pillan', dicíndolle que se non pode ter leña na zona, que non pode plantar legumes na horta onde está a granxa...". 

"MOITOS FUNCIONARIOS TEÑEN EXCESIVO RECEO CON XENTE CON DÚAS VACAS"

Manolo concede que "as normativas, nun inicio, creáronse pensando nas grandes explotacións e, por riba, moitas delas están redactadas por xente cunha formación dubidosa para facelas, algo que pasa en todos os ámbitos". Pero, a maiores, despois "tes moitísimas veces aos funcionarios encargados de velar polo cumprimento desas leis que as aplican cun receo excesivamente alto a persoas como a señora María, que ten dúas ovellas e tres galiñas, e non ás grandes explotacións". Cando, segundo afirma este experto, "como inspectores veterinarios, deberían saber tamén interpretar as leis e adecualas a cada caso en particular, que para iso se licenciaron". Mentres que a realidade é que coa cantidade de sancións que lle poñen a persoas como a señora María é para dicir: "Hostia, María, vante levar presa". 

A isto súmase a falta de empatía coas persoas maiores á hora de comunicar as cousas. En vez de facelo por chamada, explicándolles os requerimentos, fano por carta. "Fai nada chámaronme dun aldea na que uns veciños recibiran unha carta que lles ameazaba con multas de ata 600.000 euros se non desbrozaban as fincas", e "cando eu cheguei alí estaban todos atacados dos nervios por unha finca, xa pensaban que lles ían quitar a casa e que ían a perdelo todo". "Tan complicado é que en casos de xente octoxenaria se lles chame dende a Oficina Agraria Comarcal en vez de mardarlles unha carta asustándoos?", plantéxase Manolo. Facendo as cousas así de mal, "como se vai recuperar o rural, hoxe en día nin o plantexas".

"COMO O CAN DO VECIÑO CHE PREÑE A CADELA XA ERES CRIADORA ILEGAL"

E é que na actualidade a todas estas problemáticas veu a sumarse outra: a nova lei de benestar animal. "Como se lle ocurra ao can do veciño saltar a tapia e violarche á cadela, tes un problema de tres pares de collóns, porque xa te convirtes en criadora ilegal, o que supón que che poden meter unha multa de ata 6.000 euros por cadelo que naza", argumenta este experto. E comenta que asistiu a un caso no que "un inspector ameazaba a un gandeiro que tiña os seus cans de raza mastín polo monte, pois eran os encargados de gardar as ovellas, e díxolle que aínda que a lei de benestar animal exclúe aos cans usados na gandaría, el apreciaba un claro indicio de abandono, o que podería supoñerlle unha multa de 6.000 euros, antecedentes penais e, ao mellor, prohibirlle ter animais nunca máis, o cal suporía a súa ruína". Así de grave é a situación."                (Ángela Precedo, Galicia Confidencial, 06/12/23)

19/11/20

Coren contra Manuel García, ecoloxista: a loita de David contra Goliat A empresa cárnica pídelle un millón de euros por denunciar a contaminación xerada na Limia polos vertidos de xurros

Baleirado de xurros a cano libre Fonte: Cedida

 "O Grupo Coren, dedicado fundamentalmente á produción en avicultura de carne e posta, porcino e vacún, é a primeira sociedade cooperativa española e a décima no sector das carnes no conxunto da Unión Europea. Está entre as 35 empresas produtoras de carne e lácteos máis grandes do mundo por volume de produción. O grupo ourensán pechou 2019 cun beneficio de 4,4 millóns de euros tras disparar as súas vendas no exterior e agora pon o foco en China para seguir crecendo.

O crecemento exponencial da conta de resultados do Grupo Coren está asociado á súa aposta pola gandaría industrial e é parello coa degradación ambiental que padece a comarca da Limia onde, principalmente, desenvolve a súa actividade. E foi nesta comarca onde Manuel García, agricultor ecolóxico e membro do Movemento Ecoloxista da Limia fíxolle fronte e denunciou en varias ocasións as malas prácticas desta empresa polos vertidos de xurros nos campos.

A empresa cárnica aproveitou algunha destas críticas públicas para presentar unha denuncia por danos e prexuízos contra el. Esíxelle un millón de euros por unhas declaracións nas que o agricultor denunciaba a contaminación do encoro das Cunchas e sinalaba a Coren entre os responsables. "É o xeito que ten a empresa para tentar calar as críticas e facer que aos ecoloxistas lles entre o medo", din desde Greenpeace.

"Estamos ante unhas empresas todopoderosas, que manexan moito diñeiro e implican a moitas familias e resulta difícil denunciar as súas malas prácticas", declarou Manuel García, agricultor ecolóxico e membro do Movemento Ecoloxista da Limia. "Pero era necesario, porque estabamos a chegar a un punto de colapso total dos recursos hídricos da Limia", asegura.

Greenpeace asegura que varios estudos científicos e os resultados oficiais do seguimento da calidade das augas na zona mostran que a contaminación das augas por nitratos, fósforo e outros compostos débese principalmente á inxente cantidade de residuos que orixina a gandaría industrial e a absoluta falta de control da súa vertedura nos campos galegos.

Nunha comparecencia ante os medios de comunicación, a organización ecoloxista, xunto con Manuel García e o investigador Serafín González, da Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN) presentou o 'Informe Coren contra Manuel', unha iniciativa na que denuncia "as prácticas ás que o xigante cárnico recorre para silenciar ás persoas críticas co seu modelo de negocio e coa gandaría industrial".

Os ecoloxistas din que Galicia é a única comunidade autónoma que até a data non designou ningunha Zona Vulnerable aos Nitratos, tal como esixe a Directiva de Nitratos. O incumprimento reiterado desta directiva por parte de España fixo que a Comisión Europea enviase un ditame motivado o pasado 2 de xullo. "A contaminación histórica da auga, o inclumplimiento de varias normativas, o modelo agroindustrial imperante na Limia e a mala xestión dos residuos gandeiros" é algo que vén sendo denunciado desde hai anos por colectivos como a Sociedade Galega de Historia Natural, o Movemento Ecoloxista dá Limia (MEL), ao que pertence Manuel García, e a plataforma veciñal Auga Limpa Xa!

"O crecemento desorbitado da gandaría industrial na Limia está a provocar un aumento continuo das concentracións de nitratos nas augas superficiais e subterráneas, deixando mesmo a poboacións sen auga potable", afirma Serafín González, doutor en bioloxía, investigador científico do CSIC, experto en nitratos e presidente daSGHN e gran coñecedor dos problemas ambientais da comarca.

"A situación na comarca da Limia é xa insustentable e esixe actuacións inmediatas por parte das autoridades competentes e unha transformación do modelo de produción do Grupo Coren. Doutra banda, é o claro exemplo do falso mito, defendido pola industria cárnica, de que a gandaría industrial é unha solución ao despoboamento rural", apunta Greenpeace. Entre 1999 e 2019, segundo datos do Instituto Galego de Estatística e as súas estimacións, a carga gandeira da comarca da Limia incrementouse un 114% mentres que a poboación diminuíu un 19%.

COREN, "POUCOS ESCRÚPULOS"

"O modelo de concentración do Grupo Coren xera numerosos riscos para o medio ambiente e as persoas que defenden os valores ambientais da comarca da Limia, e resultou ser a paradigma dun desenvolvemento rural cun impacto prexudicial para as persoas e o planeta", declarou o experto en dereitos humanos de Greenpeace, Javier Raboso.

"Coren compórtase como unha empresa con moito poder e poucos escrúpulos, disposta a silenciar a quen se cruzamento no seu camiño. Como fan as mellores empresas agroalimentarias, Coren debería apostar por responsabilizarse dos impactos que ten a súa actividade, ademais de asumir as críticas como unha oportunidade de mellorar a súa desempeño na contorna social e ambiental no que a desenvolve", concluíu Raboso.

A campaña #falaRural de Greenpeace lanzada este luns quere dar voz ás persoas que traballan por un mundo rural vivo así como garantir un fortalecemento da España rural "abandonada", chave para mitigar a emerxencia climática e a crise de biodiversidade."                 (Galicia Confidencial, 18/11/20)

18/3/20

Alerta en la ancestral 'rapa das bestas': el caballo salvaje gallego, rumbo a la extinción

"El caballo salvaje está llamado a desaparecer". La voz de alarma la da el presidente de la Asociación Rapa das Bestas de Sabucedo, Paulo Monteagudo, organizadora de una fiesta que extiende sus raíces más allá del siglo XVI.

 El primer fin de semana de julio bajan del monte a los animales que pueblan casi 50 kilómetros cuadrados, les cortan las crines, los desparasitan y los vuelven a soltar. Pero cada vez hay menos melenas disponibles. En apenas una década se han reducido a la mitad. Si no se rompe la tendencia, no habrá curro ni caballos. "Es cuestión de tiempo".

En 2006, la Rapa de Sabucedo —que reúne cada año a 10.000 personas en una aldea de 35 habitantes— reclutaba 600 caballos de un total de 800 disponibles. El pasado año trotaban por los montes de la zona apenas 400, de los que bajaron 220. La caída es más dramática todavía en el conjunto de Galicia, donde los datos oficiales revelan que de los 17.000 ejemplares de 2010 se ha pasado a 8.000, menos de la mitad.

 "La situación es alarmante, si no se actúa de forma inmediata pronto no habrá ni caballos ni rapas", predice el biólogo Santiago Bas, uno de los mayores expertos en caballos salvajes. Y si la pérdida de la especie es una mala noticia, tampoco es irrelevante la desaparición de los curros. No en vano, el de Sabucedo está declarado de interés internacional y constituye una de las grandes atracciones turísticas del verano gallego.

Hay varias causas que explican la contundente caída de la especie, aunque no todos los investigadores se ponen de acuerdo. Santiago Bas sostiene que la principal es de tipo administrativo: la entrada en vigor en 2012 de un decreto de la Xunta que regula la especie, y que parte de la consideración de los caballos como semidomésticos "simplemente porque tienen dueños, cuando en realidad viven salvajes y en libertad". 

 "El decreto dificulta la tenencia de los animales, los encarece con tasas y caros microchips identificativos, más caros que los propios potros, y obliga a encerrar los animales en pastos registrados", explica el biólogo y naturalista.

Los garranos, como también son conocidos, tienen un enorme valor biológico, ya que cada vez son más escasos en todo el mundo. "Su importancia en la ecología del monte es fundamental", relata Bas. Coincide en esta apreciación Laura Lagos, investigadora de la Universidad de A Coruña y que participó en el proyecto GOI Bestas, un estudio de la especie.

 "Su eficiencia en el control de la biomasa los convierte en un aliado fundamental en la prevención de incendios, al contribuir a mantener los montes más limpios. El caballo no solo come los brotes de los tojos, también la madera", señala. Se calcula que cada ejemplar elimina en torno a dos toneladas anuales de tojo, un arbusto abundante en los montes gallegos que alcanza alturas de hasta dos metros y que arde con extrema facilidad.

En el GOI Bestas participó también el Centro de Investigaciones Agroforestales de Mabegondo, que constató otras ventajas asociadas al caballo asilvestrado. Por ejemplo, para la regeneración de los pastos de montaña: según constataron los investigadores, en aquellas praderas dedicadas a la alimentación del ganado vacuno donde los caballos pacen durante el invierno, el rebrote del pasto es más exitoso. También es un aliado del ganado vacuno frente a la fauna salvaje, puesto que su presencia en los montes reduce la incidencia de los ataques de los lobos sobre becerros y vacas.

De hecho, la proliferación de lobos en los montes gallegos es considerada por la asociación Rapa das Bestas como una de las claves de la rápida desaparición de los garranos. Pero para su presidente, no obstante, la principal causa es el abandono del monte. "Antes el monte era un medio de vida para el hombre, pero ya no lo es, y la maleza se ha convertido en un enemigo del caballo. Por eso el tojo que antes se recogía para las cuadras crece ahora descontrolado, y los caballos no son capaces de comerlo. Y por eso cada vez es más habitual verlos bajar a los pueblos, en busca de comida".

Los incendios de los últimos años también han afectado de forma directa a la especie, según la asociación. Con dos años clave. Uno de ellos, 2006. "Aquello fue terrible para los caballos. En nuestra zona y en todo el sur de Pontevedra golpeó de lleno, fue una pérdida irreparable", recuerda Monteagudo. 2018 fue otro año especialmente funesto. "En cada incendio podemos contabilizar diez o más caballos muertos, es un goteo constante", relata Monteagudo.

Que el lobo se haya erigido en una de las causas de la progresiva extinción es discutible. Para los organizadores de la rapa de Sabucedo, no hay dudas. "Se come a los potros, los prefiere a los terneros, y como hay cada vez más lobos, empiezan a suponer un serio problema para los caballos bravos", relatan. Santiago Bas discrepa. "Fomenta la selección natural, sobreviven los fuertes", explica. "Está demostrado que de donde se retiran los caballos, los lobos desaparecen", continúa Bas, que reduce la importancia de cualquier otra causa que no sea el decreto de 2012.

Para Laura Lagos, mientras, prevalecen las causas "administrativas", pero admite que el abandono del monte provoca una especie de círculo vicioso: se descuidan los arbustos como el tojo, se le cierra el paso al caballo y la biomasa se descontrola. "Por eso cada vez es más habitual verlos en fincas o en pueblos". Incide Lago en el problema estructural de un animal peculiar, que vive salvaje pero tiene dueño. "Antes tenía sentido poseer un caballo. Por tradición, para trabajos agrícolas, para vender la carne o la crin… Ahora todo eso ya no resulta rentable, así que, salvo en algunas zonas de Galicia, en las que se vende algún potro para carne, en la mayor parte del territorio los curros son su única razón de ser".

La explicación de la investigadora pone de relieve la importancia de la situación que atraviesan rapas como la de Sabucedo, no la única pero sí la más importante de Galicia. Son la última esperanza que le queda a una especie de la que en el resto de España apenas quedan ejemplares y que se ha extinguido en muchas otras partes del planeta."                   (Pablo López, El Confidencial, 28/02/20)

16/12/19

Así está o sector lácteo tras descubrirse a existencia dun cártel que pactaba os prezos á baixa

"En 2013, a CNMC pechou unha investigación na que decretou que había un pacto nos prezos entre as grandes industrias. As perdas para os gandeiros -só neses anos- estímanse nuns 800 millóns de euros, nun país que produce o 55% do leite do estado español pero é no que máis barato se vende. De non mellorar as condicións, auguran a perda de explotacións e un novo éxodo do rural.

 O sector do leite leva anos perdendo explotacións, 6.000 nos últimos 10 anos. O baixo beneficio que se obtén da leite, a competencia dos outros sectores ou o abandono do rural son algúns dos motivos. O prezo do leite apenas aumentou nos últimos anos. Unha situación que levou no 2013 á Comisión Nacional dos Mercados e Competencias (CNMC) a realizar unha macro operación na que descubriron a existencia dun cártel do leite entre empresas do sector que pactaba prezos.

As pérdas para os gandeiros estimáronse nuns 800 millóns de euros, tal e como asegura a Galicia Confidencial Xulio Fernández, o dinamizador da Dirección do Leite do Sindicato Labrego Galego "e iso, sen contar os propios beneficios das industrias".  Ante isto, a CNMC sancionou economicamente aos conglomerados empresariais cun pago de 80,6 millóns de euros, un 10% das perdas dos gandeiros. 

As empresas sancionadas pola creación do cártel foron Capsa Foods (Central Lechera Asturiana, Larsa...), Danone, Lactalis, Industrias Lácteas de Granada, Pascual, Nestlé, Schreiber Food, Asociación de Empresas Lácteas de Galicia, Gremio de Industrias Lácteas de Cataluña e Central Lechera de Galicia.


O SLG está convencido de que "ese cártel aínda existe" e "debe ser eliminado". Para iso, conta cun equipo de avogados expertos en dereito mercantil que sería o que se encargaría, ademais, de calcular o diñeiro correspondente perdido polos gandeiros estes anos para reclamarllo ás industrias. "O certo é que as perdas dos gandeiros son moito maiores do que se pensa", indica Fernández.


Para concienciar aos traballadores do sector e co fin de unilos, o SLG está realizando campañas informativas sobre o sucedido en diversos puntos de Galicia. Xulio Fernández defende que "existe unha posibilidade de reclamación por uns cartos que non se lles pagaron aos gandeiros". A sanción económica será efectuada polo Estado, a través de Facenda. Para a recuperación do diñeiro por parte dos gandeiros, estes deben "demandar pola vía xudicial antes de que pase un ano da sanción" e así "darlles un escarmento e conseguir a xustiza que merecemos", engade.

A SITUACIÓN DO LEITE EN GALICIA


Á problemática do pacto de prezos entre o sector, súmase tamén o aumento dos custos de produción e a falta de axudas e créditos para afrontar eventuais crises. E iso, a pesar de que Galicia produce o 55% do leite do Estado Español, pero é a que máis barato o vende. Unha situación que repercute nos gandeiros: "os custes de producción aumentaron case un 50% nos últimos anos, pero non aumentaron os beneficios dos gandeiros", suliña Fernández. Esta situación fixo que ante esta precariedade e o "estrés e a ansiedade de non ver como mellora a explotación" moitos gandeiros deixasen as explotacións, chegando a desaparecer unhas 6.000 explotacións nos últimos 10 anos.

A pesar das case 7.000 explotacións gandeiras que aínda quedan en Galicia, a situación non ten pinta de mellorar. Por iso, algúns escollen cambiar a produción de leite pola de carne.  "As cousas cada vez están peor. Os bancos non axudan e falta xente traballando", sinala Xosé Manuel Fuentes, antigo gandeiro dedicado ao leite que mudou pola carne. 

Asegura tamén que o problema está nas axudas do Estado xa que "as levan moitas veces os que teñen máis cartos". Sobre a unión do sector para loitar contra estas inxustizas, laméntase da "difusión que padece e da difícil organización que supón".

Por outra banda, Cristina Carro, estudante de Enxeñaría Agrícola e filla de gandeiros, afirma que "os gobernos estatais e autonómicas deberían coidar máis ao sector lácteo" xa que de seguir así "moi poucas explotacións de leite quedan a 15 anos vista". Sinala tamén que de desaparecer a este ritmo o sector do leite, "aumentará o éxodo rural e, con isto, menos comunicacións, escolas e facilidades para o rural galego".                       

(Raúl Novoa, Galicia Confidencial, 24/11/19)

12/4/19

Os vertidos de xurro na Limia ameazan con contaminar un dos grandes encoros de Ourense

"Os ecoloxistas apuntan novamente á cárnica Coren como responsable do aumento de cianobacterias no Encoro das Conchas.

En 1949 construíuse o Encoro das Conchas de 48 metros de alto e case 170 metros de lonxitude que alcanzaría 978 km 2 de superficie da súa conca entre os concellos de Muíños e Bande. Unha das grandes reservas de auga da provincia de Ourense que, segundo denuncian os ecoloxistas, podería acabar contaminada.

Os resídudos de Xurro na explotación do pasteiro de Maus de Salas están provocando a proliferación de cianobacterias no encoro, tendo como principal orixe o aumento excesivo de nitratos nas augas procedente da industria porcina.

O xurro actúa como un bo fertilizante pero vertido en grandes doses concentradas pasa a converterse nun potente axente contaminante. Os ecoloxistas suliñan que a parcela é atravesada na súa totalidade polo regato de Porqueirós, tendo este o seu nacemento a escasos metros augas arriba do predio e contando con abundantes aportes de auga de nacentes localizados dentro da mesma parcela, é neste curso de auga no que radica o maior problema da contaminación.

Segundo a Plataforma Auga limpa xa!, as verteduras na explotación das Maus son as causantes desta contaminación, e afectan de xeito directo a un regato principal subsidiario do río Limia. De feito, apuntan directamente á cárnica Coren e lembran que o proxecto técnico presentado por esta empresa no concello de Muiños só permite verter neste pasteiro os xurros procedentes dunha das explotacións intensivas de porcino localizada no concello dos Blancos, no chamado polígono de Covelas. “Pero isto non se está a cumprir”, denuncia.

PROXECTO TÉCNICO

Neste proxecto tamén se especifica que os vertidos deben restrinxirse aos meses de setembro, novembro e xaneiro, sumando un máximo de 1.500 m3/mes (total 4.500 m3/ano) período e cantidade que ninguén controla oficialmente e que excede con creces o autorizado. “Segundo as testemuñas, chega con ter en conta que a balsa que dispoñen ten unha capacidade máxima de 1.900 m3 ( moi inferior ós 4.500 que na teoría alí se transportan)”, apunta.

Ademais, destaca o incremento no volume de tránsito de camións cisterna que circulan e descargan diariamente no lugar. “A isto hai que sumar os evidententes cambios de coloración que sofre con frecuencia o regato de Porqueirós, amosando síntomas inequívocos de contaminación orgánica, chegando a afectar a núcleos de poboación coma o Rañadoiro” engade. Esta poboación chegou a consumir estas augas no verán do 2017, como consecuencia da escaseza de auga da traída. 

Unha situación que provocou problemas de saúde entre as veciñas e mesmo a morte dalgún animal de compañía.

O PASTIZAL DAS MAUS

O “pastizal das Maus”, no concello de Muíños, é unha extensión de monte veciñal de máis de 150 hectáreas, na parroquia de Maus de Salas. A explotación conta con 150 cabezas de vacún en réxime semi-extensivo, todo isto a priori non suporía un problema aparente se non fose polas peculiaridades deste proxecto. Pero, a área elexida por Coren para instalarse non foi ó chou.

“É unha zona de montaña da provincia de Ourense, despoboada e lonxe de grandes núcleos habitados, todo ideal para traballar con total impunidade no que a xestión de residuos se refire, residuos que nin sequera proceden da propia explotación senón que son trasladados en grandes camións cisterna dende outras explotacións afastadas do lugar”, denuncian os ecoloxistas.

Por iso, desde a Plataforma Auga limpa xa! esixen que a administración, “sendo coñecedora do que acontece, tome as medidas pertinentes para corrixir a situación actual de descontrol na que se atopa a explotación das Maus de Salas”.                   (Galicia Confidencial, 19/03/19)

21/9/18

Cabras e ovellas, as grandes esquecidas da Xunta... Dende fai anos, son moitas as voces que se pronuncian a favor da creación dun programa de apoio ao pastoreo extensivo con gando ovino e caprino como método de prevención de lumes forestais...

"No ano 1994, 13 gandeiros adicados ao sector caprino e ovina crearon, en Lugo, a Asociación de Criadores de Ovino e Caprino de Galicia (OVICA). Dende a súa formación prestan servizo aos preto de 200 criadores asociados de toda Galicia co obxectivo de defender os intereses do sector

Deste xeito, produtores de carne e leite de ovella e cabra crearon unha asociación, única en Galicia, que xa é todo un referente sectorial da que o enxeñeiro agrónomo Carlos Alberto Rodríguez é o director técnico.

Malia os esforzos realizados durante 14 anos, dende OVICA teñen claro que a Xunta de Galicia ten totalmente esquecido este sector. Os prezos que a goberno autonómico ten establecidos nos matadoiros para estes animais oscila entre 10 e 30 euros, un prezo bastante alto tendo en conta o beneficio que o produtor recauda por cada res; isto provoca que pequenos produtores sen profesionalizar, sacrifiquen os animais nas súas granxas sen medidas sanitarias axeitadas para esta labor. 

Unha das solucións que propón OVICA para este problema é que a Consellería de Medio Rural poña en marcha un sistema de matadoiros móbiles como xa se fai en Cataluña e en países como Noruega ou Alemaña. Ademais, tamén se debería de permitir a instalación de sala de despece nas granxas para, xunto cos matadoiros móbiles, abaratar uns custes de sacrificio que provocan un beneficio practicamente inexistente por parte do gandeiro.

Outra das necesidades destes animais, é a esquila. O intrusismo laboral neste sector é excesivo. Dende OVICA consideran que dende a Xunta deberíase de expedir un carnet profesional que capacite ó demandante para esta labor. Neste senso, tamén se debería de expedir un certificado de trazabilidade de recollida de lá e creación de obradoiros tradicionais para que traballos coma este non caian no esquecemento.

Dende fai anos, son moitas as voces que se pronuncian a favor da creación dun programa de apoio ao pastoreo extensivo con gando ovino e caprino como método de prevención de lumes forestais. Estas voces, tras os incendios de outubro do 2017, aínda se fixeron máis sonoras. A elevada acumulación de biomasa nos montes galego e as condicións climatolóxicas adversas dos últimos tempos en canto a temperatura, humidade e vento, poden desencadear en fenómenos catastróficos. 

Dende OVICA teñen claro que estes quedarían mitigados considerablemente se se executaran políticas reais de limpeza con brigadas antilumes naturais, as cabras e as ovellas, que permiten ter desbrozado o monte durante todo o ano. Rosa Mosquera, doutora da Escola Politécnica Superior de Enxeñería da Universidade de Santiago de Compostela conclúe, tras varios estudos executados que, limpar e alimentar o monte con gando en base a pastoreo é 10 veces máis barato que rozar con medios mecánicos

Seguindo esta liña, dende OVICA tamén lle demandan á Xunta a eliminación da prohibición de pastoreo nas áreas queimadas.

O sector primario é o principal motor de economía en Galicia. Nos últimos anos, son moitos os mozos e mozas que ben por relevo xeracional, ou ben por cambio de vida do urbano ó rural, están ao fronte de explotacións animais. Nos últimos 3 anos, un total de 65 persoas déronse de alta no réxime agrario. 

Para que poidan optar á condición de explotación prioritaria por parte do Servizo de Explotacións Agropecuarias dependentes da Consellería de Medio Rural, teñen que estar en posesión dunha formación composta por 8 módulos que deberán de rematar antes do 36 meses de realizar a  incorporación efectiva. 

Actualmente soamente o centro de capacitación agraria de Sergude o imparte de xeito presencial e os que optaron pola teleformación soamente teñen cursados 5 dos 8 módulos obrigatorios polo que moitos gandeiros teñen medo a ter que devolver as axudas percibidas por non ter cursada a formación nos 3 anos que se lles foi esixido.

Seguindo o fío, a excesiva burocratización do sistema con leva a que moitos solicitantes de subvencións e axudas renuncien ás mesmas pola dificultade de adaptarse ós prazos requiridos. Ademais, a informatización actual do sistema provoca que moitos gandeiros teñan serios problemas para realizar todas as tarefas administrativas solicitadas, polo tanto, os cursos de formación no campo de informática e novas tecnoloxías serían unha gran axuda para os produtores do sector primario. 

Outro dos problemas existentes, é a falta de cobertura da internet no rural e en consecuencia, moitos usuarios teñen que desprazarse ata as oficinas para realizar os trámites que se poderían facer de xeito telemático.

Finalmente, o lobo, o gran inimigo das ovellas e cabras, está a provocar unha situación crítica no sector  e, sen embargo, dende a Consellería de Medio Ambiente decidiuse non convocar axudas para instalar métodos de prevención contra a súa actuación

E é que no 2017 morreron un total de 1.288 ovellas e 242 cabras pola súa actuación. Estes ataques xa provocaron o peche de ganderías polas perdas ocasionadas e, de continuar esta situación, seguirán pechando máis explotacións."                (Pili Vázquez, Xornal de Lemos, 17/09/18)

17/9/18

O SLG denuncia o "abandono de funcións" da Xunta ante os ataques de lobo e xabarín, empeorados polo eucalipto

"O Sindicato Labrego Galego vén de rexistrar un escrito de queixa dirixido á Valedora no que se denuncia o "abandono de funcións" da Xunta ante os ataques de lobo e xabarín. O sindicato alerta de que os ataques da fauna salvaxe a explotacións agrogandeiras constitúen "un problema case estrutural" que ante a falta de resposta do Goberno galego está a ser "custeado polas propias granxas". Cualifica a situación de "gravísimo problema" e subliña que "a Xunta segue sen facer nada para solucionalo a pesar de ser coñecedora do feito".

O SLG critica a baixa contía das compensacións económicas, que só cobren "unha mínima porcentaxe do perdido" e chegan "tras superar un labirinto burocrático e unha espera de tres anos ou máis". O sindicato advirte igualmente de que os únicos danos polos que se poden reclamar estas "cativas indemnizacións" son os producidos por lobos ou xabarís, quedando sen ningún tipo de cobertura outros moi comúns, coma os provocados por corzos, corvos ou cans salvaxes. 

Para o Sindicato Labrego Galego, a única solución posible é que a Xunta "asuma a responsabilidade civil subsidiaria dos danos causados pola fauna salvaxe, cubrindo o 100% dos mesmos e o lucro cesante provocado".

Para ilustrar esta problemática, o SLG organizou este martes dúas visitas a granxas afectadas polos ataques do xabaril no concello da Estrada. Xosé Manuel Gestoso, gandeiro de Santeles (A Estrada), calcula que este ano os xabaríns provocaron estragos en 3 das 30 hectáras de millo da súa propiedade, un 10% da colleita. “Estamos aburridos de denunciar. Algúns pediron axuda, e concedéronlla; a outros, non. E pagan tarde, mal e arrastra, supoñendo que paguen. Algunha solución teñen que buscarlle porque isto só pode ir a peor”, denuncia Gestoso.

Unha situación semellante é a que sufriu Rosa Basteiro na súa granxa da parroquia de Codeseda (A Estrada). “A Administración fai ouvidos xordos ás nosas queixas e sentímonos totalmente indefensos. O xabarín estraga os regadíos, os prados, o millo, as patacas, a horta... Levamos padecendo este problema dende hai 25 anos", di. Rosa Basteiro afirma que solicitou compensacións da Xunta hai dous anos, cando os xabaríns lle estragaron a metade dunha finca: “Cumprimos todos os requisitos e rexistramos a solicitude en prazo pero, a día de hoxe, aínda non tivemos contestación”, denuncia.

O eucalipto, parte do problema

O sindicato engade que a extensión do eucalipto está a incrementar a voracidade do xabarín, ao deixar este animal sen alimento. Está a implantarse un tipo de bosques de monocultivo de eucalipto nos que estes animais non se poden alimentar -ao contrario doutras especies arbóreas coma o castiñeiro ou as do xénero quercus (carballo, sobreira, aciñeira, etc.)-, obrigando os animais buscar a súa supervivencia atacando os cultivos. O SLG apunta finalmente que "a caza non é a solución", pois “non só non contribúe a solucionar os problemas; senón máis ben a agravalos, socializalos e dificultar a súa solución. As competencias de protección da fauna -e da súa xestión- son públicas e administrativas, sen que sexa admisible que a Xunta mire para outro lado”

Hai dúas semanas ADEGA presentou un informe sobre a presenza do lobo en Galicia e os prexuízos que causa nas explotacións gandeiras, denunciando que "a desatención da Administración ante este problema xera unha frustración e desanimo que finalmente, case sempre, acábase cebando co lobo".             (Praza Pública, 11/09/18)

4/5/18

El drama de un emprendedor del campo arrasado por la mina más polémica de Galicia



"No es el único, pero sí el más visible. El joven ganadero Eduardo Quintás es un ejemplo de los efectos del polémico proyecto de extracción de cobre en los municipios de Touro y O Pino, muy cerca de Santiago, que ha provocado multitud de alegaciones y una fuerte oposición política, científica y vecinal. 

Quintás, asentado en la zona cero de la futura mina, perderá la pequeña explotación que heredó de su familia, de unas 40 vacas, que asumió con tenacidad de emprendedor. “Esto es la ruina total”, se lamenta. Una campaña de recogida de firmas trata de sensibilizar a la población de su caso, considerado un paradigma del cambio que supondrá el proyecto impulsado por la empresa San Rafael S.L., que eliminará 341 hectáreas de masa forestal y 150 de cultivos y vegetación.

Quintás ha publicado un vídeo en YouTube en el que resume en cuatro minutos el drama de los que acusarán de forma más directa el impacto del proyecto minero, consistente en la reapertura, amparada por el incremento del precio del cobre, de una explotación que funcionó entre 1972 y 1986 y de muy ingrato recuerdo para los habitantes de la zona.

 En el vídeo explica que hace solo cuatro años que se hizo cargo de la explotación de sus padres, mixta pero orientada principalmente a la producción láctea. Cuenta también que es el único titular de la misma y que allí es donde trabaja. El megaproyecto supondrá “el cierre definitivo” de su medio de vida.

Una fuerte contestación acompaña el proyecto de San Rafael S.L., una empresa con un capital social de 3.000 euros en la que irrumpió hace un año el gigante de la minería Atalaya Mining, que explota Riotinto. Durante el período de exposición pública se produjo una avalancha de millar y medio de alegaciones que alertan de la proximidad de la balsa del megaproyecto minero a las viviendas, la desaparición de manantiales, el cambio del curso de los ríos y la extensión de los terrenos ocupados, ya que la nueva mina será mayor que la que dejó de funcionar hace 30 años. Se teme especialmente el efecto de un eventual accidente que afecte al Ulla, un río que desemboca 80 kilómetros al oeste en la ría de Arousa, donde se encuentra el mayor banco marisquero de Galicia.

La denuncia de Eduardo Quintás es diferente, con el acento puesto en el modelo económico que se implanta a la fuerza en una zona rural. Su granja está situada “en la aldea de Arinteiro, parroquia de Loxo, Ayuntamiento de Touro”, recita. Ese paisaje de enorme belleza es el lugar elegido por San Rafael S.L., en asociación con Explotaciones Gallegas, titular de los terrenos, para reactivar la explotación minera.

 “Quieren coger prácticamente toda el área de Arinteiro y dejar únicamente las casas. La base territorial para los animales desaparecerá”, cuenta con resignación. También recuerda cómo el cierre minero de 1986 benefició la aparición de negocios relacionados con la agricultura y la ganadería. “Inicialmente quedó todo abandonado”, apunta, pero a partir de ahí, la ganadería, que se limitaba a dos o tres vacas por cada casa, empezó a florecer en naves de mayor tamaño.

Ahora lo que se producirá es el proceso contrario. Porque la explotación abarcará una zona muy grande, que afecta al Ayuntamiento de Touro y, en menor medida, al de O Pino. “Se van a arrasar cientos de hectáreas de terreno”, advierte. “El proyecto dice que son simples pastizales, pero es todo arable”, añade Eduardo, que alerta igualmente de otro peligro vinculado al proyecto y que afecta al sector primario: el de la utilización de los acuíferos. “Nos dejan sin la tierra, pero además desvían el manantial que pasa por Arinteiro para su propia nave y nos dejan sin el agua, sin las fuentes que tenemos para beber en las casas y en las explotaciones ganaderas”.

Los impulsores de la campaña de apoyo a Eduardo denuncian el mérito de que todavía existan jóvenes ganaderos como él trabajando en el sector primario, “en un momento en que la despoblación del mundo rural es cada vez más preocupante”. “Está sufriendo una gran injusticia. Es un afectado directo y necesita que todos lo apoyemos”, reclaman.
Eduardo Quintás alerta igualmente de otro peligro vinculado al proyecto y que afecta al sector primario en la zona: el de la utilización de los acuíferos

El valor de las propiedades es otro de los problemas que generará el megaproyecto. “¿Quién va a querer comprar nuestras casas? Ya no tienen valor alguno: quedamos encajonados entre dos balsas de lodo y de aguas ácidas, y además sin agua”, relata el joven de Arinteiro. Del peligro de esas balsas advierte Serafín González, edafólogo del CSIC y presidente de la Sociedad Galega de Historia Natural (SGHN), una reputada entidad científica y ecologista con más de 40 años de trayectoria. A la SGHN acudió la Xunta para reclamar un informe externo del proyecto y el resultado fue demoledor. 

 “El problema son los compuestos del azufre en las rocas. Al oxidarse, generan ácido sulfúrico y drenaje ácido en la mina”, explica González. También preocupan los productos químicos que se usan para separar el cobre de las rocas, “que no son inofensivos: tienen efectos en el ambiente y en la salud”. “Se van a generar dos grandes depósitos de estériles que quedan ahí indefinidamente, con esas rocas y esos compuestos”, alerta.

Pérdida de 150 puestos de trabajo

La pérdida de valor de las casas que tanto temen los vecinos no se verá contrarrestada por la creación de empleo, según los afectados. Relata Quintás en su vídeo, y corroboran diferentes estudios, que serán unos 150 puestos de trabajo los que se eliminarán, ya que en la zona hay numerosas explotaciones, alguna con hasta mil cabezas de ganado, que se verán afectadas total o parcialmente."                  (Pablo López, El Conficencial, 02/05/18)

25/9/17

Un Eurovegas de la leche... la de las 20.000 vacas de la supergranja de Soria, para Revilla y Campofrío: producirá 368.000 toneladas de residuos al año, como toda Castilla y León, necesitará 600.000 kilos de forraje y entre cuatro y seis millones de litros de agua al día para producir 180 millones de litros de leche industrial al año

"Todos los números que rodean al proyecto de explotación lechera de Valle de Odieta en Noviercas (Soria) son exagerados. La empresa planea el mayor emplazamiento de este tipo en toda Europa en un pueblo de 155 habitantes.

La Serranía Celtibérica afronta la despoblación como uno de sus principales males y cualquier proyecto puede ser visto como una solución. El pueblo soriano de Noviercas es un ejemplo de cómo el capital extranjero ha conseguido el apoyo en el territorio para un proyecto al que sindicatos, organizaciones ecologistas, partidos como Podemos, IU y Equo, y gran parte de la población se oponen por sus consecuencias.

La empresa Valle de Odieta proyecta en la localidad soriana una granja que, en su plenitud, albergaría a 20.000 vacas lecheras en un espacio de 900 hectáreas. De llevarse a cabo será la mayor explotación lechera de Europa y una de las cinco más grandes del mundo, solo comparable con las que existen en EE UU de 32.000 cabezas en 10.000 hectáreas o China con 100.000 cabezas en la misma superficie.

 La explotación necesita una inversión que ronda los 100 millones de euros, de los que 93 provendrían de capital extranjero, según fuentes cercanas al consistorio de Noviercas.

Una factoría de estas características producirá 368.000 toneladas de residuos al año, equivalente a las generadas por una población similar a la de toda Castilla y León. Además, necesitará 600.000 kilos de forraje y entre cuatro y seis millones y medio de litros de agua al día para producir 180 millones de litros de leche industrial al año.

Para Greenpeace, esta granja “sigue anclada en un paradigma que busca el rápido y máximo beneficio económico”, en oposición al modelo que defiende esta organización, “de ganadería que nos pueda proveer a todas las personas de alimentos sanos, de calidad, de cercanía, que permita mantener un mundo rural vivo y, por supuesto, que respete el medioambiente, a las personas y demás seres vivos”.

El sector ganadero alerta de que la granja supondrá una amenaza para el resto de explotaciones lecheras. La Coordinadora de Organizaciones de Agricultores y Ganaderos (COAG) advierte que “726 empleos de pequeñas explotaciones estarán abocados al cierre”.

Los sindicatos agrarios ven en Noviercas un peligro para el sector lácteo español, “muy tocado desde el fin de las cuotas lácteas”. Según Andoni García, representante de la COAG en el Comité Económico y Social Europeo, “esta explotación hará bajar el precio de la leche en España, por lo que ningún ganadero, ni empresa láctea debe quedar al margen”.

Tanto la Diputación de Soria como la Cámara de Comercio y la Federación de Empresarios de esa provincia, entre otros, prefieren verlo como la salvación de Soria en su lucha contra la despoblación. El alcalde de Noviercas, Pedro Millán, del PP, en un comunicado lanzado en febrero a su pueblo, comentó que generará “empleos para las personas necesitadas de Noviercas y para nuevas personas que vendrán a trabajar de pueblos próximos, de Soria, de Burgos, de Zaragoza, de Navarra, La Rioja, Vizcaya, del extranjero o de donde sean”.

Asociaciones y movimientos como Cultura Permanente, Ecologistas en Acción, Grain, Soberanía Alimentaria y Greenpeace coinciden en que son las pequeñas explotaciones las que asientan población, y añaden que “el proyecto de Noviercas es insostenible desde un punto de vista medioambiental y social”.

Íñigo Crespo, de Cultura Permanente, además, señala que este proyecto “no se encuentra incluido en ningún plan de repoblación del territorio”. Desde la organización Grain afirman que “es un proyecto faraónico que sólo responde a delirios de grandeza, además de aprovecharse de una zona tradicionalmente abandonada que acoge ingenuamente cualquier promesa de inversión y de futuro”.
Macroeconomía láctea
El proyecto está impulsado por la cooperativa navarra Valle de Odieta, en colaboración directa con el empresario Emiliano Revilla, quien vendió la empresa que lleva su apellido. Esta empresa pertenece al grupo Sigma Alimentos a través de Campofrío. A su vez, Sigma se integra en el Grupo Alfa, donde Carlos Slim, sexto en la lista mundial de Forbes 2017, tiene una participación significativa.

Tanto Revilla, teniente de alcalde de Ólvega, como la propia Diputación de Soria han explicado a través del Heraldo de Soria que la explotación de Noviercas es “totalmente complementaria” a la actividad de la fábrica de La Quesería Vasca. A pleno rendimiento, esta fábrica será capaz de procesar 425.000 litros de leche y producir hasta 60.000 kilos de queso al día, de los cuales una gran parte irá destinada a la fábrica de pizzas de Campofrío, ubicada también en el polígono industrial olvegueño Emiliano Revilla Sanz.
Venta de tierras
Emiliano Revilla ha dado a conocer este proyecto a los habitantes de Noviercas con las mismas promesas que ofrece la web del Ayuntamiento de Ólvega: agilización de trámites o subvenciones públicas; y en prensa, a través de argumentos como la repoblación, misma tesis usada con la mina de Borobia o la antigua fábrica de la eólica Vestas.

Pero algunos de los vecinos de Noviercas se muestran escépticos ante estas promesas: “¿Quién va a vivir aquí? La mayoría de la gente censada o que trabaja en el pueblo vive en otros sitios con más servicios, como Ólvega o Soria”. Según Alberto Guerendiain Azpiroz, gerente de Valle de Odieta y administrador solidario de La Quesería Vasca, “la realidad es que solo dos o tres familias podrían instalarse en el pueblo”.

En Diario de Soria, Revilla lanzaba un comunicado a dos páginas insertadas en una edición dominical. En ellas instaba “a todos los vecinos y propietarios de terrenos de Noviercas que, por encima de intereses personales, se haga prevalecer el interés general y el bien común y se materialicen lo antes posible los acuerdos pendientes en relación a la compra venta o permuta de los terrenos”.

Los propietarios, algunos con reticencias y empujados por la presión mediática —según han declarado a El Salto—, aceptaron vender a un precio de 5.000 euros por hectárea, en una zona con valor de mercado de 4.000 euros/hectárea.

Inicialmente el alcalde ofreció repartir el coste entre la empresa (que pondría 3.000 euros) y el ayuntamiento, que pagaría el resto. Ante el descontento que esta oferta suscitó, el ayuntamiento dio marcha atrás, pero ya ha prometido rebajas en las licitaciones y concesiones. Para ampliar la información sobre esta venta de las tierras y otras particularidades del proyecto, El Salto se ha puesto en contacto con el alcalde de Noviercas, Pedro Millán, que ha rechazado hacer declaraciones al respecto.
Escasez de agua
Todavía se desconoce cómo se va a realizar el abastecimiento de los millones de litros de agua que cada día necesitará la explotación. La Diputación ya ha puesto a disposición de la empresa a un grupo de técnicos de la Escuela de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos de la Universidad Politécnica de Madrid.

Se plantean dos soluciones, posiblemente complementarias. La primera sería llevar a cabo la explotación de los acuíferos de la zona, única forma de abastecimiento de los vecinos del pueblo. Y la otra, un trasvase desde el río Duero, que tendría un elevado coste para las administraciones públicas.
Noviercas se encuentra a 1.097 metros de altitud, y Aldealafuente, desde donde está previsto realizar el trasvase, está a 88 metros menos, por lo que requeriría una estación de bombeo, una obra pública a la que podría optar Aqualia, parte del conglomerado FCC, del que es accionista mayoritario Carlos Slim.

Ecologistas en Acción y Permacultura afirman que “uno de los mayores riesgos puede ser la contaminación de los acuíferos, ya que se producirían dos millones de litros de purines [residuos orgánicos fermentables] al día”. El riesgo de contaminación por filtración de estos y otros elementos líquidos de los desechos “constituye un grave peligro en una población cuyo único sistema de abastecimiento son sus pozos acuíferos”.

Para gestionar los residuos líquidos de 20.000 vacas se necesitan 6.000 hectáreas, según la Junta de Castilla y León, lo que supone tener que trasladarlos a una distancia de hasta 20 kilómetros. Económicamente no es rentable y algunos vecinos temen que, al margen de lo que se exponga en el proyecto, los purines se repartan en las 900 hectáreas de tierras de cultivo que rodean Noviercas.

La organización Grain señala que “el nitrógeno del suelo absorbido por las plantas que crecen en estas tierras contaminadas acarreará plagas como cochinillas y pulgones que se ven atraídas por las plantas con altas concentraciones de nitrógeno”.

 Además, como consecuencia de la desaparición de las explotaciones extensivas se teme un incremento del riesgo de incendios. Al desaparecer las explotaciones extensivas y no haber ganado se produce un aumento de hierba que en verano se seca, lo que crea un mayor riesgo.
Malestar animal
La magnitud de la explotación también tiene implicaciones en la salud y bienestar de los animales. Marta Rivera, de Soberanía Alimentaria, expone que en la producción intensiva “aparecen con más frecuencia ciertas enfermedades como mastitis, patologías podálicas, alteraciones de los ciclos de ovulación o desórdenes metabólicos, entre otras”.

 Del mismo modo, “el riesgo de propagación de enfermedades se incrementa según aumenta el tamaño de la explotación y el hacinamiento, por la dificultad que entraña la detección de un problema sanitario”.

Por ello se realizan protocolos de prevención, lo cual produce desajustes en los animales. “Muchas de las prácticas que se utilizan en estas explotaciones van derivadas del aumento de la producción a corto plazo, como la sobrealimentación con el objetivo de aumentar la producción de leche”.
Existe también una reducción del intervalo entre partos, conocido como “vaca seca”, pero “mediante prácticas que trampean los mecanismos de defensa se consigue reducir este periodo”.

 Todo esto “reduce la vida productiva antes de ser sacrificadas y vendidas a bajo coste para uso alimentario”, ya que mientras “la vida de una vaca en producción intensiva es de cinco o seis años, en extensivo es de diez a doce años”.
Por último, la calidad de la leche tiende a ser menor en las explotaciones intensivas. “Se aumenta la cantidad de grasas saturadas en la leche, se reducen las vitaminas y nutrientes naturales, empeoran las propiedades organolépticas y aumenta la presencia de fármacos”, concluye Rivera.
La experiencia de Caparroso
La aventura de Valle de Odieta en Noviercas tiene un precedente. La empresa,  propietaria también de la granja Mendoza en Álava, instaló hace siete años, en Caparroso, una granja de vacuno de leche con 4.800 cabezas –la más grande del Estado español— junto a una planta de biogás. Dicha explotación cuenta con un terreno de 3.700 hectáreas y genera al año 200.000 toneladas de residuos.

La explotación ha seguido su actividad pese que el Tribunal Superior de Justicia de Navarra anuló en 2011 la autorización ambiental otorgada tras una denuncia de la localidad vecina, que posteriormente retiró. Respecto a las condiciones de trabajo, personas cercanas a la vaquería reconocen que son muy duras y que hay bastante temporalidad porque muchos “no aguantan”.

Un empleado de la vaquería explica que trabaja más de 50 horas semanales, sin fines de semana y con dos días libres de cada diez. “Es una explotación vacuna y de personas”, reconoce.
Las doce granjas riojanas, en peligro por la explotación
Doce ganaderías riojanas se dedican a la producción de leche; pero la proximidad con Soria y las dimensiones del proyecto de Noviercas influirá no solo sobre la subsistencia económica de esta docena de granjas, sino que podrán verse afectadas por las consecuencias tanto medioambientales como económicas derivadas de la explotación.

La postura del Gobierno de La Rioja ante este proyecto se hizo pública el pasado 24 de abril. Podemos hizo una pregunta durante el Pleno del Parlamento de La Rioja a Íñigo Nagore, consejero de Agricultura, Ganadería y Medio Ambiente del Gobierno riojano. El grupo parlamentario le preguntó “qué efectos podrían plantearse de esta explotación a nivel económico en La Rioja”. La respuesta de Nagore fue que “el sector lácteo en La Rioja es testimonial” y que los efectos ambientales y sanitarios de la misma “ni le competen ni piensa estudiarlos, ya que están en otra comunidad autónoma”.

La Unión de Agricultores y Ganaderos de La Rioja (UAGR) advierte que el sector ganadero en La Rioja es pequeño pero que se opone a la creación de esta explotación “no solo por la grave repercusión que tendrá en el medio ambiente y en las explotaciones familiares ganaderas del Norte, riojanas incluidas”, sino porque forma parte de un modelo opuesto al que defienden. Señalan, además, que “la creación de esta macro granja industrial podría significar la puntilla para el sector ganadero riojano, en claro declive en las últimas décadas”.

UAGR teme también que “un nuevo descenso de precios generado por el incremento brutal de producto en el mercado podrá significar la desaparición de las 12 ganaderías riojanas que entregan leche a la industria”. Y es que el sector está al borde de la supervivencia tras el descenso del precio de la leche provocado por la desaparición de las cuotas lecheras en 2015.

A los impactos sobre las pequeñas explotaciones y el empleo en el medio rural, se añaden los efectos nocivos que tendría la macro granja de Noviercas sobre el medioambiente. Según José Calvo de Meteosojuela —meteorólogo aficionado y colaborador en diversos medios de comunicación en La Rioja—, algunas de las consecuencias medioambientales que esta comunidad autónoma podría sufrir son debidas a sus características geográficas y orográficas, que dependen de la dirección e intensidad de los vientos, “los contaminantes aéreos, con vientos del este o temporales de Levante, podrían afectar a algunas zonas de La Rioja Baja, deslizándose por el corredor de Ólvega-Ágreda hasta llegar a Alfaro, y de ahí ascender por el valle del Ebro”.

En La Rioja, hay ganaderos como José, que tiene una vaquería en Calahorra con seis personas empleadas y una explotación de 300 vacas que producen leche triple A —leche de la mejor calidad—. José mira al pasado: “Mi padre era vaquero, mi abuelo era vaquero y mis dos hermanos y yo lo somos”. También mira al futuro preocupado: “El mayor riesgo que podemos tener en este sector es la bajada de precios”.
Más concentración en el sector lácteo de Navarra
“Nos van a joder vivos”, afirma Fermín Galarza, propietario de una granja de cien vacas en Odériz. En los dos últimos años han desaparecido tres granjas en sus alrededores y, si el proyecto de Noviercas sigue adelante, cree que las consecuencias van a ser devastadoras para la ganadería navarra.

Él sabe muy bien qué es verse en una situación crítica. Su granja fue una de las siete a las que hace unos meses la multinacional francesa Danone dejó de recoger leche tras 40 años de colaboración. La primera excusa fue que los gastos de recogida por acceder a la explotación eran muy altos. Después le dijeron que les sobraba leche.

 “Yo hablé con otra granja y allí me decían que Danone les estaba pidiendo que aumentaran la producción, así que se lo comenté y me respondieron: ‘A mí eso no me importa'”. Tras un acuerdo con otras ganaderías de la zona, al final consiguieron que Kaiku e Iparlat les compraran la producción.

Actualmente hay en Navarra 160 granjas, 109 menos que en 2005. La tendencia apunta a una mayor concentración de las explotaciones: en territorio foral hay varias que alcanzan en torno a las 500 vacas. Para Felipe Etxetxipia, técnico del sindicato agrario EHNE, estas dimensiones siguen siendo grandes.

Desde EHNE consideran “muy peligroso” el proyecto de Noviercas. “Un producto que está saturado como la leche, y que nos parece tan importante y estratégico, no puede caer en manos de especuladores”, afirma, y añade que “más allá de que pensamos que es un desastre medioambiental y de que vaya a provocar el cierre de empresas, nos parece fatal que gente de poder esté copando la tierra y se esté metiendo en el sector primario”.

Además de las demandas que han realizado para que se establezca una normativa que ponga límite al tamaño de las cuadras —proponen un máximo de 500— desde EHNE se muestran críticos con las subvenciones al sector. 

 “Las grandes granjas se aprovechan de las economías de escala para reducir consumos, por lo que la inversión por vaca es menor pero las ayudas son prácticamente las mismas”, afirma Etxetxipia, que comenta que las subvenciones europeas de la Política Agraria Común (PAC) se fijan en 60 euros por vaca sin apenas filtros. “Si las ayudas se dan precisamente para que haya un desarrollo rural y que el sector permanezca vivo, este tipo de explotaciones provocan exactamente lo contrario”, se queja.

Desde el fin de las cuotas lácteas de hace dos años, las expectativas de que una mayor producción animaría al sector pronto se desvanecieron, y la situación de la leche como producto-reclamo en las grandes distribuidoras acrecienta su situación crítica. Este sindicato aboga por una mayor regulación, y en vez de abusar del llamado “paquete lácteo” —subvenciones europeas a ganaderos para que reduzcan su producción— creen que se debería fijar una directriz para que sean los países excedentarios como Francia o Alemania los que aminoren la producción.

“Nosotros apostamos por un modelo familiar de cuadras pequeñas que ayude a vertebrar el territorio. A los grandes inversores les da lo mismo invertir en el ladrillo o en vacas de leche, pero el desarrollo rural es otra cosa”, concluye Etxetxipia.
Un sector agonizante en Aragón
La supresión por parte de la Unión Europea de las cuotas lácteas, el 1 de abril de 2015, produjo un aumento de la producción de leche a nivel estatal, a la vez que comenzaba un goteo de cierres de pequeñas explotaciones.

En la década de los 90 cerraron decenas de explotaciones ganaderas aragonesas, prácticamente familiares,  iniciándose un proceso de concentración de ganado que ha terminado por implantarse con la desaparición de las cuotas en el seno de la UE. Aragón tenía cerca de 500 explotaciones en 1998, una cifra que se ha reducido hasta llegar a las 62 actuales.

El sector vive obligado al crecimiento y competencia continuos de cara a conseguir el rendimiento necesario para la rentabilidad de cada negocio. La concentración de la producción ha tenido su eco también en Aragón, donde en la actualidad existen dos grandes explotaciones: Granja San José, en Tamarite de Litera, con más de 2.300 cabezas de ganado, y Tauste Ganadera, perteneciente al Grupo Samca, uno de los mayores grupos de capital aragonés, con 4.000 cabezas de ganado según sus datos.

La apertura de la Granja de Noviercas podría empeorar estos datos. Según el sindicato COAG, a pleno rendimiento, la vaquería planeada en Soria tendría dos veces y media las vacas lecheras de todo Aragón, y podría suponer el cierre de más de 400 explotaciones familiares, la mayor parte de ellas en Castilla y León y Navarra.

El dañado sector aragonés también se vería afectado. Carlos Larraz, responsable del sector vacuno de leche de UAGA-COAG, lo explica con claridad: “Veo difícil que una industria se pueda hacer cargo de toda esa leche, por lo tanto tendría que salir al mercado spot [precio pactado por la oferta y la demanda del mercado], compitiendo directamente y haciendo bajar los precios en general, algo que haría cerrar otras granjas, afectando a aquellas que no tuvieran compromisos de recogida y a cooperativas, que también tienen que negociar el precio cada mes, o cada cierto tiempo”.

Este modelo de economía de escala influye directamente en las pequeñas explotaciones y en la vertebración del territorio, algo que para Larraz es determinante, entendiendo que es una contradicción “sacrificar 800 pueblos en beneficio de uno”, y apuntando directamente a los poderes políticos que anhelan los 250 puestos de trabajo prometidos por Odieta, sin pensar en el empleo que podría destruir.

 “No entendemos que una consejería que está todo el día hablando de territorialidad, de mantener los pueblos vivos, apoye de alguna forma una granja así. No sé si pueden llegar a prohibirla, pero ayudar o facilitar su implantación no tiene sentido”.

Noviercas, sin afectar con virulencia al dañado sector aragonés, plantea una coyuntura: continuar dentro de esa economía de escala, con la obligación de endeudarse para seguir compitiendo y no ser forzado al cierre de más granjas, o plantear alternativas, como la producción ecológica —inexistente en Aragón— o de elaborados lácteos."                                                            ( Isabel Cañas, Carlos Benéitez, Irene Martínez, Iván Pastor y Miguel Ángel Conejos, Saltamos.net)