Mostrando entradas con la etiqueta Sociedad: atonía. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Sociedad: atonía. Mostrar todas las entradas

6/6/22

¿Quen manda? A invisible burguesía galega ¿Que clase de cousa sería a tal burguesía? Dende logo, habela, haina, pero é un obxecto tan vago e inconcreto, tan elusivo e disperso, que un non sabe que dicir... Todos intuímos que a representación política desa burguesía é o PP. Desa gran burguesía e tal vez aínda máis dos constructores, dos concesionarios, dos pequenos armadores, dos comerciantes e das clases medias de grandes afectos aspiracionais... A min non deixa de sorprenderme que unha xestión tan mediocre coma a da última década, orfa de toda iniciativa positiva, teña tan contentos a determinados segmentos... Ou tal vez, simplemente se trata de que a mediocridade nos anega e/ou de que o nivel de esixencia é mínimo. Vaia vostede saber. A alma da xente é inescrutable

 "Leo unha entrevista en La Vanguardia con Manel Pérez, xornalista económico dese diario que acaba de sacar un libro acerca da burguesía catalá. Nese libro Manel Pérez arrisca un diagnóstico: “A burguesía catalá corre o perigo de ser un simple lobby”. Burguesía catalá, parece que a hai, e madrileña -Florentino, Villar Mir & Co.-, parece que tamén. 

Pero cando un intenta pensar algo concreto, máis ou menos definido, sobre a burguesía galega o certo é que o primeiro que se lle vén á mente, como un reflexo condicionado, é ese emoji que expresa perplexidade. Burguesía galega? Falamos do vento nas fragas? Da Santa Compaña? Do rumor da herba nos prados? Que clase de cousa sería a tal burguesía? Dende logo, habela, haina, pero é un obxecto tan vago e inconcreto, tan elusivo e disperso, que un non sabe que dicir. 

Parece, en realidade, asunto teolóxico. Todos lembrarán a anécdota de Santo Agostiño, que estaba reflexionando sobre a Santísima Trinidade cando viu a un neno na beira do mar que enchía un cubo de auga e verquía ese cubo nun furado na praia. Santo Agostiño, picado da curiosidade, preguntoulle “neno, que fas?”. Ao que o pícaro respostou: “Estou sacando toda a auga do mar e vouna poñer neste furado”.  

 “Pero iso é imposible”, díxolle o santo, ao que o neno retrucou: “Máis imposible é comprender coa túa mente pequena o misterio de Deus”. E así é: a miña mente miníma, cada vez máis minúscula e confundida, non ten neuronas para dilucidar que clase de fenómeno raro e romboide é a burguesía galega.

Dende logo, ata onde sei, tampouco hai moita investigación ou doutrina sobre ela, especialmente a que está viva e coleando. Non se pode eludir a facilidade con que en Galicia e en España se tende a ocultar toda pegada do pasado incómodo que leve ao presente. Non convén molestar. Hai excepcións: Salgheirón, de Primitivo Carbajo é a crónica dun conflicto urbanístico en Cangas, un informe sobre o Grupo Massó e un relato da cultura do pelotazo inmobiliario. É un libro admirable. Admirable e valente, escrito gratis et amore e sen expectativas de beneficio. Xoan Carmona é, por suposto, a referencia inexcusable cando un quere ler algo sobre a historia industrial.

 Sobre os habitantes das tumbas, tal vez hai algo máis. O economista Alberte Meixide coordinara hai tempo uns volumes sobre empresarios escritos por historiadores, meritorios e ilustrativos sen dúbida, pero que teñen o inextricable defecto de escribir sobre tempos pasados. Os economistas tamén tenden a evitar a excesiva precisión sobre o seu obxecto de estudo.

Suxiro máis que enuncio no meu libro Unha nova Olanda que a Guerra Civil marcou unha ruptura nas elites de Vigo e A Coruña. Non se entende o Vigo das décadas centrais do século XX sen Portanet, nin A Coruña ou a Galicia de fins dese século sen ter en conta a capacidade do lobby coruñés para marcar a axenda. Que as elites tenden a autorreproducirse paréceme de primeiro de sentido común. De Catón.

O que suxiro é que as preguntas de quen manda? quen ten o poder? non son nunca ociosas se un quere entender a física e a metafísica da sociedade na que vive. E está claro que as elites económicas e sociais teñen por escenario privilexiado o ámbito urbano. No caso galego, A Coruña e Vigo, especialmente. É evidente, pero o tipo de evidencia que tende a esquecerse. Cando un concentra a súa mente en ligar os elementos “Galicia” e “rural” o primeiro fenómeno que se produce é que “Ale, hop!”, cal Houdini, desaparece a pregunta sobre o diñeiro, quen o ten, como inflúe sobre o mando en praza, etcétera.  

 O xornalista Julián Rodríguez escribiu hai anos un dos poucos textos que poderían contribuír a facer o mapa do asunto. Levaba por título Los señores de Galicia. Sería moi bo que alguén se animara -fanse teses doctorais sobre os asuntos máis peregrinos- a escribir un relato de conxunto que permitira enfocar o astigmatismo social. A crise de 2008 e os seus efectos, a desaparición das caixas e a súa compra por Abanca, o destino de Pescanova e Fadesa, o naval, a agroindustria, a resiliencia das conservas, os medios de comunicación; Inditex e Citröen como aparentes vértices da urdime coruñesa e viguesa; Coren en Ourense... Un E.P. Thompson da cuestión non viría mal para ofrecer algo de luz sobre o particular. 

Todos intuímos que a representación política desa burguesía é o PP. Desa gran burguesía e tal vez aínda máis dos constructores, dos concesionarios, dos pequenos armadores, dos comerciantes e das clases medias de grandes afectos aspiracionais. Hai que lembrar que a política consiste na xestión do poder, e que o poder fai relación aos intereses económicos. Para empresas como Inditex ou Citröen o poder que detenta a Xunta é mínimo, ridículo, pero para moitas outras pode ser determinante, para ben ou para mal ou, directamente, o principal cliente.

 A min non deixa de sorprenderme que unha xestión tan mediocre coma a da última década, orfa de toda iniciativa positiva, teña tan contentos a determinados segmentos -imaxine o lector, por exemplo, a enorme cifra de empregos cualificados que desapareceron co afundimento das caixas e do Banco Pastor- pero algo lles dará. Ou tal vez, simplemente se trata de que a mediocridade nos anega e/ou de que o nivel de esixencia é mínimo. Vaia vostede saber. A alma da xente é inescrutable.

Pero tal vez hai matices. Unha parte do diñeiro ha de ter relacións coa consuetudinaria oposición, que non o é en ámbitos económicamente significativos, comezando polo goberno central. Ao fin e ao cabo, hoxe mesmo, as grandes cidades e as deputacións están gobernadas pola coalición PSdeG-BNG. En realidade, podería dicirse que existe en Galicia unha sorte de cohabitación.

Por certo que, se lembramos o pasado, a lea máis grande do bipartito estivo determinada polo plan eólico. A reacción do PSdeG ao intento de Anxo Quintana de dotarse dunha contorna empresarial foi feroz. Como acabou xa se sabe. As relacións cos medios tamén deitan grandes leccións para o futuro..."            (Antón Baamonde , eldiario.es, 05/06/22)

30/8/21

Galicia 1981-2021 - Catro decadas e todo segue igual... entón falábase como hoxe, verbas, e máis verbas: "Gustaríame pensar que seremos capaces de rachar co camiño polo que vai Galicia, envellecida pola falta de futuro para a mocidade"

 "Hai 40 anos, no período que vai do 21 de decembro de 1980, no que se aprobou en referéndum o Estatuto, ao 20 de outubro de 1981, cando se celebraron as primeiras eleccións ao Parlamento, Galicia comezou a concretar a súa autonomía política.

 Nestas catro décadas afondouse nela e en transformacións non só políticas senón da sociedade en xeral que ao longo das cinco fins de semana de agosto repasamos con cinco persoas representativas dun ou doutro xeito dos cinco grandes gobernos que tivo a Xunta (Albor, Laxe, Fraga, Touriño e Feijóo). 

Todos foron tamén deputados nalgún momento e polo tanto electos pola cidadanía, e pola diversidade das súas orixes xeográfica, profesional, partidista ou por idade axudan a configurar unha imaxe transversal dos últimos 40 anos de Galicia, que se complementa co podcast Retrocorenta no que ao longo deste ano vimos facendo un exercidio de memoria colectiva.

Tras as catro primeiras entregas da serie con Víctor Manuel Vázquez Portomeñe, Fernando Salgado, Pilar Rojo e Teresa Táboas, o quinto presidente que tivo a Xunta, Alberto Núñez Feijóo, contou con Agustín Hernández (Madrid, 1961) como conselleiro Medio Ambiente e Infraestruturas entre 2009 e 2014.

 Pero este galego de adopción neofalante que comezou a vivir en Galicia con 25 anos xa fora director xeral de Obras Públicas con Fraga entre 1998 e 2005, traballara despois para a Deputación de Pontevedra e ao saír da consellería seguiría coñecendo outros postos como o de alcalde de Santiago entre 2014 e 2015 ou o de presidente do Consello Económico e Social que ocupa actualmente.

¿Que facía Vostede en 1981 cando se aprobou o Estatuto?

No curso 80/81 estaba no segundo ano da Escola de Enxeñeiros de Camiños, Canles e Portos en Madrid. Era o curso máis complicado posto que era o primeiro ano con materias específicas da profesión, o que marcaba que continuaras coa carreira ou que abandonaras. Era moi esixente e polo tanto foi un ano de encerro e de estudo.

Xa pensaba na política? En que momento os cargos técnicos que foi ocupando pasaron a ser políticos?

Eu comecei como director xeral desde unha vocación totalmente técnica. O salto á política xurdiu como consecuencia de que tras entrar nunha estrutura pola porta técnica, dáste de conta de que se non te involucras, se non das o paso, podes quedar sen unha proxección que che interesa, profesional e no ámbito da xestión pública, e daquela involúcraste máis. Con independencia de que estás situado onde ideoloxicamente estás cómodo, claro. Pero eu como director xeral, entre 1998 e 2005, non estiven afiliado ao PP. Na oposición Alberto pediume que me implicase, en 2006, e cando gañamos as eleccións chamáronme do partido porque non atopaban a miña ficha para o congreso interno que celebramos. Díxenlles que non a atopaban porque non estaba afiliado, así que aí me afiliei. O que buscaban en min era un currante que resolvese problemas. 

Cal foi o principal cambio de Galicia nestas catro décadas?

Comecei a vivir en Galicia en Febreiro de 1987, polo que a miña referencia temporal arranca nese ano. O avance foi inmenso dende entón. Especialmente no referente aos equipamentos e infraestruturas de todo tipo: as tecnolóxicas, as educativas, as sanitarias, as culturais, as viarias, etc... Ese salto cara á modernidade tamén significou un cambio de mentalidade e unha apertura de Galicia cara o exterior. Durante estes anos a proxección de Galicia cara ao exterior, en España e no mundo, incrementouse dunha forma moi notable. Probablemente a difusión do fenómeno Xacobeo, como algo máis que un acontecemento exclusivamente relixioso, tivo moito que ver.

Cal foi a medida política tomada no marco das competencias autonómicas que considera máis importante neste tempo?

 Quizais non sexa a máis importante pero considero que foi transcendente: A aprobación da Lei 1/1982 de fixación da sede das institucións autonómicas de Galicia. Foi un primeiro paso para rachar cos enfrontamentos entre o sur e o norte de Galicia. Posibilitou o inicio dun período do impulso de Santiago de Compostela como a capital de todos os galegos.

Cal é a medida da que se sinte máis orgulloso de tomar ou de influír o de axudar a que se tomase?

Son consciente do grao de polémica que pode reflectir esta resposta pero sen dúbida foi a miña participación na posta en marcha do proxecto de Sogama. Era subdirector xeral da Xunta e participei no proxecto. Estamos falando de mediada a década dos 90. Galicia tiña centos de vertedoiros espallados pola súa xeografía sen control e causando un impacto inaceptable. O goberno decidiu impulsar un proxecto integral e global de recollida e tratamento do lixo para Galicia, que ademais fora innovador. Foi un proxecto xestionado con ambición técnica e tecnolóxica e tamén con moita negociación política para atopar un emprazamento que non xerara un rexeitamento que fixera inviable o proxecto. Houbo un comité de expertos que asesoraban ao goberno no que estaban personalidades da talla dos profesores Bao, Macías ou Redondo. E dende unha perspectiva máis sentimental e persoal, o viaduto da variante de Noia ten unha especial significación para min. Vivín en Noia durante anos e, sen desmerecer ningún lugar de Galicia, porque non podería elixir un, o Barbanza tenme conquistado. Ademais de facilitar as comunicacións entre as dúas marxes da ría, o viaduto é hoxe en día un referente na paisaxe.

Cal foi o seu peor momento como Conselleiro?

Sen dúbida a tarde-noite do 24 de xullo de 2013 en Angrois. Estiven no lugar do accidente desde os primeiros instantes ata altas horas da madrugada. Nunca esquecerei o que vin.

 Vostede é madrileño pero durante a súa actividade institucional sempre se esforzou por falar galego. A pregunta é sinxela: por que?

Considero que as institucións propias de Galicia "son en Galego” e polo tanto os responsables institucionais temos a obriga de expresarnos utilizando o galego. Desde o máximo respecto á liberdade individual e practicando o bilingüismo harmónico, os responsables das institucións galegas deben expresarse na nosa lingua. O que máis lamento é que, como aprendín a lingua “de oído”, non me expreso tan correctamente como quixera, teño importantes carencias léxicas e ortográficas pero, con todo, avancei moito no emprego do galego, tamén en relacións persoais, fóra do institucional.

Como variou a participación das mulleres en política nestes 40 anos?

Sen dúbida é un dos cambios máis intensos dos derradeiros anos. Pasamos en poucos anos de ser noticia que un goberno tivera unha muller entre os seus membros, a normalizar a presenza de mulleres en todos os ámbitos. O cambio foi intenso, aínda que queda percorrido para acadar unha normalización total da presenza da muller. Non precisamente no ámbito político, senón no referente aos postos de responsabilidade no ámbito da empresa, a educación ou a investigación. Hai que valorar o papel das primeiras mulleres que iniciaron esa senda, posto que é certo que fai uns anos as medidas de conciliación non eran as que existen hoxe en día e, a pesares diso, moitas mulleres percorreron o camiño dunha carreira profesional de éxito, superando ditas barreiras. 

Cando usou por primeira vez un teléfono móbil no exercicio dun cargo público?

Non me lembro. Penso que foi a finais dos 90.

E a primeira vez que usou internet?

Tampouco lle podo dar unha data exacta diso. Sei que tiven acceso antes no ámbito persoal que no desempeño da función pública. Como exemplo do avance tecnolóxico que vivimos nas últimas décadas, cando comecei a traballar no salto hidroeléctrico de santa Uxía de Ézaro, en Dumbría, ano 1987, tiñamos que percorrer uns 5 quilómetros para chegar ao que denominabamos o “bar do teléfono” que era o sitio con teléfono máis cércano desde a obra. Hoxe, e xa dende fai anos, podes contactar desde ese mesmo punto con calquera parte do mundo a través do móbil, ou ter acceso a internet. Xa sei que pasaron anos pero a min paréceme que foi onte.

Cal é a viaxe oficial que lembra máis accidentada?

O 13 de xaneiro de 1998, con motivo do accidente do Discoverer Enterprise encomendáronme dirixirme ao lugar dos feitos para supervisar sobre o terreo as actuacións a levar a cabo para resolver as incidencias xeradas pola rotura da ponte das Pías. Eu era responsable das obras hidráulicas da Xunta e coa rotura da ponte quedou sen servizo a tubaria de abastecemento a Ferrol co que a cidade quedaba sen subministro. Tardei moitísimo en chegar posto que o atasco era monumental. Temos que lembrar que daquela a AP-9 unicamente chegaba a Miño. Dende alí a única estrada era a Nacional. Estando xa en Fene, diante da popa do barco empotrado no viaduto, contactaron desde o gabinete da consellería para que foramos a Ferrol a unha xuntanza co director xeral de Estradas que viña de Madrid. Como non eramos capaces de acceder por estrada, dado o atasco, conseguimos cruzar a ría cunha lancha que pasaba xusto nese momento pola zona (desde a beira fixemos sinais ao piloto que amablemente nos cruzou á outra marxe). Aquel día o presidente da Xunta tiña axenda na illa da Toxa e desprazouse ata Ferrol en helicóptero. O vendaval era dos que facían época e aínda lembro as expresións de susto dos acompañantes do presidente, entre os que estaban varios conselleiros, cando baixaron do helicóptero e contaban a experiencia vivida. Lembro tamén como aquel accidente posibilitou que a reconstrución da ponte fora con catro carrís en lugar dos dous que tiña a ponte orixinal. Por parte da Xunta de Galicia fomos capaces de instalar en tempo récord unha tubaria nova polo fondo da ría para recuperar o subministro en poucos días. En concreto o servizo logrouse restituír en nove días. Por certo, obra executada por unha empresa galega de Santiago, Espina&Delfín.

Que obra de arte (música, literatura, arquitectura, pintura…) lle di a vostede máis sobre estes 40 anos en Galicia?

Sen dúbida, a rehabilitación e restauración da obra de arte de referencia en Galicia, a Catedral de Santiago, coas que se conseguiu achegarnos ao seu aspecto orixinal e desfrutala en todo o seu esplendor. Mencionar tamén a colección de arte do Parlamento de Galicia, especialmente a pintura. Non sei quen tivo a idea orixinal, pero cónstame que o presidente Santalices dá moita importancia a esa faceta do noso Parlamento: Pousa, Quesada, Peteiro, Criado, Lamazares, Laxeiro, Sucasas, Barreiro, Pulido e moitos outros. Gran idea a de recoller no Parlamento unha mostra ampla da arte galega contemporánea. E xa dende un punto de vista puramente sentimental, dúas expresións artísticas que me conmoveron e me deslumbraron dun xeito moi intenso: o concerto que celebrou Carlos Núñez en Castrelos o 18 de xullo de 2004 e a película Mar Adentro. Son dúas referencias que me sitúan mentalmente en Galicia en todo o seu esplendor, especialmente coa película de Amenábar polas súas paisaxes e música, tamén a clásica coa magnífica aria da ópera Turandot. Parece mentira que un director chileno e un actor principal nado en Las Palmas de Gran Canaria, Bardem, sexan capaces de conseguir ese grao de identificación con Galicia.

Como imaxina a Galicia de 2061, dentro doutros 40 anos?

Esta contestación ten, na miña opinión, dúas versións. Como creo que será Galicia e como me gustaría que fora. Penso que por desgraza Galicia vai camiñando cara a ser un territorio con inmensos espazos baleiros, cun gran desequilibrio entre a zona costeira, o eixo atlántico entre Vigo e A Coruña, e o resto do país. Un territorio no que as actividades económicas que xeran máis valor engadido (industria manufactureira, I+D+i, novas tecnoloxías, dixitalización, etc...) cada vez terán menos peso. Unha Galicia económicamente centrada nos servizos máis que no sectores industriais ou tecnolóxicos. Unha Galicia cun problema demográfico importante, envellecida pola falta de futuro para a xente moza. Fronte a esa tendencia, gustaríame pensar que entre todos seremos capaces de rachar con esa realidade e acadar unha Galicia máis próspera, capaz de xerar actividades de maior valor engadido aproveitando a súa riqueza natural e paisaxística. Ser capaces de poñer en valor o noso rural como fonte de produtos de proximidade e de gran calidade e tamén como lugar para vivir en base á utilización das novas tecnoloxías. Unha Galicia conectada física e dixitalmente, que pode competir con calquera outro territorio de España, Europa e o mundo en pé de igualdade, ofrecendo un atractivo territorial e climático inigualable. Unha Galicia que sexa capaz de fixar a súa xuventude ao seu territorio e tamén ser atractiva para xente de fora. Neste escenario Galicia podería, sen dúbida, ser un referente da península ibérica para vivir é prosperar." 

Podes reler aquí a serie de cinco conversas sobre a evolución de Galicia desde a aprobación do Estatuto hai 40 anos que fomos publicando ao longo das fins de semana de agosto."          (David Reinero, Praza Pública, 27/08/21)

20/7/20

¿Regreso al futuro? El mapa político gallego tras el 12-J

"Los resultados de las elecciones autonómicas del 12 de julio en Galicia ofrecieron algunas sorpresas. Pero para quienes tienen memoria, se antojaron a una vuelta al futuro: a las elecciones de 1997, las terceras con mayoría absoluta de Manuel Fraga, donde también tuvo lugar un sorpasso del BNG, con un carismático Beiras al frente, y un calamitoso resultado de la coalición entre PSdG, una escisión de Esquerda Unida, y Os Verdes. Una consolidación del nacionalismo de izquierda como oposición a un partido conservador hegemónico.

La mayoría absoluta del PPdG no constituye sorpresa alguna. La engrasada maquinaria electoral del partido y la campaña de su líder, explotando su aura (real o no) de moderado gestor, escondiendo las siglas del PP y priorizando su identificación con el territorio, dieron frutos. El PPdG ganó en la Galicia rural y, con menos holgura, en la urbana. Sólo empeoró resultados significativamente en Vigo, donde el PSdG cosecha su mejor resultado gracias al tirón alcaldesco del tío del candidato, y en la comarca de Verín, cuna de las protestas contra los recortes sanitarios. Pero el partido de Núñez Feijóo fue también capaz de mantener votos centristas, moderadamente galleguistas, y absorber el espacio posible de Vox y Ciudadanos: desde conservadores muy gallegos hasta el gremio de cabreados por el gallego, que en eso Vox y Cs son iguales.

Que el BNG subiría era igualmente de esperar. Que lo haría en esta medida, superando el techo de escaños obtenido en 1997 (aunque un 1% menos de porcentaje de voto), sí fue sorprendente. Como también lo fue el hundimiento espectacular del espacio electoral de Galicia en Común (etc. etc.), cuya desaparición parlamentaria (efecto del umbral del 5%) reforzó de rebote la mayoría del PPdG. El BNG consiguió ilusionar a casi una cuarte parte del electorado en proporción inversa a la profunda decepción que causaron entre sus votantes las peleas internas de Galicia en Común (etc. etc.), entre Podemos y sus diversas facciones, Esquerda Unida, Anova, las Mareas y alguno/a que me olvido. Como ha escrito X. M. Pereiro, para navajazos y peleas, el electorado prefirió las que tienen sello de autoctonía. 

El BNG apostó por un liderazgo joven y femenino, con una líder experimentada, sin grandes alharacas retóricas, pero que inspira credibilidad; y es fiel a la vieja guardia de la UPG, partido marxista-leninista que se quedó con las riendas del frente nacionalista. Una nueva vieja guardia, que puso un mayor acento en las reivindicaciones sociales y feministas (ya presentes en su repertorio, aunque algunos divos crean que las inventó Podemos), las consecuencias de la crisis económica y la pandemia, e hizo menos alarde de soberanismo. Los resultados, desde luego, han sido óptimos. Los menores de 40 años, los nuevos electores, las nuevas clases medias parecen, como en 1997, haber impulsado el crecimiento electoral del Bloque. Si será capaz de fidelizar ese voto, lo que no consiguió tras 2001, es la gran pregunta. Un voto joven que en una sociedad crecientemente envejecida cada vez tendrá menos influencia.

Que el PSdG subiría algo, era igualmente de esperar. Pero se suponía que lo haría en mayor medida. El viento en la popa del Gobierno central, del sanchismo, no funcionó esta vez. Ciertamente, el desgaste de la gestión de la crisis sanitaria por el ejecutivo central le afectó. Pero también fue difícil visibilizar qué ofrecía el PSdG, cuál era su alternativa real, más allá de esperar que de Moncloa viniese la salvación. Una vez más, un partido impulsado por baronías urbanas (algunas en declive) y un liderazgo poco convincente se ha quedado en posición subalterna para dirigir la oposición. Y de esta vez ni siquiera las áreas rurales y semiurbanas le ofrecen un cierto colchón: el BNG le supera en dos tercios de los ayuntamientos galaicos. 

El futuro, obviamente, no está escrito. El rumbo político lo condicionará la evolución de la pandemia y sus efectos sociales y económicos. Pero los actores políticos tienen también la capacidad de escribir el guion de los acontecimientos. Las semejanzas con 1997 son tantas como las diferencias. Muchos piensan que se repetirá la historia: el BNG, un partido cuyos exmilitantes tri- o cuadruplican a sus militantes, será incapaz de asumir el reto de capitanear la oposición, preso de su cultura política, y acusará fracturas internas; el PSdG en algún momento volverá a subir y volverá a encabezar la alternativa; y el PPdG seguirá en su robusta posición de hegemonía política. 

Los optimistas estiman que la Galicia de hoy no es la de hace 23 años, que Núñez Feijóo en algún momento abandonará el timón, y que el empuje del BNG, con liderazgo renovado, una agenda social reforzada y un mensaje identitario modulado, puede suponer una auténtica alternativa y le otorgan margen de crecimiento. ¿Qué pensar? Hay argumentos tanto para el pesimismo como para el optimismo. 

A favor del primero estaría la acreditada capacidad del PPdG para mimetizarse con el territorio y captar las inquietudes de mucha gente, no siempre de la más visible. Pues si algo tuvieron en común PPdG y BNG (según más de un analista, los partidos más auténticamente "gallegos") fue centrar su campaña en Galicia y para Galicia. Soluciones territoriales y territorializadas. Por tanto, una salida de Núñez Feijóo, como la de Fraga, no tendría graves consecuencias a medio plazo, si no surge una fuerza (galleguista o no) capaz de disputarle votos del espacio de centro y centro-derecha. O que la abuela gallega de Abascal le inspire.

Igualmente, cabe la duda de si la modulación de mensajes e imagen en el BNG será capaz de influir en los modos, la cultura política y la capacidad de la organización para generar una dinámica sostenida a favor del cambio. Es decir, si el BNG acometerá una renovación política interna en la que desaparezcan viejos fantasmas, como el cainismo y el sectarismo. Hay mimbres para ello, pero a las palabras deberían acompañar los hechos. Y cabe pensar que, si la alternativa al PPdG pasa por un nuevo bipartito encabezado por el BNG, serán bastantes los que en el PSdG, y más en Ferraz, prefieran evitarse el mal trago y poner una vela a Pablo Iglesias (Posse) para que en cuatro años vuelvan a ser ellos quienes dirijan la alternativa, pues serían los únicos (altivez muy típica del partido) legitimados para ello. 

¿A favor del optimismo? Primero, que la geografía del poder en la Galicia de 2020 es mucho más compleja y variada que en 1997. A diferencia de los años noventa, el PPdG no copa todos los ámbitos institucionales: sólo cogobierna (con un sainetesco aliado) una ciudad de siete, mantiene las alcaldías de pocas villas, y sólo conserva una Diputación, la de Ourense. La oposición tiene mayor capacidad de incidencia e influencia en la sociedad gallega, y más experiencia institucional que en 1997. 

Además, a menudo son las astillas del mismo palo las que protagonizan los mayores cambios dentro de las organizaciones: tal vez los dirigentes jóvenes del BNG sean capaces de aprender de los errores de sus mayores, y  de mudar la cultura política del nacionalismo de izquierda: preguntarle a la gente hacia dónde va, y no de dónde viene, lo que podría convertir al BNG en una suerte de casa común del nacionalismo de izquierda. Y, en tercer lugar, tal vez el PSdG entienda que para sobrevivir también debe territorializar de modo creíble, y no sólo municipalizar, su discurso e imagen política. Para eso no basta con resucitar cada equis años propuestas federalistas que después se evaporan, sino tomarlas en serio. 

¿Qué escenario se impondrá? Lo veremos en cuatro años. Por ahora, deleitémonos con la segunda parte de regreso al futuro. En ella desaparecen actores sin duda valiosos; pero, quién sabe, tal vez asuman papeles distintos en el reparto. "                    (Xosé M. Núñez Seixas 
 . Catedrático de Historia y Premio Nacional de Ensayo 2019, Público, 18/07/20)

13/7/20

Antón Baamonde: "Galicia non mellorou con Feijóo, en absoluto, pero mantivo uns certos estándares. E, nun país no que a mentalidade colectiva é moi consciente de canto se pode volver atrás, ese é un logro. Triste, pero un logro. É algo que di moito, por certo, do estado de ánimo da xente. Claro que podía ser peor. Que a atmosfera se enchera de resentimento, medo e odio.". O triste consolo do lento e conformista suicidio galego

"Veremos o que sucede o 12 de xullo. Ata agora, todas as enquisas coinciden en que Feijóo gañará as eleccións con confort: por así dicir, coma quen toma unha caña e un pincho de tortilla. Tiña que ser así? 

A pregunta é pertinente, porque nestes momentos, a práctica totalidade das cidades e vilas de Galicia, e tres das catro deputacións están en mans da coalición PSdeG-BNG, co apoio de Unidas Podemos. 

Ese dato, por certo, demostra que un goberno alternativo é perfectamente posible e que eses partidos están máis formados na cultura do pacto do que era o caso en 2005, cando Touriño e Quintana gañaron as eleccións. 

Ademais, nas eleccións xerais de 2019 a suma de votos de PP+Vox+Ciudadanos foi do 44% pero a suma de votos de PSdeG+UP+BNG do 52%. Nas que houbera uns meses antes, en abril, as porcentaxes foran similares. Os electores galegos, nas súas franxas centrais, desaprobaban o clima áspero e hostil impulsado polas forzas que se fixeron a fotografía na praza de Colón.

 Esa foi a lección que Feijóo, se non a sabía xa, aprendeu. Unha diferenza do 8% entre os dous bloques é considerable. Nunca sucedeu nada parecido dende o inicio da autonomía. Con esa marxe, o PP podería ter que desaloxar San Caetano. 


Pero, no medio, sucedeu algo. Ou tal vez non. Se un molla o dedo e comproba a dirección do vento, parece que este, a día de hoxe, é favorable para Feijóo. Por qué? Foi a xestión da pandemia, que favoreceu a xesticulación presidencial e a desaparición dos adversarios? Sen dúbida, esa xestión está sendo ben valorada. Trátase da distancia social de Feijóo respecto a un Casado atento as pulsacións dese Madrid inflamado non só por Abascal? Dende logo, hoxe por hoxe, Galicia parece preferir ser un oasis de calma na hiperventilada España. 


Pero hai máis. Feijóo, a quen todo o mundo describe como astuto -que é a primeira condición dun político-, soubo desoír as chamadas de Cs para formar unha entente cordiale mentres se desmarcaba de Vox. Feijóo necesita concentrar o voto da dereita e sabe como facelo. O pacto con Arrimadas non lle aporta nada e Feijóo presume, con razón, que os votantes de Vox, por máis excitados que se sintan, pregáranse ao voto útil para evitar que esquerda e nacionalistas cheguen ao poder.

Pero o gran misterio de verdade, aquel que os politólogos de garda han de saber analizar, é o voto dual: o feito de que xente que nas eleccións xerais vota a socialistas e nacionalistas, nas eleccións galegas se absteña ou vote ao PP. Para gañar as eleccións, en condicións de relativa equipotencia electoral tes que reunir tres condicións: concentrar o voto no teu campo, que se absteña unha parte -por pequena que sexa- dos teus adversarios e/ou saber captar algúns dos seus votos. Son condicións que Feijóo parece saber cumprir. 


Non porque o PP de Galicia sexa o gran partido que foi. Hoxe por hoxe, o PP de Galicia é un partido importante, pero de ningún modo aquel partido-réxime, confundido coa propia xestión da autonomía, que chegou a ser na época de Fraga. Aquel que inauguraba autovías, hospitais, colexios e institutos e era a viva imaxe do Estado do Benestar tal e como se manifestaba na Terra. O PP de Galicia está tan sometido aos avatares da polarización social e política coma calquera outro partido. O seu crédito está á baixa. 


Tampouco porque a súa xestión sexa feliz. Con Feijóo desapareceron as dúas caixas, para ser absorbidas por un banco venezolano, o que é tal vez o suceso negativo máis importante da economía de Galicia nas últimas décadas e, by the way, pouco explicado nos seus detalles. 

A historia de Barreras e Pemex é cómica, e daría para unha película de Berlanga. De feito, é unha pena que a prensa estea tan entregada porque daría para un saboroso folletín. O investimento externo é mínimo e a balanza externa depende de Inditex ou Citröen, que pouco teñen que ver co que a Xunta faga ou deixe de facer. 


Por outra banda, segundo os informes Foessa, existe unha aguda percepción social da degradación dos servizos públicos -sanidade, educación, servizos sociais-. O investimento en I+D+i leva dez anos estancado, case coincidindo co goberno de Feijóo. A CRTVG, como o afirman os seus traballadores, adoutrina con vaidosa fruición. A chusca polémica creada pola xerente do CHUS, prima do presidente, dá conta de que non sempre os cargos están ocupados por xente moi cualificada que, ás veces, son da familia. En realidade, se alguén erguera a voz e preguntará polos logros do PP na última década tal vez non atoparía unha resposta moi contundente....

 Se houbera que resumir nunha palabra o que o PP de Galicia e Feijóo aportan aos ollos do publico sería esta: estabilidade. Definitivamente, Galicia non mellorou con Feijóo, en absoluto, pero mantivo uns certos estándares. E, nun país no que a mentalidade colectiva é moi consciente de canto se pode volver atrás, ese é un logro. Triste, pero un logro. É algo que di moito, por certo, do estado de ánimo da xente. Medio mundo é así. Claro que podía ser peor. Que a atmosfera se enchera de resentimento, medo e odio. Como sucede no outro medio."                  (Antón Baamonde , eldiario.es, 12 de junio de 2020)

2/1/18

El noroeste envejece y se vacía mientras los jóvenes huyen a Madrid por trabajo

"(...) La caída de los nacimientos, del 6,3% interanual, ha provocado que en la primera mitad del año España registrase un crecimiento vegetativo de la población negativo, al perder 32.132 personas. Sólo Madrid, Baleares, Canarias y Murcia, además de Ceuta y Melilla, lograron tener más nacimientos que defunciones, lo que significó que algunas comunidades que históricamente tenían crecimiento vegetativo, como Andalucía o Cataluña, dejaron de tenerlo.

Habrá que esperar a los próximos años para ver si España ha empezado a perder su reserva demográfica o es una crisis coyuntural.

Donde la crisis no sólo no es coyuntural, sino que a estas alturas ya parece difícil de resolver es en la zona noroeste. Asturias acumula 32 años y medio de crecimiento vegetativo negativo continuado y Galicia lleva desde 1986 registrando cada año más muertes que nacimientos. 

Tres décadas después de empezarse su crisis demográfica, Galicia registraba los peores datos de España, con un crecimiento negativo de más de 7.000 personas, y Asturias se situaba en el tercer peor lugar, con un saldo vegetativo negativo de 3.828 personas.

 

Castilla y León, a la cabeza de la despoblación


La segunda plaza es para la tercera comunidad con una crisis demográfica histórica: Castilla y León. La comunidad lleva desde 1998, casi 20 años, con saldo vegetativo negativo de forma continuada y en el primer semestre del año perdió otros 6.131 habitantes. De las seis provincias que no llegaron a los dos nacimientos diarios, cuatro son castellanoleonesas.

Aunque el resto de comunidades no están al nivel de estas tres, la despoblación empieza a afectar también a otras zonas del interior de España. Aragón lleva desde 2009 con saldo vegetativo negativo y el País Vasco vive su quinto ejercicio consecutivo de merma de población sin contar con la inmigración.

 

Madrid, la autonomía que más crece


Frente a todas ellas, Madrid parece haber emergido como la comunidad con mejores perspectivas demográficas. Según el INE, registró un crecimiento vegetativo de más de 8.000 habitantes en el primer semestre del año y se ha convertido en la esperanza demográfica de España.

 

La buena marcha laboral empuja a Madrid


Una de las claves es que Madrid está atrayendo a buena parte de los jóvenes que cambian de comunidad por motivos laborales. Según los datos de Hacienda, de los 128.237 asalariados que cambiaron de comunidad autónoma en 2016, el 30%, más de 39.000 tuvieron como destino Madrid.

 Las cifras son similares a las del año anterior, lo que hace pensar que se ha convertido en el principal foco de empleo del país. El saldo entre los que fueron a Madrid procedentes de otra comunidad y los que se marcharon de la capital es el mejor de todas las autonomías en 2016, al ganar 18.000 asalariados. Además de Madrid, sólo otras cuatro comunidades ganaron asalariados procedentes de otras CCAA: Cataluña, Baleares, Canarias y Murcia.

Por el contrario, Andalucía, que tuvo más de 8.000 bajas y las dos Castillas fueron las que peor saldo de asalariados registraron, al perder más de 5.000 y 4.000 ocupados, respectivamente."          (ElEconomista.es, 15/12/17)

2/3/12

"Semella que máis ben é o estado de ánimo o que é consecuencia da crise"


"Dicía Valdano, aquel ex futbolista reconvertido por un tempo a filósofo, que o fútbol é máis que nada un estado de ánimo. Non faltan expertos económicos que acreditan en que tamén a crise é, sobre todo, un estado de ánimo.

O anterior presidente do goberno Rodríguez Zapatero, sostivo durante un tempo a mesma opinión. Quizá este fose o motivo de por qué el, de natural optimista, se negou durante tanto tempo a aceptar que había crise. So caeu do cabalo e aceptou que a crise non era só anímica, cando dende Europa, ou dende Alemaña, empezaron a poñerlle deberes de obrigado cumprimento.

Os defensores desta teoría opinan que os nosos hábitos de consumo modifícanse simplemente de tanto oír falar da crise. Aínda que a situación laboral ou económica dunha persoa non se teña visto afectada, hai crise e iso significa que hai que gastar menos e que hai que adiar as decisións de compras importantes. 
 
Segundo esta argumentación, ao menos unha parte da caída na demanda interna tería a súa orixe nese estado de ánimo xeneralizado. (...)

Sen embargo, non todo é estado de ánimo. No Gráfico amósanse as respostas a respecto das dificultades da economía familiar para chegar a fin de mes. O 10,52% manifestan que teñen moitas dificultades para chegar a fin de mes. E o 60,34% que chegan con dificultade. Polo tanto, só un 29,14% chegan con certo desafogo.

Á vista destes datos, semella que máis ben é o estado de ánimo o que é consecuencia da crise."            (A furada do trasno, 25/02/2012)

24/1/12

Fraga, el dilapidador de los 13.000 millones en subsidios europeos, el ministro de un gobierno franquista criminal, el masacrador de Vitoria... resulta que ahora es el padre de Galicia. Ya será menos...

 "Ha muerto Fraga, ese hombre que se quiera o no entró en las vidas de todos. 

Antes dictó varios libros de memorias, tuvo cuidado de dejar escrita su biografía. Ante el prolongado ceremonial de su despedida, tanto botafumeiro, y oyendo el relato que la mayoría de los medios hacen del personaje, hay que concederle que consiguió imponer su autobiografía. (...)

Fraga Iribarne primero y Manuel Fraga después fue un personaje leve y, al tiempo, terrible. Fue leve por su vida teatral, atado a un personaje que gruñe, grita, amenaza violencia con palabras y hechos. Un dramaturgo y un actor vehemente y bulímico que había escrito su vida hasta la escena final: si no en el ruedo, como los toreros, al menos morir en el escenario, como los cómicos.

 Su vida cabe en un tema del teatro barroco, la vida como un sueño. Y fue terrible también. Quien esconda su actuación contra el congreso de los galleguistas en Montevideo, contra las mujeres de los mineros asturianos, contra Julián Grimau, contra los obreros asesinados en Vitoria y tantos otros contras, miente.

La voladura del edificio del periódico Madrid, tras haberlo cerrado cuatro meses, debe de ser un fusilamiento de la libertad de prensa inédito en la historia europea. En suma, fue un personaje destacado del franquismo, que no fue una dictadura o un régimen autoritario sino un régimen totalitario y criminal. (...)

Además de ser mentira, es absurdo decir que era un demócrata. La libertad la odiaba, probablemente más por su propio carácter que por la ideología autoritaria misma. Lo demostró toda su vida y lo pudimos comprobar en nuestras espaldas quienes intentamos en su día practicar la libertad de expresión en su reinado gallego (Que Franco y Fraga fuesen gallegos ambos alguna explicación tendrá, aunque prefiramos pasar de puntillas sobre ello). (...)

Pero no comprenderemos la situación histórica actual de Galicia sin reconocer que la única corriente política que más o menos creyó en la autonomía y la asumió en la práctica estuvo en la derecha y muy concretamente la encarnó en Fraga.

Cambió la ley electoral fundamentalmente para conducir al nacionalismo a la situación histórica en la que se encuentra, consiguió la anuencia de los socialistas gallegos y controló de forma directa o indirecta la abrumadora mayoría de los medios de comunicación, encerrando a Galicia en una jaula asfixiante donde no cabía ejercer en público la disidencia o la libertad personal.

Sobre esa Galicia tutelada levantó una ideología populista basada en un concepto, la "autoidentificación", y empezó por el mismo, mostrándose como un "galego coma ti" y cultivando un estilo populista degradado para conseguir que los sectores sociales más atrasados se identificasen con él. Sin duda que la grosería y el machismo era parte cultivada del personaje, pero, además del cálculo electoral, había en ello algo natural y sincero.

Aquel intelectual -porque lo era- que se mostraba como un hombre vulgar hacía una reivindicación de una parte de sí mismo, de su origen. Sus lágrimas no mentían. Fraga podía ser un jerarca franquista, un catedrático, embajador, diputado, presidente de la Xunta... Pero no querría pasar por señorito."         (SUSO DE TORO: Nuestro Fraga. El País, 22/01/2012)

"Entre los logros menos conocidos de Manuel Fraga figura el haber presidido un Consello de la Xunta sin pertenecer siquiera al Gobierno.

Ocurrió en 1987, cuando el gabinete del popular Xerardo Fernández Albor se caía a pedazos y los socialistas empezaban ya a tramar una moción de censura con cinco parlamentarios -capitaneados por Xosé Luis Barreiro Rivas- que habían desertado de AP. Albor estaba de viaje en Latinoamérica y, en su ausencia, Fraga ocupó la silla del presidente en una reunión informal del Gobierno en el Pazo de Raxoi. Fue la puntilla para el jefe del Gobierno más débil que haya conocido la autonomía gallega y la prueba de que El León de Vilalba, estrellado contra su famoso techo electoral en el conjunto de España, había hecho caso a los que le pedían que volviese a su tierra. (...)

Lo siguiente fue amarrar bien todos los resortes del poder...  De las arcas de la Xunta empezaron a manar riadas de millones hacia los medios de comunicación privados. En los públicos no hizo falta: los oficios de su mano derecha, Jesús Pérez Varela, los convirtieron en una oda permanente al hombre providencial que dirigía los destinos de Galicia. Dentro del partido, solo regía una máxima: "Lo que diga don Manuel".Y luego se sumó todo lo demás. No le quedó una sola aldea de Galicia sin pisar, con Xosé Cuiña como eficaz ejecutor llenó el territorio de carreteras, puentes, auditorios y polígonos industriales -a veces de muy dudosa utilidad- y revolucionó la vida rural llevando el teléfono a todas las casas."         (El País, 17/01/2012)

"En su debe, sin embargo, contará para siempre haber colaborado con tanto convencimiento como activismo con la dictadura franquista y sus sistemas de represión, manipulación y propaganda.

La historia no le absolverá. Pero ya le ha tratado con mucha generosidad, al permitir que se recuerde más aquella época de su vida por el baño en Palomares y el Meyba, que por haber sido miembro de un Gobierno que perseguía y maltrataba a quien no pensara igual.

También figurará en su saldo negativo haber desaprovechado, en gran medida, la mayor oportunidad que ha disfrutado nunca Galicia para planificar y completar un proceso de modernización como país que nos llevase a una economía con más valor añadido y más competitiva, un territorio más equilibrado, o unas instituciones más eficaces y de mayor calidad democrática.

Nunca dispusimos de tantos recursos, tanta capacidad de decisión y autonomía política y tanta voluntad para poder ser lo que quisiéramos ser. El resultado ha sido correr muy rápido delante de nuestros errores liderados por Fraga, hasta que han acabado por volver a alcanzarnos.

Como si estuviéramos jugando a la Oca en vez de vivir, amar o gobernar y hubiéramos caído en la calavera, hemos retornado a la casilla de salida."           (El País, 17/01/2012)


"El caso es que volvió para lograr la presidencia, en unas elecciones bastante apretadas.

"Aunque nadie lo recuerde, nunca quedó aclarado si ganó o no ganó [hubo un polémico recuento de unas sacas de votos llegadas de Venezuela fuera de fecha, que la oposición no impugnó y que le adjudicó el PP el diputado que daba la mayoría].

Todo el mundo decía que Felipe González ordenó no cuestionar el resultado para darle a Fraga un espacio, porque había unos sectores muy nerviosos en la derecha por ese vacío...", cuestiona Guerreiro, que recuerda que Fraga Iribarne "tomó dos medidas importantes":

"Una, modificar la ley electoral para elevar el mínimo para acceder al parlamento del 3% al 5%, porque tenía la mosca detrás de la oreja después de lo apurado de su victoria. La otra escoger a Beiras como partenaire, aunque luego se le escapó de las manos cuando se convirtió en segunda fuerza".     

 "Fraga ayudó a potenciar la autonomía, la hizo más presente, pero en la economía no contribuyó a promover nada que no estuviese ya en expansión. El sector privado pujante que hay, creció independientemente de su gestión. Los fondos de la UE se distribuyeron en una serie de proyectos sin relevancia.

Construir un pabellón deportivo o una casa de la cultura es fácil, pero en lo que es la transformación de la economía de Galicia, la pesca, el sector lácteo, la construcción naval, no hizo nada", asegura Camilo Nogueira. Para Guerreiro, "la herencia más dura de Fraga fue la toma de todo el aparato ideológico y de comunicación para poner a la Xunta fuera del control social. Una herencia que todavía sigue".

 Uno de los gallegos que disienten más radicalmente de que aquella edad fuese de oro es Xosé Luis Barreiro Rivas, director de la campaña que le había dado -sin polémica, pero con sorpresa- a AP su primer gobierno, el de Fernández Albor, y que después ayudó a arrebatárselo con una moción de censura.

"El balance es muy dudoso. Tuvo éxito si consideramos éxito obtener cuatro mayorías absolutas, pero llegó a la Xunta cuando ya había un aparato institucional consolidado, con abundantes recursos en España y en Europa que permitían regar dinero y darle vistosidad al poder personal.

Pero, ¿qué queda?: carreteras, grandes infraestructuras aisladas y caras de mantener, pero un país sin vertebrar y con los problemas de siempre. El símbolo de su gestión es la Cidade da Cultura: algo muy grande y muy caro que nadie sabe para qué sirve". (...)

"Es más propio de la condición humana recordar las virtudes de los ausentes", comenta Portomeñe, que no se resiste a contar una anécdota que ilustra el carácter del que fue presidente gallego durante 16 años.

"Una vez le echó una bronca a la señora de la limpieza de Raxoi, que se llamaba Esterina, por haber retirado un botellín de agua no del todo vacío. A su entender, aquello constituía un dispendio de lo público". Ahora, sea como Júpiter tonante, como Jano bifronte, o como el Saturno que devoraba a sus hijos, Fraga está ya en la mitología de la política."        (El País, 17/01/2012)


"Si el fundador de AP y el PP era un apasionado por la libertad, mucho debió de sufrir hasta bien entrada la edad adulta.

Precisamente el espíritu de servicio al Estado que le resaltan Rajoy y tutti quanti le hizo no discriminar qué tipo de Estado servía, fuese dictadura o democracia.

Y si bien es cierto que altos cargos de Franco fueron también Joaquín Ruiz Jiménez o Rodolfo Martín Villa, el primero optó por la rectificación y el segundo por la discreción, mientras don Manuel por el sostenella y no enmendalla.

No está bien recordar los pasados errores ajenos, pero tampoco olvidar que el hijo pródigo fue celebrado y agasajado porque reconoció sus errores (Lucas, XV, versículos 11-32).También es retorcer un poco la historia adjudicarle el advenimiento de la democracia. (...)

Y también es cierto que su Ley de Prensa de 1964 mejoró lo que había, pero no "posibilitó el despegue de una cultura mediática ajena a los dictados ideológicos de la época", como asegura el presidente del Gobierno y del PP.

Cambió el "está prohibido decir eso" por el "usted verá lo que hace si dice eso", como comprobaron, por ejemplo, los editores de La Voz de Galicia que tuvieron que pagar en 1968 una multa de 50.000 pesetas "por exaltar el idioma gallego", y otros, también en Galicia, que vieron secuestrados sus libros y revistas.

Es más, posiblemente lo peor de Fraga, su herencia más negativa y todavía vigente, son sus epígonos, los que acuñaron aquel "lo que diga don Manuel" que definió sus relaciones con amplios sectores sociales, altos y bajos."      (XOSÉ MANUEL PEREIRO: Fraga explicado a los niños. El País, 19/01/2012)

"La biografía de Manuel Fraga no está completa sin el relato del sufrimiento que provocó su participación política durante la dictadura.

Los allegados de Julián Grimau, fusilado por orden de un Consejo de Ministros del que formó parte; de Enrique Ruano, cuyo asesinato a manos de la Policía fue disfrazado por Fraga en la prensa como un suicidio; y las familias de los trabajadores de Vitoria, muertos por disparos de la Policía siendo Fraga ministro de Gobernación, recuerdan el pasado oscuro del fundador del PP.(...)

 "Encontraron en el bolsillo de una americana una carta que iba a enviar a su psiquiatra", recuerda la hermana del joven estudiante asesinado, Margot Ruano, de 61 años. Cuando la misiva llegó al Ministerio de Información, dirigido entonces (enero de 1969) por Manuel Fraga, comenzó una de las estrategias más sombrías de la biografía del político gallego.

El documento que Enrique iba a enviar a su psiquiatra, Carlos Castilla del Pino, fue manipulada por los hombres de Fraga en un diario personal que supuestamente desvelaba las tentaciones suicidas de Ruano.

El diario ABC publicó las frases textuales que Enrique relataba a su psiquiatra y acompañó la filtración de una columna titulada: "Víctima sí, ¿pero de quién?", en la que critican la supuesta utilización por parte de la izquierda de la muerte "de un pobre muchacho tocado de una clara y típica psicopatía".

"Fraga lastró la memoria de mi hermano influyendo en la prensa de la época para justificar un asesinato calificándolo como un suicidio", recuerda Margot.(...)

 Enrique Ruano fue disparado en un hombro y cayó desde un séptimo piso durante un interrogatorio. Los médicos que le hicieron la autopsia ocultaron el rastro de la bala en la clavícula. Cuatro médicos reconocieron en 1996 en la Audiencia Nacional haber manipulado la autopsia por presiones del Gobierno. (...)

La impunidad fue absoluta, pero el hecho de que la Audiencia reconociera que mi hermano fue disparado ya es más de lo que consiguieron otras familias. Fue un asesinato político", añade Margot. "Fraga tiene las manos manchadas de franquismo", resume la hermana de Ruano, asesinado a los 21 años.

"Fraga llamó a mi casa, mientras trataba de arrastrar por el lodo a mi hermano, para dar el pésame. Tenía 18 años, pero sabía qué estaba pasando. Me dijo que le pasara a mi padre pero me negué. Bastante tenía mi padre como para escuchar a este miserable", recuerda Margot(...)

El 3 de marzo de 1976, la Policía asesinó a cinco personas en una huelga en Vitoria... "¡Buen servicio! () Aquí ha habido una masacre... Pero, de verdad, una masacre ", dejó grabado un mando policial. La Justicia nunca sentó en el banquillo a los responsables de la "masacre", como Manuel Fraga, entonces ministro de Gobernación. (...)

Ver a mi hermano muerto en el hospital de Santiago fue muy duro, pero fue peor tener que decírselo a mis padres"... Martínez critica las alabanzas a Fraga de los dirigentes del PP y del PSOE. "¿Qué pensaríamos si un nazi fuera al presidente de honor del partido del Gobierno alemán?", se pregunta. (...)

"Rebelión militar continuada". Ese fue el delito que llevó al paredón a Julián Grimau, dirigente del PCE, en la madrugada del 20 de abril de 1963 a sus 52 años. Un día antes, se reunió durante horas el Consejo de Ministros presidido por Franco.

El dictador quiso compartir con sus ministros, entre ellos Fraga, que ocupaba la cartera de Información y Turismo, la responsabilidad de la condena a muerte de Grimau. Según se ha podido comprobar después, todos votaron a favor.(...)

  "No se puede considerar un demócrata a alguien que no ha sido antifranquista", destaca el militante comunista al respecto de los honores recibidos por Fraga durante toda la semana."                  (Público, 22/01/2012,Víctimas del Fraga franquista)

Y lo que nunca muere...

"Iban de excursión a Asturias y terminan en el funeral de Fraga. 

«Dixeron que quen poñía o coche era a Xunta, e que ía para Santiago», aseguran los vecinos de Lugo."     (La Voz de Galicia, 22/01/2012)

6/10/11

Ferrol, capital del pesimismo

"La ciudad naval tiene varias venas abiertas por donde se desangra poco a poco.

La primera sangría es de población. La séptima ciudad de Galicia, con 73.638 habitantes, ha perdido 8.353 vecinos desde 1999 retrocediendo al padrón de 1960. El 12% son mayores de 65 años y el 10% está en paro.

La segunda es de cemento. La plaza de España, puerta de entrada a la urbe, lleva nueve años en obras que terminan la semana próxima tras consumir "unos 20 millones" de fondos públicos, según los cálculos del Gobierno local.(...)

El tercer sangrado es político. Ningún alcalde ha resistido un segundo asalto electoral desde 1983. Gobiernos de izquierdas y derechas se han alternado sistemáticamente en coaliciones más o menos polémicas.

A juicio de los vecinos, todos los grandes proyectos de ciudad están condicionados por "una política errática" que cambia de color cada cuatro años. (...)

Fernando Sinde, presidente del comité, destaca el enorme potencial de las factorías de Ferrol y Fene, próximas a agotar su cartera de pedidos, y critica que falta "voluntad política" para lograr nuevos contratos y potenciar el área de turbinas y reparaciones.

En la bocana de la ría se asienta un puerto exterior espléndido que busca clientela en el sureste asiático y el canal de Panamá para ser el garaje atlántico del tráfico de contenedores con una gran terminal internacional en proyecto.

La dársena de cabo Prioriño clama por una conexión ferroviaria que enmiende el despropósito de haber sido planificado sin accesos. (...)

"La ciudad nació del mar y en el mar está su futuro", diagnostica el profesor José A. Ponte Far, que ha dedicado 38 años a profundizar en la idiosincrasia del ferrolanismo.

Cita a Torrente Ballester, que sintetizó Ferrol como "una ciudad lógica en una tierra mágica" y opina que "arrastra una insuficiencia crónica para seguir el ritmo de los tiempos".

Socialmente atípica y políticamente atomizada, Ferrol posee varias peculiaridades que no se repiten en ninguna otra urbe gallega. (...)

"Fue creada y amamantada por el Estado, y el destete fue tardío", resume un conocido economista. Opina que Ferrol "debe pasar la página" de los tiempos de gloria de la construcción naval civil y propulsarse sobre la plataforma del puerto exterior para crecer y diversificarse "en otros campos". (...)

"El estamento militar no es lo que era ni el proletariado tampoco. Socialmente ya no está tan tensionada y ha evolucionado a mejor, pero falta clase media", reflexiona el historiador Guillermo Llorca.

Cree que Ferrol arrastra un "pesimismo crónico que daría para una tesis doctoral" y cree que la ciudad "se valora poco". "Falta ese punto chovinista al estilo coruñés", bromea. (El País, Galicia, 11/05/2011, p. 5)

12/5/11

Ferrol, capital del pesimismo

"La ciudad naval tiene varias venas abiertas por donde se desangra poco a poco.

La primera sangría es de población. La séptima ciudad de Galicia, con 73.638 habitantes, ha perdido 8.353 vecinos desde 1999 retrocediendo al padrón de 1960. El 12% son mayores de 65 años y el 10% está en paro.

La segunda es de cemento. La plaza de España, puerta de entrada a la urbe, lleva nueve años en obras que terminan la semana próxima tras consumir "unos 20 millones" de fondos públicos, según los cálculos del Gobierno local.(...)

El tercer sangrado es político. Ningún alcalde ha resistido un segundo asalto electoral desde 1983. Gobiernos de izquierdas y derechas se han alternado sistemáticamente en coaliciones más o menos polémicas.

A juicio de los vecinos, todos los grandes proyectos de ciudad están condicionados por "una política errática" que cambia de color cada cuatro años. (...)

Fernando Sinde, presidente del comité, destaca el enorme potencial de las factorías de Ferrol y Fene, próximas a agotar su cartera de pedidos, y critica que falta "voluntad política" para lograr nuevos contratos y potenciar el área de turbinas y reparaciones.

En la bocana de la ría se asienta un puerto exterior espléndido que busca clientela en el sureste asiático y el canal de Panamá para ser el garaje atlántico del tráfico de contenedores con una gran terminal internacional en proyecto.

La dársena de cabo Prioriño clama por una conexión ferroviaria que enmiende el despropósito de haber sido planificado sin accesos. (...)

"La ciudad nació del mar y en el mar está su futuro", diagnostica el profesor José A. Ponte Far, que ha dedicado 38 años a profundizar en la idiosincrasia del ferrolanismo.

Cita a Torrente Ballester, que sintetizó Ferrol como "una ciudad lógica en una tierra mágica" y opina que "arrastra una insuficiencia crónica para seguir el ritmo de los tiempos".

Socialmente atípica y políticamente atomizada, Ferrol posee varias peculiaridades que no se repiten en ninguna otra urbe gallega. (...)

"Fue creada y amamantada por el Estado, y el destete fue tardío", resume un conocido economista. Opina que Ferrol "debe pasar la página" de los tiempos de gloria de la construcción naval civil y propulsarse sobre la plataforma del puerto exterior para crecer y diversificarse "en otros campos". (...)

"El estamento militar no es lo que era ni el proletariado tampoco. Socialmente ya no está tan tensionada y ha evolucionado a mejor, pero falta clase media", reflexiona el historiador Guillermo Llorca.

Cree que Ferrol arrastra un "pesimismo crónico que daría para una tesis doctoral" y cree que la ciudad "se valora poco". "Falta ese punto chovinista al estilo coruñés", bromea. (El País, Galicia, 11/05/2011, p. 5)

16/2/09

La tradición se perdió, y la modernidad... la de las antiguas élites (las únicas que hay)

"La Galicia de hoy es fundamentalmente urbana, con las provincias del interior despobladas y la gente concentrada en el eje Ferrol-Vigo. (...)

Cerca de un 70% de la población, según los criterios europeos, vive en zonas urbanas o periurbanas, lo que ha generado nuevas formas de cultura juvenil, de bandas y malotes. Los procesos de modernización tienen siempre un doble rostro y no es infrecuente que dejen tras de sí un rastro de desestructuración o anomía.

Los valores propios de la sociedad tradicional han hecho implosión a una velocidad tan atroz como lo han sido el proceso de desagrarización, el adelgazamiento del entramado de los pequeños pueblos y una urbanización sin paliativos. Sin embargo, los valores de una sociedad moderna -en particular, el afán de racionalidad abstracta- no han echado todavía raíces profundas.(...)

En el terreno político, si el Gobierno bipartito PSdeG-BNG ganó las elecciones de 2005 no fue como fruto de sus méritos, de su inteligencia o de su capacidad de proyecto. Simplemente, estaban ahí cuando ya el rostro del país había cambiado (...)

Hasta la fecha lo que han hecho es cooptarse a las elites, más bien añosas, en vez de darle protagonismo a la sociedad civil y a aquello que en Galicia apunta a una modernidad sin complejos. El fortalecimiento de las antiguas elites, y el bloqueo de las emergentes, es un asunto de importancia en un país en el que la transición, a este respecto, apenas sí tuvo lugar. El poder financiero y los medios de comunicación son los dos ámbitos más evidentes." (ANTÓN BAAMONDE: Galicia, conveniencia de la velocidad. El País, ed. Galicia, Opinión, 02/02/2009, p. 27 )

14/7/08

Lo que no hay, y lo que sobre en Galicia

“Pero habiendo casi de todo, hay cosas que escasean en Galicia y que cada vez son más necesarias, empezando por la propia gente. Hay pocos gallegos, en realidad cada vez hay menos, en la medida en que esta comunidad pierde peso específico dentro del Estado al que pertenece, y no hay una gran ciudad que simbolice la vanguardia. Tampoco hay una gran conciencia social de país, por mucho que en ciertas elites anide esa idea de manera elaborada, y es un secreto a voces que el gallego está en peligro, especialmente en los medios más urbanos donde ahora incluso surgen voces que, por si fuera poco, ven en riesgo ¡el castellano! Y no hay apenas inmigrantes, porque los que conviven aquí en realidad son más bien hijos y nietos de nuestros propios emigrantes.

Tampoco hay Internet de banda ancha en muchas partes de Galicia, mientras el principal debate político sigue girando sobre una cosa como el AVE que ya llegó a Sevilla hace más de 15 años. Eso sí, se aparenta una cierta normalidad institucional, como si el gran mérito del presidente Touriño fuese que no se notara demasiado que Fraga ya no está. Un poco como si hubiera que pedirle permiso a alguien para hacer el cambio que supuestamente abanderan el PSOE y el BNG.

Por el contrario, hay demasiados coches oficiales, demasiados recintos feriales y más que suficientes paseos marítimos donde Galicia enterró buena parte de los fondos estructurales llegados de Bruselas.

Por muchas esperanzas que algunos tengan en el llamado Acordo pola Competitividade, todos sabemos que Inditex no nació en ninguna mesa de concertación y que apadrinar el intervencionismo económico ni era moderno con Fraga ni lo será con Touriño. Además se ve que ese tipo de acuerdos con empresarios sin empresas como Antonio Fontenla no impiden que veamos a Antón Reixa, que sí es empresario de cine y televisión, clamando en el desierto en defensa de una industria de tanto futuro como el audiovisual.

Si este país quiere parecerse a las naciones más modernas necesitará creer más en sí mismo, empezando por tener más habitantes, cada vez mejor formados. Pero lejos de eso, es tremendo ver cómo van los aviones para Madrid cargados de jóvenes profesionales gallegos, que a lo sumo disfrutan aquí del fin de semana. Y también lo es comprobar cómo la clase política se enreda con falsos debates mientras en la era de la inmigración todavía hay gallegos que emigran y que, por tanto, ni siquiera protestan. Eso sí, nos queda el consuelo de que el paro de los inmigrantes aquí no nos afecta.

El papanatismo no lo explica todo pero ayuda bastante, al tiempo que denota mucha frustración. Incluso políticamente.” (JOSÉ LUIS GÓMEZ: La Galicia de siempre. El País, ed. Galicia, Galicia, 09/07/2008, p. 4)

3/4/08

¿Qué significa? Qué Galicia está de rebajas

La prensa. En los últimos días hemos podido saber que un empresario de Vigo ha construido un puerto deportivo privado, invadiendo terrenos públicos -un cortafuegos, para más INRI- sin que, al parecer, a ninguna autoridad se le haya pasado por la cabeza impedirlo, a pesar de los sucesivos pronunciamientos judiciales. (…)

También hemos sabido por la prensa que Galicia es la comunidad autónoma en la que se realizan más carreras ilegales. Los que concurren a estos circuitos se cuentan por miles y es posible ubicarlos en carreteras secundarias y tortuosas, en barrios periféricos o en algún polígono de empresas. (…)

Otro dato chocante: Galicia es una periferia de la península ibérica, en la que ni el número de habitantes, ni el de las gentes que aquí se desplazan por negocios, ni la cantidad o el tipo de turistas justifican la enorme cantidad de barras americanas y otras formas de ejercicio de la prostitución que es posible registrar, y que hace que sea, en términos relativos, la comunidad autónoma en la que se registran índices más altos de esta actividad. ¿Qué significan todas estas cosas juntas?, ¿podemos derivar de ellas alguna conclusión general?, ¿o tal vez tendremos que quedarnos con la pura constatación de unos hechos aislados?. (ANTÓN BAAMONDE: Gitanos. El País, ed. Galicia, Galicia, 31/03/2008, p. 4)

Pues es lo que hay. Que los jóvenes no tienen futuro, que los viejos están aislados en sus aldeas y bajan al puticlub para comprar compañía, y que los poderosos están muy cómodos en esta situación, mandando, y haciendo realidad sus caprichitos... lo que queda de Galicia es ¡Una ganga!

4/3/08

Los que aguantan el tinglado son los campesinos ¿Una ideita, por favor? Para cuando falten

“En Galicia apenas si se han escuchado voces críticas con el modo en que se han gastado los ingentes recursos europeos que han regado el país en las últimas décadas. (…)

s cierto, no hay ni que decirlo, que el enorme cambio que ha vivido Galicia en los últimos 30 años ha tenido que ver con el Estado. Concretamente con el modo en que el Estado pagaba pensiones a una población envejecida que dejaba sin sustitución sus pequeñas explotaciones rurales. Han sido los presupuestos del Estado los que han evitado que Galicia fuese una hoguera. Sin ese factor, el 60% de la población ocupado en el sector primario no habría pasado a ser un 60% ocupado en el sector servicios. La Gran Transformación ha tenido ese trasfondo.

La extensión de la sanidad y de la educación pública, así como las otras esferas de la Administración, han sido gestionadas por los que han ocupado la Xunta. El poder autónomo ha afianzado su prestigio porque ha manejado cifras importantes. Que Galicia tuviese un gobierno, y un dinero considerable: eso ha sido una revelación para gentes a las que no se les habría ocurrido ni en pintura. (…)

Podría pensarse, sin embargo, que además de disfrutar de la democracia y el autogobierno -y concretamente de la posibilidad que dan de redistribuir recursos- alguien habría podido tener, en estos años, alguna idea. Que yo sepa no la ha habido. Quizás en algún lugar, pero no he conseguido enterarme.” (ANTÓN BAAMONDE: Galicia y España. El País, ed. Galicia, Galicia, 03/03/2008, p. 6)

18/2/08

El colirio de grandeza para ver una realidad descolorida. Formidable

"Y ahora vamos a ver los resultados del escrutinio en las siete grandes ciudades de Galicia". A los muchos momentos histriónicos que se pueden experimentar siguiendo una noche electoral televisiva se suma esta frase que les encanta a los locutores. Las siete grandes ciudades de Galicia. No es la primera vez que lo oímos, y un poco de risa sí que da. (…)

Nos hemos convertido en un conglomerado raro de gente que va y que viene por la N-550 abajo, bastante heterogéneo y, por una vez, bastante impredecible.” (MARÍA YÁÑEZ: Colirios de grandeza. El País, ed. Galicia, Galicia, 12/06/2007, pp. 34)

22/1/08

Bueeenooo... si se le encuentra un apaño al dispilfarrooo...

“Tanto la Cidade da Cultura como el puerto exterior de Punta Langosteira son grandes empeños nacidos del pasado. Ambos nacieron en el oscurantismo, de decisiones a espaldas de la ciudadanía y cubiertas con el silencio de medios de comunicación. Ambos fueron proyectos completamente irracionales en origen y por eso ambos deben ser conocidos y racionalizados.

El proyecto Cidade da Cultura ha sido expuesto al público, sometido a discusión y ahora parece que está en vías de racionalización. A ver. El proyecto de Punta Langosteira, en cambio, sigue en su limbo, seguimos sin saber nada de él. No vemos mapas de su localización, foto aérea de su ubicación, alguna explicación cabal del proyecto. Sólo nos queda recurrir a Google Earth, pues en la prensa oímos un denso silencio sobre el lugar y el tema. (…)

Por otro lado, el enclave escogido para levantar el nuevo puerto es muy cuestionado por su peligrosidad en caso de temporal, y hablamos de un proyecto que nació aprovechando la revoltura social creada por el desastre del Prestige. Lo que acaba de hacerlo inverosímil es que una inversión tan costosa queda a unas pocas millas de otro puerto exterior ya construido, el de Ferrol.

En su momento, el lobby promotor, con el alcalde y la Administración de Aznar, consiguió echar a rodar el proyecto y luego, tras resistencias iniciales por parte de la Administración socialista que lo veían disparatado, que la UE lo financiase. (…)

En cuanto al nuevo puerto en construcción, sigue en la niebla, un fantasma de cemento. Se echan toneladas de euros al fondo del mar y no sabemos lo que se está haciendo allí. Habría que poner sobre la mesa el mapa del proyecto del puerto exterior de Punta Langosteira y a su lado el del puerto exterior de Ferrol. Considerar la posibilidad de unirlos en un único sistema portuario, revisar el sistema de comunicaciones de Ferrolterra y repartir las funciones y servicios entre ambos. Crear un verdadero gran puerto doble, un puerto esgallado, pero con conexión a las autovías y ferrocarril. Tenemos el deber de pensarlo, porque tendremos que pagar las comunicaciones a ambos puertos e integrarlos en un proyecto de país, hacerlos nuestros y rentables.” (SUSO DE TORO: Fantasma de cemento. El País, ed. Galicia, Galicia, 20/01/2008, pp. 4)

Hay que echarles una mano a estos chicos, que son los nuestros, así que un desatre lo pasamos a desastriño, creando una nueva red de comunicaciones por todas partes. En teoría, todo bien, en la práctica ¿Qué pasará cuando haya que cerrar el puerto varias semanas al año? ¿Qién pagará el parón?

20/12/07

La Xunta no es capaz de garantizar el secreto de los temas de las oposiciones

“Los fraudes obligan a Sanidade a negociar otro modelo de oposiciones. Xunta y sindicatos buscan el modo de evitar filtraciones en las pruebas.

El origen de estos soplos está, según los sindicatos, en la forma en que se elaboran los cuestionarios, un proceso que se prolonga durante meses y al que tienen acceso desde el principio demasiadas personas.” (El País, ed. Galicia, Galicia, 17/12/2007, pp. 3)

Ni siquiera se hace el intento de buscar a los culpables de "pasarle" a sus amiguetes las preguntas de los exámenes de las oposiciones a funcionarios, no vaya a ser un señor importante.


13/12/07

Manipulación de las estadísticas en la Galicia de Fraga

EL CONSELLO Económico Social de Galicia (CES), que todavía preside el popular Pablo Egerique, acaba de reconocer que los últimos diez años del Gobierno Fraga no fueron buenos para Galicia, que hemos crecido un 0,5% anual por debajo de la media española, y que sólo Castilla-León, Asturias y Baleares han crecido en menor proporción que nosotros. En los cinco años últimos, insiste el CES, la representación del PIB de Galicia en el conjunto del PIB español pasó del 6,79 al 6,37%. Y por eso cabe decir que el hecho de que la renta de los gallegos haya crecido muy ligeramente -del 79,9 al 80,7% de la media española- demuestra que estamos en una economía cada vez más subsidiada y con peor cara de futuro. (...)

Pero lo más sorprendente del informe no llegó con los datos, sino con la explicación de los hechos. Porque, al ser preguntado por las razones que tenía Orza para montar su película económica, y por qué el CES no había descubierto el petate hasta ahora, lo que vino a decir Egerique es que la culpa la tiene el Instituto Galego de Estadística (IGE) que, al utilizar un método propio de prospección, sacaba resultados más optimistas que el Instituto Nacional de Estadística (INE). Mis sospechas sobre el IGE en tiempos de Fraga son conocidas, ya que nunca pude entender que sus constantes diferencias con el INE beneficiasen siempre a su patrón. Pero ahora debemos saber que hay algo más que sospechas cuando, además de constatar esta diferencia tercermundista, que pudo inducir a error a muchos programadores públicos y privados, el CES de Pablo Egerique decide aportar su balance final sobre el período 1995-2005 basándose en los datos del INE y no en los del IGE.

Lo malo es que, lejos de estar hablando de un tiempo de penuria, nos estamos refiriendo a la década en la que la Unión Europea y el Estado se volcaron sobre Galicia con una generosidad que no tiene parangón en la historia. Y eso quiere decir que, si hemos perdido peso en tiempos de vacas muy gordas, es que llevamos un decenio con una gestión desastrosa, aunque sólo ahora emerjan esos datos que nos tiran a diario del caballo. (XOSÉ LUÍS BARREIRO RIVAS: La verdad pide paso. La Voz de Galicia - 20/10/2005 - Opinión )