"Xornal de Vigo analizou as causas dos incendios acontecidos en Galicia o pasado outono,
uns lumes que arrasaron 50.000 hectáreas en poucos días,
principalmente, no sur da provincia de Pontevedra. Pero, pódese evitar
que algo similar volva a acontecer no noso país?
Para tentar dar con algunha resposta, este medio
falou con varias persoas con longa experiencia na xestión dos nosos
montes. Entre eles, Antonio Ocampo, Presidente da Comunidade de Montes de Coruxo, Víctor Vidal, Presidente da Comunidade de Montes de Chandebrito, Gregorio Álvarez, Presidente da Comunidade de Montes de Valadares, e Uxío González, Presidente da Mancomunidade de Montes de Vigo.
Conversando con eles, parece que a única perspectiva de futuro pasa por establecer unha nova orde nos nosos montes, que tenden ao monocultivo de especies coma o eucalipto. Esta é unha especiq que crece moi rápido e polo tanto poden traer rendibilidade económica en moitos menos anos, pero ten un perigo: o seu comportamento co lume.
As árbores autóctonas de Galicia,frondosas, coma o
carballo ou a nogueira, poden tardar medio século en medrar e, polo
tanto, en xerar beneficios económicos, e as comunidades de montes están
nunha difícil situación, posto que precisan de achegas e non atopan o
apoio suficiente. Precisamente a axuda ás
comunidades de montes, agora que definitivamente a cidadanía galega
mobilizouse cara as cidades, parece unha cuestión esencial.
Así o verbaliza Antonio Ocampo: “Galicia é unha das zonas de Galicia máis ricas no forestal, peroningún partido político aposta polo bosque.
Hai zonas onde podes plantar cerdeiras, que teñen un crecemento máis
lento, para 40 anos, pero o prezo do metro cúbico de eucalipto é de 15
euros aproximadamente, e o da cerdeira, 400”.
A axuda económica resulta imprescindible cando alguén
comeza unha empresa que tardará seis décadas en dar froitos. Porque se
non, obriga a ir ao rápido, aínda que a calidade do “produto” sexa
menor. E, por iso, a plantación de especies como o eucalipto parecen
inevitables, aínda que non únicas. “As árbores son unha inversión. Eu
sempre digo: regálalle unha árbore a teu neto. O que non podes é dedicar
a metade do monte a eucalipto, tes que ter unha produción equilibrada”,
sostén Ocampo.
El lamenta un planeta que perdeu o seu equilibrio:“Se
estudas o mundo, atópaste con que están eliminando selvas, expulsando
indios do Amazonas polo petróleo e a madeira. O maior problema do mundo é
o cambio climático”.
Pedro
Sánchez, Gonzalo Caballero e o alcalde de Nigrán dan unha rolda de
prensa en
A súa comunidade está
conformada por un 60 hectáreas de frondosas, 50 de eucalipto e unhas 90
de pino, o ideal para el sería chegar ás 100 de frondosas e reducir polo
tanto a superficie de pino e eucalipto.
OS RISCOS
Advirte dos riscos dunha nefasta ordenación do monte: “A finais dos 50 ou comezos dos 60 houbo unha loita encarnizada cos pastores,
que foran expulsados dos seus pastos para plantar o eucalipto. E en
moitas zonas a súa resposta, como vinganza, foi en forma de lumes. Isto amosa a importancia dunha planificación forestal consensuada”.
Tralos incendios, non se mantiveron os prezos do
piñeiro e iso causou grandes perdas á comunidade de montes, defende: “A
Xunta non tomou ningunha medida, cando debería subvencionar para que os
prezos se mantiveran”.
Pola súa parte, a Xunta leva moitos anos adicando máis fondos á extención e prevención do lume que á ordenación do monte. E
Tomás Fernández-Couto leva tamén 17 anos coma Director Xeral de
Ordenación e Produción Forestal da Xunta (ou outros cargos similares do
mesmo departamento), e vén gastando uns 100 millóns de euros anuais a actuar fronte aos incendios, e aproximadamente a metade na ordenación do bosque.
O cal non semella práctico, á luz dos datos e das reflexións dos expertos. Só no incendio do monte de Coruxo de 2017, perdéronse máis de millón e medio de euros. Polo tanto, parécelles pouca calqueira cantidade adicada á prevención, sobre todo agora que damos as costas ao monte.
Debemos ter en conta a excepcionalidade de Galicia en
verán e, co cambio climático, tamén en outono: hai zonas de España
moito máis secas, pero teñen tamén bastante menos vexetación, noutros
lugares hai vexetación pero esta mantense húmida. Pero nesas datas
Galicia, e o norte de Portugal, sofren a mestura de espesa vexetación e seCA ambiental, algo único que axuda a entender o acontecido.
Para Víctor Vidal é claro que “hai que dedicar máis
diñeiro e recursos na prevención que na extinción. Porque en casos coma o
deste verán, todo era tan grande que nin con recursos. o vento facía
que as follas voaran a quilómetros”.
MÁIS PREVENCIÓN QUE EXTINCIÓN
Uxío González sostén tamén que “é evidente que se o
que gastaran en extinción o gastaran en prevención, con zonas de
frondosas, sería mellor e máis barato a longo prazo”. E fálanos doutra
especie perigosa para nós e o noso ecosistema, a acacia:“É bastante máis
prexudicial que o eucalipto, moito máis fácil de eliminar. Eliminamos a
metade do eucalipto de Saiáns sen gastar un duro, coa axuda de
voluntarios. Pero a acacia propaga aínda máis o lume, non vale nada a madeira e necesítanse produtos químicos para eliminala”.
Conclúe: “É a verdadeira invasora.
Trouxerona polo mesmo, ter crecemento rápido, fácil. O eucalipto non é
tan malo, simplemente hai que acotalo. A acacia nin sequera ten valor
comercial ningún, custa máis cortala. Polo menos o eucalipto dáche un
duro, as cousas hai que poñelas na balanza”.
As
comunidades de montes son asociacións sen ánimo de lucro, pero
necesitan beneficios para poder realizar tareas máis custosas do que
poderiamos pensar. Así, aclara Víctor Vidal: “Agora moitos queren colaborar na reforestación, veñen con 2.000 euros e pensan que reforestas con iso.
E con 13.000 euros compras 2.000 árbores, e só para unha hectárea
plantas xa 700… E se encima plantas frondosas, que son para dentro de 35
anos… A venda de madeira non dá para manterse.”
COMO RENDABILIZAR O QUEIMADO
E engade: “Unha tonelada de madeira pagabana a 30
euros, agora a 20 ou 15. Hai moitas comunidades de montes que estes anos
terán moitos gastos e non ingresarán como para sufragalos, o que é un
gran problema. A administración axuda pouco”. E se están en apuros, quen
vai coidar o monte ou preocuparse por que non se convirta nun
monocultivo?
Vidal é da opinión de que a nivel político as
comunidades de montes, máis que inimigas, deberían verse coma aliadas:
“Entender que non temos ánimo de lucro, e o diñeiro reinvírtese na
parroquia para todo o mundo, para calquera que queira desfrutar dela,
polo que penso que deberiamos ter outro réxime fiscal, é triste que aínda por riba teñan que clavar o IVE”.
O feito de plantar é educativo para os nenos, defende
Ocampo. E a realización de xornadas para a aprendizaxe medioambiental
pode estar tamén na axenda das comunidades. En Chandebrito, o 24 de
marzo organizaron un acto para facer reflexión e darse a coñecer.
Plantaron 5.000 árbores, quedan outro tanto por plantar: “Todo especies
autóctonas, excepto o pino piñoneiro, porque ten piñóns, para dar de comer á seguinte xeración de esquíos”.
Vidal ten as ideas claras: “Pensamos
nun monte máis diverso, máis natural. Si que é certo que o diñeiro do
eucalipto axuda a investir máis diñeiro noutras especies, ou en
infraestructuras. Fixemos xornadas medioambientais para decir
que non debe ser cultivarse só a especie que permitiu organizalas, o cal
é curioso”.
Son contas fáciles na teoría pero difíciles na práctica para as comunidades: “O
valor da madeira de nogueira ou carballo é moito máis elevada, pero
para un eucalipto tes que esperar dez anos, para o carballo 60, que xa
cortaches 4 ou 5 veces o eucalipto. Se vives exclusivamente da venda de
madeira… Agora están con cousas pioneiras, marmelada de frores
silvestres, cogumelos…“, o cal podería supor unha nova esperanza para o futuro.
É complicado: “En moitísimas
zonas, o bosque autóctono está desaparecendo porque precísase
rendibilidade, e se non tes outras instalacións, coma un colexio ou unha
canteira que proporcione diñeiro ao ano, de plantar carballos non vas
vivir. O carballo non permite que o bosque se poida autoxestionar e
manter“.
De tódolos xeitos, Vidal advirte: “Debería existir
unha coordinación única entre os operativos de incendios, e deberían
estar en mans públicas. Hai equipos de extinción
que se alugan a empresas, e iso tería que ser algo público cun soldo
fixo, e se non hai incendios cobran e traballan igual, en labores de
prevención, porque traballo sobra. Non deberían existir pluses en nómina
por sortear un incendio”.
MONOCULTIVO DO EUCALIPTO
En Chandebrito, na superficie comunal, o 75% das
árbores son piñeiros e o 15% eucaliptos, na privada un 80% de eucalipto e
15% de eucalipto, o restante para as demais especies: “Os montes están converténdose nun monocultivo de especies pirófilas,
e en xeral están pouco coidados, algo que resulta clave. Por exemplo,
grazas ao cinto amplo entre o monte e as casas, salváronse a maior parte
delas, excepto dúas, unha delas tiña ventanais de madeira que arderon
coas follas, as de pedra aguantaron”.
Habería unha porcentaxe ideal de especies autóctonas,
tendo en conta o biolóxico, e unha porcentaxe lóxica, sostible
ecomómicamente. Porque a comunidade necesita ingresos:
“Chandebrito
ten uns 490 habitantes, non importa moito no censo electoral. E moitas
das súas infraestruturas teñen que partir da inversión directa da
comunidade de montes”.
“O equilibrio estaría en non plantar máis do que se
poida coidar”, conclúe o seu presidente. Pero máis aló de suxerencias
concretas, o perigo sempre estará maís ou menos preto de nós e así o
manifesta Gregorio Álvarez: “Se fora só en Vigo… pero ardía toda
Galicia, e os medios son limitados. Pódense tomar moitas medidas, pero
non se pode asegurar ao 100% que non volverá ocorrer. O máis importante é
alonxar as árbores pirófilas das vivendas. Hai moitas formas de polo menos minimizar, pero eu recorrín a zona de Coruxo e hai carballo queimado, non se pode garantir nada”. (Xornal de Vigo, 02/05/18)
"Galicia arde todos los años, a pesar de que su sector
forestal es uno de sus activos más importantes, ya que genera el 3,5%
del PIB de la comunidad y da empleo a cerca de 80.000 personas, entre
puestos directos e indirectos. Quizá por eso no sea raro que el hombre
más rico de la comunidad, y de España, Amancio Ortega, invirtiera en el monte. Ahora ha sorprendido su hija Sandra Ortega al apostar también por el sector.
Por fin una inversión les une.
Algo falla en el modelo forestal gallego. Muchos
apuntan al eucalipto, una especie denostada por un amplio sector de la
población, pero fundamental para industrias como Ence. Por eso, cada vez
más, surgen iniciativas públicas y privadas para que las especies
autóctonas como el carballo, el castaño o el cerezo recuperen parte del
protagonismo perdido.
En este proceso todos quieren aportar su grano de arena. Amancio Ortega, fundador de Inditex, dio la sorpresa hace dos años cuando inyectó 1,2 millones de euros en un proyecto forestal en el municipio coruñés de Sobrado. Lo hizo a través de Pontegadea,
su holding inversor, pero la operación carece de carácter estratégico.
Responde más bien a un interés personal por el monte gallego y la
sostenibilidad.
El proyecto, que se desarrolla bajo el paraguas de la sociedad Sobrado Forestal 2014 S.L.,
consiste en una plantación experimental de castaños de distintas
variedades en una extensión de algo más de 80 hectáreas. Los ejemplares
comenzaron a plantarse a mediados de 2016, por lo que todavía habrá que
esperar para comenzar a ver sus frutos.
Sandra Ortega y Paideia
La apuesta de la Fundación Paideia, presidida por Sandra Ortega, es bien distinta. En virtud del acuerdo alcanzado con la Consellería de Medio Rural de la Xunta esta misma semana,
la institución se ha ofrecido a mejorar el material forestal para la
reproducción de frondosas como el carballo o el cerezo en la comunidad,
una iniciativa que, como apuntan desde el Gobierno gallego, contribuirá
también a “disminuir la fuerte dependencia externa en la
comercialización de estas especies”.
Sandra Ortega canaliza este proyecto a través de Cultigar,
un laboratorio de biotecnología vegetal pionero en Galicia que, como
apuntan desde la fundación, está dedicado a la investigación y
desarrollo tecnológico en el campo de la producción, cultivo y calidad
sanitaria de planta ornamental, forestal y hortofrutícola de alto nivel
económico.
La Fundación Paideia tiene en el desarrollo
territorial uno de sus ejes. Cultigar es una de las entidades que forman
parte del mismo, pero no la única. El eje lo completan Trébore, una empresa de economía social dedicada a la producción de planta y mantenimiento de jardines, y Viveros Borrazás, que se dedica a la venta al público de planta de elevado valor ornamental.
La modesta y casi anecdótica aportación de Amancio
contrasta con la decidida apuesta por la innovación forestal de su hija
Sandra, desde siempre, al igual que su madre, Rosalía Mera, más
preocupada por cuestiones de índole social.
En cualquier caso, el hombre
y la mujer más ricos de España demuestran que el monte gallego tiene
aún quien se preocupa por él y quien lo cuida. En manos del sector está
el hacerlo renacer de sus cenizas y garantizarle un futuro de éxito." (Economía Digital, 22/04/18)
"Victor Rivas é o creador unha nova ferramenta
dixital que permite atopar quen tale e pague pola a leña das nosas
fincas. Nesta entrevista abordamos, entre outros temas, como eMonte pode
contribuír a paliar o problema dos incendios e o cambio das xeracións
responsábeis do coidado das fincas.
eMonte é un proxecto que se inicia a mediados do 2014, pero non é ata
este 2016 cando saíu á luz. A idea xurde a partir das preguntas que se
teñen que facer os propietarios forestais sobre o seu monte: quen me
pode mercar a madeira? Canto vale?
Debido ao abandono rural, os
propietarios forestais viven cada vez máis nas cidades, polo que a
vinculación co mundo forestal se reduciu. Neste contexto é onde aparecen
os problemas: a relación natural entre o monte e a propiedade mudou por
completo.
Inspirouse nalgún proxecto similar noutro sector?
A inspiración en certa medida foi dos portais inmobiliarios online, que
axudaban aos propietarios a compra/vender/alugar un inmoble. Iso si, en
eMonte fomos máis alá ao evitar ter que ensinar a propiedade ou
ofrecendo a posibilidade de recibir ofertas a través da plataforma.
Cal é o proceso que ten que seguir unha persoa interesada en comercializar a súa leña?
Primeiro, rexistrarse na plataforma como usuarios.
Segundo, rexistrar o
monte na plataforma cubrindo un sinxelo formulario.
Terceiro,
seleccionar a forma de venda da súa madeira. Ofrecemos dúas
posibilidades: venda por lote (€/lote) ou por tonelada (€/Tm).
Cuarto,
recibir no seu domicilio un cartel de eMonte que debería colocar na
entrada principal do monte. In situ, tamén tería que deixar os marcos do
terreo ben claros, e incorporar á plataforma fotografías, que serán
visualizadas por todas as empresas rexistradas.
Unha vez feito isto non
tería que facer nada máis. Só agardar a recibir ofertas pola súa
madeira. Isto é posible por un lado grazas á APP para móbil de eMonte,
que lle permite ás empresas ir ao monte sen necesidade de ir acompañadas
do propietario forestal.
E por outro, cun sistema especial de poxa que
reflexa á perfección o mecanismo de compravenda tradicional. Unha vez
rematado o período establecido para vender a súa madeira, o propietario
só ten que indicar si acepta ou non a oferta máis alta recibida.
Moitos dos propietarios de montes particulares son persoas de
idade avanzada, que en teoría fan menos uso da Internet que os mozos.
Con todo, eMonte aposta pola Rede tanto para captar provedores como para
darlle saída á leña...
A tipoloxía de propietarios forestais é moi variada. É certo que a
maioría dos propietarios forestais son persoas de certa idade, pero cada
vez viven máis lonxe das zonas rurais polo que necesitan axuda para
poder xestionar as súas propiedades.
Eu sempre poño o mesmo exemplo,
miña avoa, con 85 anos é usuaria dun portal online inmobiliario moi
coñecido, pero non sabe nin prender un ordenador. Entón como é posible? É
o neto, neste caso eu, quen lle incorpora o anuncio no portal. En
eMonte queremos conseguir o mesmo, que sexa a xente máis nova, a que
está habituada a empregar Internet, a que opere na plataforma.
Daquela, cal é o perfil tipo de cliente ao que esperan chegar?
Son tres diferentes. primeiro, os pequenos propietarios forestais. En
Galicia hai máis de 672.000 pequenos propietarios espallados por todo o
territorio. Case un de cada catro galegos ten un anaco de monte.Logo
están as comunidades de montes veciñais.
Case 2.800 comunidades por toda
Galicia. Por último, as empresas do sector. O sector da madeira
aglutina a máis de 3.000 empresas, aínda que o público obxectivo de
eMonte son menos de 400, as vinculadas directamente coa industria
forestal.
Que superficie mínima debe ter a leira cuxa madeira queiramos ofrecer? Valen todo tipo de árbores?
Para vender madeira a través de eMonte, o monte debe ter unha
superficie mínima de polo menos 3.500 m2. O motivo fundamental é que
para montes máis pequenos, as empresas coas que traballamos non están
interesadas por mor dos costes loxísticos. A través de eMonte pódese
vender calquera tipo de madeira (piñeiro, eucalipto, carballo, etc.).
Quen se ocupa dos permisos de tala, de seren necesarios?
Unha vez que se pecha a operación de compravenda, eMonte emite un
contrato vinculante entre propietario e empresa, no que se establecen as
obrigas a cada parte. Neste sentido, as empresas rexistradas en
www.emonte.es son as encargadas de tramitar os permisos de tala da
madeira.
Falemos de cartos, que sempre é a clave da cuestión. Como
garante eMonte que as ofertas que recibo están máis ou menos dentro dos
parámetros normais do mercado?
O sistema especial de poxa de eMonte está totalmente orientado a que o
propietario venda a madeira do seu monte coa máxima comodidade e a un
prezo xusto. As empresas que realizan as ofertas a través da plataforma
coñecerán en todo momento o lugar no que ocupan na poxa, o número de
empresas coas que compiten, pero non coñecerán nin o importe nin o nome
das outras empresas.
Exemplo do funcionamento: Unha empresa ofrece
10.000 Euros pola madeira, e imaxinémonos que esa oferta é a máis alta,
co que a ferramenta indicaralle que está en primeiro lugar. Se unha
terceira empresa lle supera a oferta, recibirá un correo electrónico
dándolle a oportunidade de incrementar a súa oferta, e así
sucesivamente, ata o prazo máximo que determine o propietario forestal
para recibir ofertas.
Lévase eMonte algunha comisión da venda?
En eMonte cobramos unha reducida comisión do 1% por cada un dos lotes que conseguen as empresas a través da plataforma.
Un dos grandes problemas medioambientais de Galicia son os
incendios forestais. Os expertos coinciden en sinalar a abundancia de
combustible forestal nos montes, como un dos factores que explican que
se repitan ano tras ano. Até que punto iniciativas como eMonte cre que
axudan a abordar esta cuestión?
Creo que o problema dos incendios forestais é un problema da sociedade e
todos debemos aportar o noso grao de area para tratar de eliminalos.
Pensamos que eMonte pode ser unha boa iniciativa, xa que permite
xestionar as propiedades forestais dunha forma moi sinxela, polo que
pode animar aos propietarios forestais a mirar polo seu monte sen ter
que estar obrigatoriamente ao carón del.
Nestes momentos en eMonte estamos a desenvolver a campaña #TeñoMonte,
gañadora da IV edición do Concurso de Proxectos de Publicidade Comercial
en Galego. A campaña, entre outras accións, busca valorizar o monte
entre a sociedade, para o que regalamos uns fermosos carballos á xente
que acode aos postos que temos por diferentes prazas de Compostela entre
os meses de outubro e novembro. " (Galicia Confidencial , 14/0/10/16)
Manuel Ignacio González Yebra-Pimentel en su plantación de castaños de Carballedo, en Lugo
"Manuel Ignacio González Yebra-Pimentel es médico de familia en Vigo y silvicultor autodidacta en Carballedo, el municipio del suroeste de la provincia de Lugo en el que en 2002 inició un singular plan de jubilación: una plantación de castaños que ya ocupa ocho hectáreas repartidas en 43 fincas, adquiridas ex profeso para el proyecto.
Casi diez años después de la compra, los primeros mil árboles crecen, desafiando las escasas lluvias y algunas enfermedades, como la tinta, causada por un hongo que seca las ramas. "Soy doctor, así que también trabajo en la prevención, en el largo plazo. No es tan diferente a esto", bromea. (...)
Por sus consultas a propietarios de Francia y Portugal, los dos países con una gran tradición productora, sabe que en algo más de una década podrá recoger unos 6.500 kilos de castaña por hectárea, aunque para asegurarse la jubilación se contentaría, asegura, "con 5.000". En realidad todavía está aprendiendo. (...)
Las 43 fincas compradas en Carballedo -justo al lado de Chantada, de donde era originaria su familia materna- eran prados y monte bajo, matorrales y toxos "con peligro de arder".
Antes de pensar que podía asegurarse el retiro como silvicultor, Yebra-Pimentel solo conocía el monte como alpinista, y como propietario de cinco castaños en una finca de Tomiño, que en 1995 dieron tanto fruto que después de repartir entre familiares y amigos aún quedaba producto sin colocar. Aunque al principio le interesaba más recoger los erizos que habían caído al suelo, acabó vendiendo el fruto por 120 pesetas el kilo y sacó 20.000. (...)
"me encantan las frondosas, las coníferas no me hacen tanta gracia", cuenta- y los consejos de colectivos de productores de Francia y Portugal, mejor organizados y buenos conocedores de las posibilidades de cada variedad de castaño.
Gracias a un manual francés resolvió el problema que arruina parte de la producción si el fruto no se consume rápido, la llegada del gusano. Si durante nueve días se meten las castañas en un recipiente con agua fría, las larvas se mueren y el bicho no sale. Esta temporada ensaya con una colmena colocada en la finca, porque ha leído que la actividad polinizadora de las abejas aumenta la producción de los castaños.
También con boletus, cuya relación simbiótica con algunos árboles favorece la absorción de fósforo. Además, tiene a prueba un sistema de riego por goteo, raro en los sotos, para aliviar la sequía del interior de Lugo en los meses de primavera y verano. La ausencia de lluvia limita el crecimiento de la castaña y también su precio en el mercado, que oscila entre los 0,60 y 3 euros.
Hoy, y tras invertir más de 90.000 euros en la adquisión de fincas y árboles -sin injertos, cada planta cuesta entre 2 y 3 euros-, Yebra-Pimentel reconoce que "el negocio perfecto" sería controlar todo el proceso hasta "la venta en el carrito de las castañas asadas", aunque el plan realista pasa más bien por vender el fruto seco a empresas de la zona o a compradores al por mayor.
"Galicia produce el 50% de la castaña de España, aunque después eso en Mercamadrid no se ve, son los extremeños los que más venden", señala. Galicia todavía está muy lejos de las extensas plantaciones y la recogida mecanizada habitual en las fincas extremeñas.
El interés por los sotos de la Galicia interior, con la excepción de algunas marcas familiares, todavía está despertando, y muchos de los que descubren las posibilidades económicas del castaño son hijos del éxodo rural, como el propio Yebra-Pimentel, que nació en Chantada pero se crió en Vigo.
"Para los urbanitas, el monte es muy cómodo, porque da mucha libertad. Yo vivo en Vigo, pero puedo estar perfectamente un mes sin venir". (El País, Galicia, 03/06/2011, p. 16)
"La práctica totalidad de las especies arbóreas de Galicia está afectada por algún tipo de enfermeda y en determinadas casos, especialmente el de los castaños, se pueden perder especies autóctonas de gran valor. La voz de alarma la da el catedrático de Producción Vegetal de la Universidad de Santiago, Antonio Rigueiro, quien también llama la atención sobre la importante crisis que atraviesa este sector en la comunidad. El cambio climático, la proliferación de plagas y el abandono y despoblamiento del medio rural, son la base de un diagnóstico altamente preocupante, dentro de una comunidad en la que dos tercios de su superficie son forestales. (...)
El castaño es una de las especies que viene sufriendo problemas "desde viejo" -mitad del siglo XIX-, con la aparición de lo que se conoce como la "enfermedad de la tinta", que ha mermado considerablemente la superficie dedicada a este especie arbórea. De todas formas, Riguero matiza que no sólo el problema de la tinta influye en la mala pervivencia de los castaños, sino que el "abandono y despoblamiento" del mundo rural también está afectando sobre esta especie al no quedar en el rural personas que apliquen los "tratamientos culturales que requieren los bosques de castaños para mantenerse en buen estado".
Advierte, además, que se corre el riesgo de perder un acervo genético "importantísimo" como son las docenas de variedades selectas y de buena calidad de castaños del país esparcidas por toda la comunidad. Aparte del castaño, también están afectados los abedules de ribera y las distintas variedades de pino, especialmente el pino insigne. Sobre esta especie pende además la "amenaza" de que llegue a Galicia una nueva plaga que ya se ha localizado en el norte de Portugal, "mortal" para los pinos y que se propaga por el suelo. "Es una amenaza real y muy preocupante, que está a un paso de aquí", matiza el catedrático de Producción Vegetal en el campus de Lugo.
Tampoco se libran especies tradicionalmente consideradas muy resistentes como el eucalipto, que en Galicia padece la accuión de un escarabajo deshojador que está ocasionado "daños muy importantes". Incluso el carballo, árbol gallego por antonomasia, tiene problemas por la aparición de hongos similares al de la tinta del castaño." (El País, ed. Galicia, Galicia, 95/11/2009, p. 6)
